Жас Гассиді құтқару

Кіріспе

"Жас Гассиді құтқару" - британдық комик жазушы П. Г. Вудхаустың қысқа әңгімесі. Ол алғаш рет Америка Құрама Штаттарында 1915 жылдың 18 қыркүйегінде "The Saturday Evening Post" журналында және Ұлыбританияда 1916 жылдың қаңтарында "The Strand Magazine" журналында жарияланды. Ол "Екі сол аяғы бар адам" (1917) жинағына енгізілді. Бұл әңгімеде Вудхаустың ең танымал және ұзақ өмір сүрген кейіпкерлерінің екеуі – мінсіз үй шаруашылығын жүргізуші Дживс және оның қожасы Берти Вустердің алғашқы пайда болуы бар, бірақ бұл әңгіме мен олар кейіннен пайда болатын әңгімелер арасында кейбір айырмашылықтар бар. Дживс бұл әңгімеде өте шағын рөлде ғана ойнайды, ал Бертидің тегі, нақты айтылмаған, Маннеринг Фиппс болып көрінеді, себебі оның туысы Гассидің әкесі Бертидің әкесінің інісі. Бертидің билеуші әпкесі Агата, қайта оралатын кейіпкер, осы әңгімеде де таныстырылады. Дживс бұл әңгімеде екінші рөлде болса да, ол 1916 жылдың ақпанында жарияланған келесі әңгімесінде, "Коркидің суретшілік мансабы" (алғашқы атауы "Дживске сеніп тапсыр") ішінде маңызды рөл атқарады. Дживс пен Бертидің алғашқы кездесуі 1916 жылдың қараша айындағы "Дживс басқарады" атты қысқа әңгімеде баяндалған. Бірнеше репетициядан кейін Гасси өзінің алғашқы қойылымына шығады. Берти қойылымды тамашалап, өте сүйкімді қыздың жанына отырады. Гасси сахналық қорқыныштан зардап шегіп, жаман бастайды, бірақ екінші әнінің ортасында Бертидің жанындағы қыз қосылып, Гассиге күш береді. Көрермендер екеуіне де қолдау көрсетеді. Қойылымнан кейін Гасси қыздың Рей Денисон екенін айтады. Берти кейінрек онымен танысады және оның беделді әкесі Джо Дэнбимен кездеседі. Джулия әпке келеді, Берти оны Гасси мен Рейдің қойылымдарын көруге алып барады, бұл Джулия әпкеге қызықты көрінеді. Содан кейін олар Рейдің әкесі Дэнбиге барады, ол жиырма бес жыл бұрын Джулиямен бірге сахнада болған. Джулия әпке Дэнбиді көріп қуанып, аристократтық емес, достық сезімге толы болады. Дэнби оны әрқашан сүйгенін және қызының кәсіптен тыс адамға үйленуіне тыйым салғанын мойындайды, себебі Джулия солай істеген. Джулия қатты сезімге беріліп, екеуі құшақтасады. Берти сыртқа шығады. Көп ұзамай Гассимен кездескен Берти Джулия мен Дэнбидің үйленетінін, Гасси мен Дэнбидің қызының да үйленетінін естіп біледі. Джулия мен Дэнби қайтадан бірге сахнада өнер көрсетуді жоспарлап отыр. Агата әпкесінің ашуынан қорқып, Берти Гассиге егер ол сәтті болса, он жылға жуық Англияға қайтып оралмайтынын айтады.

"Extricating Young Gussie" is a short story by the British comic writer P. G. Wodehouse. It was first published in the United States in the 18 September 1915 issue of The Saturday Evening Post and in the United Kingdom in the January 1916 edition of The Strand Magazine. It was included in the collection The Man with Two Left Feet (1917). The story features the first appearance of two of Wodehouse's most popular and enduring characters, the impeccable valet Jeeves and his master Bertie Wooster, though there are some differences between this story and later stories in which they appear. Jeeves only plays a very small role in this story and Bertie's surname, which is not explicitly given, appears to be Mannering Phipps, as that is the name of his cousin Gussie, whose father is Bertie's paternal uncle. Bertie's imperious Aunt Agatha, a recurring character, is also introduced in this story. While Jeeves is only a minor character in this story, he plays a larger role in the next published story in which he appears, "The Artistic Career of Corky" (originally titled "Leave It to Jeeves"), which was first published in February 1916. The first meeting of Jeeves and Bertie was chronicled in the November 1916 short story "Jeeves Takes Charge". After some rehearsals, Gussie appears in his first show. Attending the performance, Bertie sits next to a very pretty girl. Gussie has stage fright and starts badly, but halfway through his second song the girl beside Bertie joins in, bucking up Gussie. The audience cheers them both. After the show, Gussie reveals that the girl is Ray Denison. Bertie is later introduced to her, and meets her formidable father, Joe Danby. Aunt Julia arrives, and Bertie takes her to see Gussie and Ray in their respective shows, which seem to engross Aunt Julia. Next, they visit Ray's father Danby, who turns out to have performed with Julia twenty five years prior. Aunt Julia, happy to see Danby, is suddenly friendly rather than aristocratic. Danby confesses that he always loved her, and prohibited his daughter from marrying outside the profession because that is what Julia did. Julia is moved and they share a heartfelt embrace. Bertie edges out. Meeting Gussie soon after, Bertie hears Julia and Danby are to be married, as are Gussie and Danby's daughter. Julia and Danby plan to perform together again. Fearing Aunt Agatha's ire, Bertie tells Gussie that, if Bertie is lucky, he will not be back in England for about ten years.

