Кіріспе

Тамақ туралы реалити-телевидение – тамақ өндірісін, тұтынуын және/немесе әлеуметтік-мәдени әсерін қарастыратын реалити-телевидение жанры. Тамақ реалити-телевидениесі 1940 жылдары жеке жанр ретінде қалыптасты. Тарихи тұрғыдан алғанда, тамақ туралы реалити-телевидение көрермендерді тамақ мәселелерінде білім беруге бағытталған. Elsie Presents, The Diane Lucas Show және Cook's Night Out сияқты алғашқы бағдарламалар көрермендерге «нақты, қолданбалы дағдыларды» үйретті және үй шаруашылығы, үйлену тойларын ұйымдастыру және аналық туралы түсініктемелер берді. Жанр дамыған сайын, Food Network арнасы іске қосылып, тамақ реалити-телевидениесі көңіл көтеруді де мақсат етті. Great Chefs, Boiling Point және A Cook's Tour сияқты бағдарламалар бұрынғы бағдарламалардың фактілерді ұсынуын, сценарийсіз теледидардың жеке және сырлы сипатымен үйлестірді. Делияның «қалай пісіруге болса» оқулығы, Нигелла мен Джеймидің «қалай өмір сүруге болса» оқулығына ұласты. Бұл «фактілік ойын-сауық» функциясы қазіргі тамақ реалити-телевидениесінің жанрларын біріктіріп, сақталды және салауатты тамақтануға қол жеткізудегі кедергілерді жоюға көмектеседі. Тамақ туралы реалити-телевидениесінен қашып құтылу мүмкін еместігі үшін сынға ұшырады.

Тарих

Тамаққа қатысты ойын-сауық, өмір салты тұтыну тауарлары сияқты, талғам мен тұтынушылардың сұранысының өзгеруіне ұшырайды. Соғыстан кейінгі кезеңде пайда болғаннан бері тамақ туралы реалити-шоулар эпизодтық оқу бағдарламасынан бай және әртүрлі жанрға дейін дамыды.

1930-1960 жылдар

Тамақ туралы телешоулар радиодағы тамақ дайындау сегменттерінен және әйелдер журналдарындағы үй шаруасы туралы кеңестерден пайда болды. Бастапқы бағдарламалар көбінесе әйел көрермендерді үй шаруасы мен үйді ұстау міндеттеріне дайындағандықтан, «білім беруші» деп есептелді.

1960-1980 жылдар

1960 жылдардан кейін тамақ туралы реалити-шоуларда бұрынғы жүргізушілерге тән жақындық пен таныс болу сипаттары сақталды, бірақ оларға жаңа танымалдық және кәсіби білік қосылды. Олар көрермендерге бұрынғыдан күрделірек және көп уақытты талап ететін рецепттер ұсынды. Бағдарламаның «шындығы» танымал музыка тректері, қолға ұсталатын камералар және бақылаушы, тіпті жасырын бақылау стиліндегі түсірілімдер арқылы күшейтілді. Желіден кейінгі дәуір тамақ туралы реалити-шоулардың өндірілу және насистелу жолдарын, сондай-ақ көрермендердің контентке қатынасуын өзгертті. Талап бойынша қызметтердің және мобильді құрылғыларда қарау мүмкіндігінің артуы көрермендерге халықаралық тамақ бағдарламаларына кеңірек қол жеткізуді қамтамасыз етті. Желіден кейінгі дәуірде аудитория кішірейіп, біртекті болды, бағдарламалар тар мақсатты және контент көрерменнің ыңғайлылығына сәйкес қолжетімді болды. Желіден кейінгі дәуірде қысқа форматтағы контент кеңінен таралды, Youtube және TikTok сияқты платформалар көрермендердің оңай қабылданатын және бөлісе алатын ойын-сауыққа деген сұранысын қанағаттандырды. Youtube-та рецепттер, тағам күнделіктері және тамақ дайындау көрсетімдері сияқты тамаққа қатысты контенттің қаралым саны жыл сайын 170%-ға өсті. #TikTokFood хэштегімен таралған видеолар TikTok-та 25,2 миллиард рет көрілді.

