Кіріспе

Гүлдер класы корветі HMCS Alberni – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Канада Корольдік теңіз флотында (RCN) қызмет еткен. Flower класы корветтері – су асты кемелеріне қарсы күреске арналған әскери кемелер. Кеме 1940 жылдың 19 сәуірінде салынды, 22 тамызда суға түсірілді және 1941 жылдың 4 ақпанында қолданысқа берілді. Корвет Панама каналы арқылы Атлант мұхитындағы RCN флотына қосылу үшін шығысқа қарай жүзіп кетті, онда ол Атлант шайқасында трансатлантикалық конвойлерді сүйемелдеуді бастады. "Альберни" SC 42 конвойының маңызды шайқасына қатысты. 1942 жылы корвет Жерорта теңізіндегі "Факел" операциясымен байланысты одақтастардың конвойлеріне жіберілді. 1944 жылы "Альберни" Нормандияға шабуыл жасаудың теңіз бөлігі – "Нептун" операциясына тағайындалған канадалық теңіз кемелерінің қатарында болды және "D-күні" күні Ұлыбританияға және одан қолдау көрсететін кемелерді сүйемелдеді. 1944 жылдың 21 тамызында "D-күні" десанттық алабынан шығысқа қарай су асты кемелерін іздеу кезінде "Альберни" торпедаға түсіп, батты. Кеме жылдам батып, 59 теңізші қаза тапты, ал қалған экипаж Ұлыбритания Корольдік теңіз флотының моторлық торпедалық катерлерімен құтқарылды. Британдық Колумбияның Куртенэй қаласындағы теңіз мұражайы қазір кеменің және оның қаза тапқан экипажының есімін мәңгі есте сақтайды.

Дизайн және сипаттама

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Канада Корольдік теңіз күштерінде (RCN) қызмет еткен Альберни сияқты «Гүл» класты корветтері, бұрынғы және дәстүрлі желкенді корветтерден өзгеше болды. «Гүл» класты корветтерінің пайда болуы 1938 жылы Мюнхен дағдарысынан кейін Корольдік теңіз күштерін кеңейту қажеттілігінен туындады. Жағалау конвойларын сүйемелдеуге арналған шағын эскортты жобалау туралы сұраныс жіберілді. Дәстүрлі кит аулау кемесінің дизайнына негізделген, «Гүл» класының алғашқы канадалық кемелерінің стандартты сыйымдылығы болды. Олардың жалпы ұзындығы 205 фут (62 м), ені 33 фут (10 м) және максималды сусыру тереңдігі 13 фут (4 м) құрады. Алғашқы 1939–1940 жылдардағы корветтер екі шотланд қазандығынан бумен жұмыс істейтін төрт цилиндрлі тік үш кеңейімді қозғалтқышпен жабдықталды, ол бір үш пернелі бұранданы айналдырды. Шотланд қазандықтары кейінірек 1939–1940 және 1940–1941 жылдарғы бағдарламалық кемелерде түтікшелі қазандықтармен ауыстырылды. Корветтердің максималды жылдамдығы болды. Бұл оларға шақырымдық қашықтықты қамтамасыз етті. Кемелердің су өткізгіштігі өте жоғары болды. Канаданың «Гүл» класты кемелері бастапқыда алдыңғы бөлігінде CP 1 тірегіне орнатылған Mk IX BL зеңбірегімен және әр зеңбірекке 100 оқтан қаруландырылды. Корветтерде сондай-ақ артқы бөлігінде тұрғызылған платформада QF Vickers 2 фунттық зеңбірек, екі бірлігіне орнатылған .303 Vickers пулеметтері немесе Browning 0.5 калибрлі пулеметтері, және екі жұп .303 Lewis пулеметтері орнатылған, көбінесе көпір қанаттарында орналасқан. Суастына қарсы күресу үшін олар екі тереңдік бомба тастағышын орнатып, бастапқыда 25 тереңдік бомбасын тасымалдады. Корветтерде 123 типті ASDIC гидролокаторы орнатылған. «Гүл» класты кемелердің экипажы 47 офицер мен сарбаздан тұрды. 1940 жылы Канада Корольдік теңіз күштері 54 корветке тапсырыс берді, олар Mark II Oropesa мина тазартатын жабдықтармен жабдықталды, олар контактілік миналарды жою үшін қолданылды. Тереңдік бомбаларының рельстерінің бір бөлігі жылжымалы етіп жасалды, соның арқасында мина тазартатын жабдықтарды пайдалануға мүмкіндік болды.