Стиль

Вудхаус көбінесе комедиялық эффект үшін терминдерді олардың қалыпты контекстінен тыс қолданады. Мұның мысалы ретінде Берти Вустердің сөйлеу әдісін қарастыруға болады, ол ерекше, шамадан тыс синонимдерді пайдаланады. Бұл "Жас Гассиді құтқару" әңгімесінде, Берти алғаш рет пайда болатын оқиғада, Агата әпкесі осы сөйлеу тәсіліне наразылық білдіргенде көрініс тапқан:
"— Бірті, сенің жақын уақыттағы жоспарларың қандай?
— Жарайды, мен кейін түскі ас ішу үшін шығуды ойладым, содан кейін мүмкін клубқа айналып өтуге, ал содан кейін, егер күшім жеткілікті болса, Уолтон Хитке гольф ойнауға ағылып кетуім мүмкін.
— Мен сенің құлап-құлап, ағылып-тегіліп жүргеніңе қызығушы емеспін.
Берти көбінесе әдебиетке сілтеме жасайды. Берти Нью-Йорк қаласының күшті энергиясын сипаттағанда, ол "Құдай көкте, әлемде бәрі жақсы" деп сезінетінін айтады, бұл Роберт Браунингтің "Пиппа өтеді" драмалық поэмасынан алынған цитата. Бұл нақты цитата Бертидің болашақ Джівс әңгімелеріндегі сілтемелерінен өзгеше, онда Берти көбінесе сілтеме жасайтын цитаталардың шамалы нұсқасын ғана келтіреді және оларды дұрыс аяқтау үшін көбінесе Джівстің көмегіне жүгінеді.

Өмірбаян

Кейінгі әңгімелердегіден өзгеше, бұл әңгімеде Джівс тек екінші дәрежелі кейіпкер. Ол бар болғаны екі рет сөйлейді: біріншісі, Агата әпкесі келгенін хабарлағанда, екіншісі, Берти кенеттен олар жақын арада Америкаға баратынын айтқанда, Джівс таңғалмай, Берти қандай костюм киетінін сұрайды. 1948 жылы жазушы Лоренс Дюрреллге жазған хатында Вудхаус Джівс туралы былай деп жазды:

Ол кезде маған ол есіктерде пайда болып, адамдарды қарсы алудан басқа ештеңе істемейтіндей көрінді. Содан кейін – менің ойымша, бұл Берти туралы келесі әңгіме емес, одан кейінгісі еді – Бертидің досын бір жаман жағдайға түсірдім де, мәселені қалай шешуге болатынын білдім. Бірақ менің көркем жаным Бертидің шешімді ұсынғанына қарсы болды. Ол оның мінезіне сай емес еді. Онда кім? Ұзақ уақыт бойы ойланып, содан кейін кенеттен: «Неге Джівсті ақылды да тапқыр адам етіп, оған осы жұмысты тапсырмаймыз?» – дедім. Содан кейін бәрі оңай болды, әңгімелер бірінен соң бірі жазылды. "Жас Гассиді құтқару" мен кейінгі Джівс әңгімелерінің арасындағы тағы бір айырмашылық – Берти бұл әңгімеде музыкаға құштар емес, Гассидің әндерін білмейтіндей көрінеді және өзінің музыкаға құлағы жоқ екенін айтады. Ал кейінгі әңгімелерде ол музыкаға қызығушылық танытады, әсіресе "Дживс және Әндер Әні" романында жақсы ән салады, "Рахмет, Джівс" романында банджолеледе ойнайды (бірақ өте жақсы ойнамайды екен) және "Жұптасу маусымында" аңшылық әніне сөз жазады.

Жариялану тарихы

Бұл оқиғаны Мартин Джастис Saturday Evening Post журналында, ал Альфред Лите Strand журналында суреттеді. "Жас Гассиді құтқару" 1934 жылы Methuen & Co. Ltd баспасынан шыққан Methuen's Library of Humour: P. G. Wodehouse жинағына енді.