Кіші жанрлар

Тамақ туралы реалити-телешоулар – әртүрлі ойын-сауық бағдарламаларын қамтитын сан алуан жанр. Тележүргізуші өз білігіне сүйене отырып, қатысушылар мен көрермендерге мәдени және денсаулық туралы білімді жеткізеді. Документалды стильдегі бағдарламалар көбінесе қатысушының жеке өзгеруіне және одан кейінгі табысына баса назар аударады. Жүргізуші мүмкіндігінше ең экзотикалық тағамдық тәжірибелерді табу үшін "қалыпты ас жолынан шығып" кетеді. Табиғи ландшафт, жергілікті акценттер, жергілікті өнімдер және қоғамдық тойлар жиі ерекше атап көрсетіледі. Осыған ұқсас саяхат бағдарламаларының мысалдары: "A Cook’s Tour", "Bizarre Foods", "Diners, Drive-Ins and Dives", "Elizabeth Chong’s tiny delights", "Gourmet" және "Man v. Food".

Ойын шоуы

Тамақ туралы реалити-телевизияның ойын-шоу жанры бәсекелестік форматымен ерекшеленеді. Қатысушылар – әуесқойлар немесе кәсібилер – қатаң ережелер мен уақыт шектеулері бар аспаздық сынға түседі. Қатысушылар көбінесе басқа қатысушыларды жеңіп, ақшалай жүлде алуға ұмтылады. Чарли Пакхэм ойын-шоулардың спорт жанрынан көптеген элементтер алғанын айтады. Эпизодтың соңында дауыс беру нәтижелері қосылып, жеңімпаз жарияланады. "Өмір салты ретінде тамақ дайындау" бағдарламалары көбінесе отбасы, достық және бірлік сезімі туралы тақырыптарда ортақ дастарханмен аяқталады. Олар көбінесе күліп, әзілдесіп, өз еңбектерінің жемісін тамашалайды. Телеарналар көрермендерге апта сайын кем дегенде 12 сағат тамаққа арналған бағдарлама ұсынады.

Ас үйдегі аспаздықтардың құлдырауы

Тамақ туралы реалити-шоулар аспаздық шеберліктің төмендеуімен байланысты. Лизи Поуп американдықтардың үйде тамақ дайындау саны азайып бара жатқанын айтады. Майкл Полланның пікірінше, тамақ пісіру міндетті іс емес, көрермендерге арналған ойынға айналды. Тамақ дайындау ісі көру ісімен алмастырылған сияқты. Қазіргі заманғы тамақ бағдарламалары көрерменді тамақ пісірудің нақты жағдайынан бөліп тұрады. Тамақ жайында жазатын Мэтью Форт, көрермендердің телевизорларын қосып, тоңазытқыштағы пісірілмеген пиццаларын қыздырып жейтінін айтады. Кейт Фросттың сөзіне қарағанда, көрермендер атақты шеф-аспаздың "жаңа, экзотикалық өнімдерден жасалған әсем тағамдар" дайындауын тамашаласа, ал өздерінің пластик қаптамадағы супермаркеттен әкелген дайын тағамдарын микротолқынды пеште үш минут бойы қыздырып жейді. Көрермендер нағыз тағамның орнына телеарнадағы тамақтарды "жеп" қояды.

Ас ішу дәмі

Тамақ туралы реалити-телешоулар аспаздық талғамның қалыптасуына ықпал еткен. Изабел де Сольердің пікірінше, тамақ бағдарламалары көрерменді "эстетикаға баулиды" және "практикалық аспаздық біліммен" қамтамасыз етеді.

Сын

Тамақ туралы реалити-теледидар шамадан тыс тұтынуды қолдайтыны үшін сынға ұшырайды. Эми Р. Эйснер Левиннің сөзіне қарағанда, көрермендердің ләззаты адамдардың үлкен бутербродтарды аузына тығып, тойымды макаронды жеп, аз уақытта алты фунт салмақтағы бурритоны жеуін көруден туындайды. Лизи Поуп тележүргізушілердің мол және әсем тағамдарды дайындап, жеуін көру мәдени нормаларды қалыптастыруы мүмкін дейді. Тамақ туралы реалити-теледидар қашуға мүмкіндік болмайтындығы үшін де сынға ұшырайды. Тамақ бағдарламаларының көптігінен қаша алмайсыз. Джоан Хендерсонның пікірінше, тамақ бағдарламаларының артуы көрерменді көңілсіздікке және жалықтыруға алып келуі мүмкін. Анет Хилл көрермендерді тамақ туралы реалити-теледидардың өркендеуіне жауапты деп санайды, олар тамақ бағдарламаларына сұраныс жасайды және оның қажеттілігін дәлелдейді.