Кіріспе

Швеция округы (län) Сёдерманланд (Södermanlands län) – Швецияның оңтүстік-шығыс жағалауындағы округ немесе län. Жергілікті Сормланд диалектілерінде бұл әдетте Sörmlands län деп қысқартылып, немесе жай ғана Sörmland деп айтылады, бұл округ ішінде басым айтылу және жазылу түрі. Мысалы, жергілікті аймақтық кеңестің атауы – Region Sörmland. Ол Остергётланд, Оребро, Вестманланд, Уппсала, Стокгольм округтерімен және Балтық теңізімен шектеседі. Сёдерманландта "Sörmlandsleden" деп аталатын танымал кемпингтік маршруты бар, ол шамамен 100 миль (1000 км) жаяу жүру жолдарынан тұратын жолдар жүйесі. Принц Александр, Принц Карл Филипптің ұлы, Сёдерманланд герцогы. Бұл – провинцияның көп бөлігін қамтитын әкімшілік бірлік. Сёдерманланд провинциясының шығыс бөліктері, көбінесе Сёдертёрн аймағымен сәйкес келеді, Стокгольм округіне жатады. Осы ұзақ жылдардан бері қалыптасқан бөлініс салдарынан, Стокгольмнің кеңейтілген қалалық аймағының бір бөлігіне қарағанда, округтің ішіндегі аумақтар ғана Sörmland деп саналады.

География және климат

Сёдерманланд солтүстіктегі Меларен көлі мен шығысында және оңтүстігінде Балтық теңізі аралығында жатыр. Эскилстуна мен Нюкопинг екі ірі қалалық аймақтары арасында шамамен бірдей үлкен қашықтық бар, ал олардың арасында кең жайылған орманды аймақтар орналасқан. Сёдерманландтың орталық бөлігі төрт муниципалитет орталығы – Вингакер, Катринхольм, Флен және Гнеста арасында бөлінген, олар округтің оңтүстік және солтүстік бөліктерін ажыратады. Көп бөлігі Мялар аңғарының құрамында төмен жатқандықтан, бірақ кейбір биік жерлер де кездеседі. Сёдерманландтың ішкі аумағында мұздықтардың қайта көтерілуінен пайда болған көптеген кішкентай төбешіктер бар, олар аймақтың ландшафтын қалыптастырған. Балтық теңізінің жағалауында көптеген шығанақтар бар, ал Нюкопинг көптеген ойыстарға ие түбек арқылы ашық теңізден жақсы қорғалған. Жағалауда Сормланд архипелагын құрайтын көптеген кішкентай аралдар да бар. Округ Мялареде Стокгольм және Уппсаламен, Хелмареде Вэстманланд және Оребромен, ал Хёгсjö-ның оңтүстігінде Оребро және Остерготландпен үштік шекараға ие. Округтің оңтүстік-батысы Свеаланд және Мялар аңғарының үлкен аймақтарының ең оңтүстік нүктелерін көрсетеді. Климаты Оңтүстік Швецияның басқа аймақтарына ұқсас, теңіздік және орташа континенттік климаттың қосындысы. Жазғы максималды температура көбінесе 23 °C (73 °F) шамасында, ал ішкі аймақтарда 12 °C (54 °F), жағалауда 14 °C (57 °F) немесе одан да жоғары болады, себебі шілде айында теңіз суы жылы болады. Қысқы максималды температура ішкі және жағалау аймақтарында 0 °C (32 °F) мен 1 °C (34 °F) аралығында, жағалауда 4 °C (25 °F) дейін, ал көлге жақын солтүстікте 6 °C (21 °F) дейін төмендейді. Әртүрлі жылдарда әртүрлі ауа-райы жүйелерінің әсерінен температура күрт өзгеруі мүмкін. Көбінесе қыстар климаттың төрт маусымдық екенін көрсететіндей болады, бірақ ашық теңіз көбінесе жыл бойы мұзсыз болып қалады.