Өзгерістер

Канадалық қызметте кемелер конструкциясының кемшіліктерімен алынған тәжірибеге сәйкес өзгертілді. Кемедегі асхана артқа жылжытылып, тамақтанатын және ұйықтайтын орындар біріктірілді. Бағытты анықтау құрылғысы орнатылды және кеменің қозғалмауына қарсы кеңейтілген кескіштер орнатылды. Алғашқы 35–40 корвет құрастырылғаннан кейін, алдыңғы мачта көпірдің арт жағына жылжытылып, басты мачта алынып тасталды. Корветтерге бастапқыда SW 1 және SW 2 CQ типтес беттік ескерту радарлары орнатылды, олар балық қаңқасы тәрізді антенналарымен және жаман ауа-райы немесе қараңғыда жиі бұзылуымен белгілі болды. Компас үйі артқа жылжытылып, оның алдына ашық көпір орнатылды. ASDIC будкасы көпірдің алдына және төменге жылжытылды. Жақсартылған 271 типтес радар артқа орналастырылды, ал кейбір бірліктерге әуеде іздеу үшін 291 типтес радар қосылды. Алғашқы 54 корветте болған мина тазартатын жабдық алынып тасталды. Көптеген канадалық Flower классы корветтерінің бастиегі кеңейтілді, бұл экипаж жағдайын жақсартты және кеменің теңіздегі тұрақтылығын арттырдı. Сонымен қатар, кеменің бастиегінің қисықтығы мен жарығы артты, нәтижесінде көпір кеңейді. Бұл Браунинг және Виккерс пулеметтерін Оерликон зениттік пушкаларымен алмастыруға мүмкіндік берді. Кейбір корветтер Hedgehog суастына қарсы мина тастағыштармен қайта жарақтандырылды. Кеме экипажының саны соғыс барысында бастапқы 47 адамнан 104 адамға дейін өсті.

Құрылыс және мансап

Альберни 1940 жылдың 14 ақпанында Британдық Колумбияның Эскималт қаласындағы Yarrows Ltd. компаниясынан тапсырыс алды және кеменің қалыбы 19 сәуірде жатқызылды. 1940 жылдың 22 тамызында суға түсіріліп, 1941 жылдың 4 ақпанында Эскималтта РКМ-ге қабылданып алынды. Кеме Альберни, Британдық Колумбия қаласының атымен аталады. Альберни қаласы кейіннен Порт-Альбернимен бірігіп, 1964 жылы Аляскадан бастау алған цунами салдарынан бір қала құрды, ол Альбернинің көп бөлігін қиратты. Альберни Панама каналына жүзіп, 1941 жылдың сәуір айында Галифакста РКМ Атлантика флотына қосылды. 1941 жылдың мамыр айында Ньюфаундлендтің эскорт күштеріне бекітілді. Корвет 1941 жылдың қыркүйек айында SC 42 конвойын сүйемелдеуге қатысты. Конвойды толыққанды канадалық 24-ші эскорт тобы, құрамында эсминец және Alberni корветтерімен бірге сүйемелдеді. Конвой нашар ауа райымен өтті, бұл олардың бағытында орналасқан неміс патрульдік желісі "Маркграфты" айналып өтуіне кедергі келтірді. Патруль – конвой бағыттары бойында орналасқан U-кемелерінің тобы, конвой эскорттарынан анықталмау үшін жағалаудан берілетін командалармен жылжып отыратын. 64 сауда кемесінен тұратын конвой 9-14 қыркүйек аралығында шабуылға ұшырады, нәтижесінде 16 кеме торпедаланды. Орилияға бір торпедаланған танкерді портқа сүйреп әкелу міндеті жүктелді. Alberni және Skeena U 85 кемесін тереңдік зарядтарымен зақымдады, ол 1941 жылы суға жіберілді. 10 қыркүйекте конвойға екі канадалық корвет қосылды. Олардың байқалмай келгені U 501 кемесіне тосқауыл қойып, су асты кемесін батыруға мүмкіндік берді. Қосымша кемелермен эскорт конвойдың айналасында екі сақина құрастыра алды, бұл сауда кемелеріне шабуыл жасауды қиындатты. 11 қыркүйекте эскортқа тағы да төрт корвет пен бір траулер қосылды. Бес британдық эсминец 11 қыркүйекте конвойға қосылды. Екі британдық эсминец U 207 кемесін 11 қыркүйекте батырды. 12 қыркүйекте тағы бір траулермен күшейтілген эскортта Skeena, Alberni және Kenogami Исландияның Хвалфьорд портына жанармай құюға жіберілді, осылайша конвой шайқасындағы олардың рөлі аяқталды. Корвет 1942 жылдың мамырына дейін Солтүстік Атлантикадағы келесі конвойларды сүйемелдеуді жалғастырды. 1942 жылдың 3 мамырында Alberni, эсминецпен бірге, Кейп-Рейс шығанағының оңтүстік-шығысында U 455 кемесі торпедалап батырған британдық British Workman танкерінен 47 құтқарылғанды құтқарып алды. Бұдан кейін 1942 жылдың мамырында қазандықтары ауыстырылған шағын жөндеу жұмыстары жүргізілді. 1942 жылдың қазанынан 1943 жылдың ақпанына дейін Alberni Жерорта теңізінде және оның айналасында "Факел" операциясы үшін бөлінді, Гибралтар мен Ұлыбританияға және одан конвойларды сүйемелдеді. 1942 жылдың 27 қазанында Alberni американдық Gurney E. Newlin танкерінен 12 құтқарылғанды құтқарып алды, ол U 436 кемесімен торпедаланып зақымдалған. Gurney E. Newlin келесі күні U 606 кемесімен батырылды. Келесі күні, 28 қазан күні Alberни, басқа кемелермен бірге, U 436 кемесімен торпедаланып батырылған британдық кит аулау кемесі Sourabaya-дан 81 құтқарылғанды құтқарып алды. Alberni 1943 жылдың наурыз айында "Факел" операциясынан оралды және Квебек күшіне тағайындалғанға дейін қысқа уақытқа Батыс жергілікті эскорт күштерінде қызмет етті. Келесі бес айда ол Квебек-Лабрадор конвойларын сүйемелдеді. 1943 жылдың қарашасында Ливерпульде, Новая Шотландияда үлкен жөндеу жұмыстары жүргізілді, ол ақпанның басына дейін аяқталды. Ол Канаданың Flower класындағы кемелерінің арасында қалыбын кеңейтпеген сирек кемелердің бірі болды. Жөндеуден кейін Бермудада жаттығулар өткізгеннен кейін Alberni Корольдік теңіз флотының EG 4 эскорт тобына қосылды. 1944 жылдың сәуірінде ол Батыс жағалауына жақындау командасына Нептун операциясына, D-күнінің теңіз аспектісіне тағайындалды. Шілдеде корвет десанттарға қатысып, ағылшын арнасынан әртүрлі көмекші кемелерді сүйемелдеді. 26 шілдеде кеме неміс Junkers Ju 88 ұшағын атып түсірді, ал Ju 88 кеменің кормасына құлады.

