Кіріспе
Швециядағы өзен Гёта-эльв ("Гейттер өзені") – Швецияның батыс жағалауындағы Гётеборг қаласында Каттегатқа құятын өзен. Ол соңғы мұз басу кезеңінің соңында Балтық мұзды көлінен Атлант мұхитына ағып шығар жол ретінде қалыптасқан және қазіргі уақытта Скандинавиядағы ең ірі су жинау алабына ие. Гёта-эльв Гёталандта орналасқан, ал өзеннің өзі ерте Гейттердің қоныс салған жері. Бохус бекінісі Кунгалв қаласында, өзен жағасында орналасқан. Онда өзен екіге бөлінеді: солтүстік бөлігі Норре-эльв, ал оңтүстік бөлігі Гёта-эльв аталады; өзеннің екі саласы Хисинген аралын қоршап тұрады. Тролльхеттан жерінде өзенде бөгет, канал шлюздері және гидроэлектр станциясы бар. Шлюздер өзенді тіпті ірі жүк кемелері үшін де жүзуге қолайлы етеді. Жасанды бөліктері Тролльхетте каналы деп аталады. Өзен мен канал көбінесе ішкі су жолының бөлігі – Гёта каналы, ол Швецияның енін Стокгольмнің оңтүстігіндегі Балтық теңізіне дейін жабады. Электр станциясы Тролльхеттан сарсуының маңында орналасқан ауыр металлургия өнеркәсібін электр қуатымен қамтамасыз етіп, оның өнеркәсіптік революциясына үлкен үлес қосты. Жаз айларында бөгеттің төгілмелі бөлігі күніне бірнеше минутқа ашылады және туристер өзеннен құлап жатқан суды тамашалау үшін жиналады (сурет). Көп жауын Венерн көлін су басса және елеулі зиян келтірсе, рұқсат етілген максималды су шығыны жеткілікті ме деген алаңдаушылық бар. Бұрын мұндай жағдайдың іс жүзінде мүмкін емес деп есептелген, бірақ 2001 жылы көлдің су деңгейі максималды деңгейден асып кетті (сондай-ақ Глафсфьорден сияқты жоғарыдағы көлдер де суға батты). Осы жағдайда, Гёта-эльв айлар бойына су шығаруға рұқсат берілді, бұл жер көшкініне жоғары тәуекел тудырды. Қазір Венерсборг пен Уддевалла арасындағы су тоннелі құтқару шешімі ретінде қарастырылуда. Өзен бойында жер көшкінінің үлкен қаупі бар және оның 15 мысалы туралы тарихи жазбалар сақталған. Ең ірілері 1150, 1648, 1950, 1957 және 1977 жылдары (Тюве жер көшкіні) болды.
The Göta älv (; "River of (the) Geats") is a river that drains lake Vänern into the Kattegat, at the city of Gothenburg, on the western coast of Sweden. It was formed at the end of the last glaciation, as an outflow channel from the Baltic Ice Lake to the Atlantic Ocean and nowadays it has the largest drainage basin in Scandinavia. The Göta älv is located in Götaland, with the river itself being a site of early Geatish settlement. Its length is The Bohus Fortress is located by the river at Kungälv. There the river splits into two, with the northern part being the Nordre älv and the southern part keeping the name Göta älv; the two arms of the river enclose the island of Hisingen. At Trollhättan there is a dam, canal locks and a hydropower station in the river. The locks make the river navigable, even for large cargo vessels ( long). The artificial parts are called Trollhätte Canal. The river and the canal is part of a mostly inland waterway, Göta Canal, which spans the width of Sweden to the Baltic Sea south of Stockholm. The power station supplied electric power to the heavy steel industry concentrated around Trollhättan Falls, contributing to its industrial revolution. In the summer months the spillway of the dam is opened for a few minutes daily and tourists gather to see the water rushing down the river (picture). There are concerns about whether the maximum permitted discharge of is enough in a scenario where heavy rain floods the lake Vänern, causing considerable damage. Previously this was thought not to be possible in reality, but in 2001 the lake was flooded almost above maximum level (and some upstream lakes like Glafsfjorden flooded ). In this situation, Göta älv was allowed a discharge of for months causing a big risk of landslides. Now a water tunnel between Vänersborg and Uddevalla is considered as a rescue solution. There is a large risk of landslides along the river and historical records of 15 landslides exist. The largest occurred in the years 1150, 1648, 1950, 1957 and 1977 (Tuve landslide).
Басқа тілдердегі атауы
Ежелгі норвеж тілінде бұл өзен Gautelfr деп аталған; исланд тілінде ол Gautelfur, ал норвег тілінде кейде Gøtelv деп көрсетіледі.