Саясат

Sörmland аймағы – Södermanland аймақтық кеңесі, графтықтың өздігінен басқарушы жергілікті билігі. 2019 жылғы мәліметтер бойынша, жергілікті билік құрамы Социал-демократтар, Vård för Pengarna және Орталық партиядан тұрады. Коалиция аймақтық кеңесте 71 орынның 42-сін алып, көпшілік құрайды.

2018 жылғы сайлау нәтижесі

ПартияДауыс %Орын ±Социал-демократтар53,13028.7230Vård för pengarna33,83118.315 +7Модератты партия30,66616.6140Швеция демократтары24,17513.111 +3Жолшыл партия11,1136.05 +1Орталық партия9,9055.440Христиан демократтары8,6034.74 +1Либералдар7,0833.830Жасыл партия5,3022.900Феминистік бастама4700.300Басқалары6810.400Жарамсыз/бос дауыстар2,817Барлығы187,77610071+12

Риксдаг сайлауы

Кесте 1970 жылы бірпалаталық жүйе басталганнан бергі Сёдерманланд округінің барлық Риксдаг сайлау нәтижелерін көрсетеді. Блоктар сайланған парламенттің соңында премьер-министрді немесе жетекші оппозициялық партияны қай партия қолдайтынын көрсетеді.

Жыл Сайлауға қатысу Дауыс V S MP C L KD M SD NyD Сол Жақ Оң Жақ
1970 89.9 149,881 3.2 53.1 17.8 14.8 1.8 9.1 56.3 41.8
1973 92.2 154,732 3.7 50.7 23.0 9.2 1.8 11.1 54.5 43.3
1976 92.8 163,147 3.1 49.8 22.1 10.8 1.4 12.5 52.9 45.4
1979 91.9 163,741 3.9 50.9 16.4 10.7 1.3 16.3 54.8 43.3
1982 92.5 166,737 4.1 52.8 1.7 14.1 5.9 1.6 19.6 56.7 39.6
1985 90.8 166,162 4.2 51.6 1.5 10.9 13.4 18.0 55.7 42.3
1988 86.7 159,527 4.8 49.7 5.1 10.0 12.0 2.4 15.3 59.6 37.3
1991 87.2 162,051 3.8 44.0 2.9 8.0 9.0 6.2 18.3 7.2 47.7 41.5
1994 87.4 164,273 5.4 51.7 5.0 6.7 6.8 3.4 18.9 0.9 62.1 35.8
1998 81.8 152,473 10.8 43.4 4.9 4.8 4.1 10.9 19.3 59.1 39.2
2002 80.0 152,435 7.1 47.3 4.8 5.5 11.9 8.3 13.1 1.0 59.2 38.8
2006 82.0 159,750 4.9 42.2 5.1 6.9 6.8 6.2 23.4 2.5 52.3 43.2
2010 84.8 171,427 5.0 34.7 7.6 5.8 6.6 4.7 27.9 6.6 47.3 45.0
2014 86.0 178,632 5.1 34.6 6.3 5.5 4.4 3.9 22.4 15.1 46.0 36.1
2018 86.7 183,449 6.6 31.4 3.7 7.4 4.3 5.5 20.4 19.3 49.1 49.5
2022 83.5 186,884 5.2 32.9 4.0 5.9 3.6 4.7 19.2 23.0 48.0 50.5

Геральдика

Сёдерманланд округінің гербі Сёдерманланд провинциясынан мұраға көшкен. Егер ол патшалық тәжбен бірге бейнеленсе, округ әкімшілігін көрсетеді.

Тарих

Седерманланд провинциясы 17 ғасырда үш графтыққа бөлінді: Нюкопинг графтығы, Грипсхолм графтығы және Эскилстунахус графтығы. Олар 1683 жылы қазіргі Сёдерманланд графтығына біріктірілді.