Суға бату

Инвазиялық міндеттерден оралған корветке D күні қону аймағының шығысында, Англия арнасында су астына қарсы патрульдеуді алмастыру міндеті жүктелді. 21 тамызда «Альберни» U 480 су асты кемесімен торпедаланып батырылды, оны Ханс Йоахим Фёрстер басқарды. Су асты кеме резеңке анехоикалық плиткалармен жабылған, ол ASDIC сигналдарын сіңіріп, анықтау мүмкіндігін шектеді. Бұл оқиға осы технологияны пайдаланып батырылған одақтас кемесінің біріншісі болды. U 480 сол аймақта бір күннен кейін мина тральдерін, содан кейін сол патрульде екі сауда кемесін батырды. Торпеда соғыс кемесінің моторлық бөлімесінен кейін сол жағына тиіп, 59 экипаж мүшесі қаза болды, кеме бір минуттан кем уақытта суға батты. (Актілік) лейтенант Франк Уильямс 1945 жылдың қаңтар айында экипаж мүшелерін құтқарудағы еңбегі үшін Корольдік гуманитарлық қоғамның қола медалімен марапатталды. Корольдік теңіз күштерінің моторлы торпедалық катерлері (MTB) 30 экипаж мүшесін құтқарып алды.

Мұра

Соғыстағы қызметі үшін «Альберни» кемесі «Атлантика 1941–44», «Нормандия 1944» және «Солтүстік теңіз 1944» ұрыс наградаларын алды. 1980 жылдары кеменің құлау орыны табылғаны туралы хабарлар болды, бірақ ол тым беткей суда болғандықтан расталмады. 1999 жылы «Альберни жобасы» жеке қаржыландырылатын естелік бағдарламасы құрылды, ол 1941 жылы қолданысқа берілгеннен бастап 1944 жылы суға батқанға дейін «Альберни» кемесінде қызмет еткен барлық экипажға құрмет көрсету мақсатында іске қосылды. HMCS Alberni экипажының туыстарының, жеке және мемлекеттік үлестердің, сондай-ақ еріктілердің көмегімен TAP, «Альберни жобасы қоғамы» (TAPS) болып қайта құрылды. Бұл қоғам Атлантика шайқасының қатысушылары – канадалық әскер мен азаматтардың әңгімелері арқылы шайқастың естелігін сақтауға бағытталды. 2005 жылы саяхаттайтын көрме және естелік құрылды, ол Ванкувер аралында және Британдық Колумбияның жағалау аймағында көрсетілімдер өткізіп келеді. 2013 жылдың 1 қыркүйегінде Британдық Колумбиядағы Комокс қаласындағы Комокс орталығында «HMCS Alberni мұражайы» (HAMM) ашылды. 2016 жылдың қарашасында HAMM Британдық Колумбияның Куртенэй қаласына көшіріліп, Бірінші дүниежүзілік соғыстан бастап қазіргі күнге дейінгі Канада әскерлерінің тарихын қамтитын кеңейтілген ғимаратқа орналасты.