Кіріспе
Уэйсон Чойдың "Жәдірлі пион" романы. Ол алғаш рет 1995 жылы Дуглас және МакИнтайр баспасында жарық көрді. Романда Жок Лян, Жун Сум және Сек Лунг (немесе Секки) атты үш бауырластың әңгімелері келтіріледі. Әр бала өз ерекше оқиғасын баяндап, өзінің кемшіліктері мен айырмашылықтарын ашады. Ванкувердің Қытай қаласында 1930-1940 жылдары өтетін бұл роман, басқа да оқиғалармен қатар, қытайлар мен көптеген канадалықтардың жапондарға қалай қарағанын, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапонияның Қытайды басып алуы және Перл-Харбордан кейінгі оқиғалар барысында зерттейді. Бұл роман көтеріп отыратын тағы бір мәселе – елге қатыстылық сезімі және иммигранттардың кішкентай балалары сол кезде өздерін қалай сезінгендігі, өздерінің жеке басын табуға тырысқанда, олар Канадада шетелдік ретінде тұрғанмен, ата-аналары туған елде тумаған еді. Олар қытай-канадалықтар ретінде өзінің ерекшелігін табуға тырысады, сондай-ақ канадалық болып қабылданудың немесе ежелгі Қытай дәстүрлерін сақтаудың жолдарын іздейді. Бұл мәселе әжесінің (Пох Пох немесе Ескі әйел) қайтысынан кейін ерекше маңызға ие болады.
The Jade Peony is a novel by Wayson Choy. It was first published in 1995 by Douglas and McIntyre. The novel features stories told by three siblings, Jook Liang, Jung Sum and Sek Lung (or Sekky). Each child tells their own unique story, revealing their personal flaws and differences. Set in Vancouver's Chinatown, the novel takes place during the 1930s and 1940s and among other events, explores the ways in which the Chinese and majority of Canadians once viewed the Japanese, especially during Japan's occupation of China during the Second World War and in the events following Pearl Harbor. Other issues dealt with in this novel include the sense of belonging to a nation, and how young children of immigrants felt at this time, trying to find their identity when they were alien residents in Canada, but were not born in the same country as their parents were. They work to find their identity as Chinese Canadians, and find ways to either embrace being Canadian, or keep the Old China ways alive. This issue becomes especially important in the wake of their grandmother (called Poh Poh or the Old One)'s death.
Кескіннің қысқаша мазмұны
"Жәдірлі пион" үш бөлімге бөлінген, әр бөлімінде Чен отбасының балаларының бірі 1930-1940 жылдардағы Ванкувердің Қытай қаласындағы өмір тәжірибесін айтады. Роман барысында балалардың әжесі, отбасының анасы Пох Пох немесе Grandmama ("Ескі ана") өзінің өмірлік тәжірибесімен оларға әсер етеді және Қытайдың "ескі дәстүрлерінің" мәдени мұрасын оларға жеткізеді, олар оны жаңа әлемдік мәдениетке бейімделумен қатар сақтауға тиіс. Оқиға Жок Лянның немесе "Лян Лянның", содан кейін Жун Сумның және соңында Сек Лунның немесе "Секкидің" көзқарастарынан баяндалады.
Жок-Лянг, жалғыз қарындасы
Бірінші бөлімді отбасының жалғыз қарындасы, Канадада әкесі мен өгей анасының тұңғыш баласы Жоқ Лян баяндайды. Ол Ширли Темпл сияқты өнерге қатысушы болғысы келеді және Чендер отбасының досы, егде жастағы Уонг Сукпен күтпеген достық қарым-қатынас орнатады. Отбасының жалғыз қызы ретінде Лян атақ-даңққа ұмтылысы мен отбасының ескі әдет-ғұрыптарынан, сондай-ақ қыздардан еркектерді артық санаудың ескі қытай дәстүрінен қашып құтылу арманымен күреседі. Оның әңгімесі Вонг Сук Қытайға оралып, Канадада қайтыс болған, бірақ туған жері Қытайға қайтуды армандаған қытай азаматтарының мәйіттерін елдеріне жеткізумен аяқталады.
Жунг-Сум, екінші аға
Екінші ұлы Чжун Сум романның екінші бөлімін баяндайды. Біологікалық ата-анасы қайтыс болғаннан кейін Чен отбасына асырап алынған ол, жаңа отбасын қабылдауға тартынады, себебі бұрынғы ата-анасынан зорлық-зомбылық пен немқұрайлылық көрген. Алайда, жаңа отбасы оны жылы және сыпайылықпен қарсы алып, оған жақындық сезімін ұялатады. Чжун Сум отбасы мен достарының алдында өзін көрсетуге тырысып, олардың мақұлдауын үнемі іздейді. Сонымен қатар, ол өзінің сексуалдық бағытымен және Фрэнкке деген сезімдерімен күреседі – Фрэнк те ата-анасыз қалған үлкен жігіт, және оның жағдайы Чжун Сумның өзіне ұқсас. Олар бокспен айналысқанда, Фрэнк Чжун Сумға ұстаздық етеді, осы арқылы олардың арасында байланыс орнап, жақындасады.
Сек-Лунг, үшінші аға
Сек Лунг немесе Секи – үшінші ұлы, Чен отбасының ең кіші баласы және әкесі мен өгей шешесінен туған екінші бала. Ол денсаулығы нашар болғандықтан, По Поға жақын болады, ол көбінесе оның күтімін шаруа етеді. По Пох онымен бірге болатын жалғыз адам болғандықтан, Секимен тығыз байланыс орнатады. Ол қайтыс болғаннан кейін, Екінші дүниежүзілік соғыс жақындаған сайын пайда болған соғыс ойындарына қызығады, ал оның күтушісі Мейинг жапон жігітімен құпия қарым-қатынас бастағанда оның әлемі одан сайын шатастыра бастайды.
Жалғасы
"Барлығы маңызды" – "Жәделік пион" романының жалғасы. Ол үш бауырластың ең үлкен ағасы Кяйм Кимнің тарихын айтады, сонымен қатар "Жәделік пион" романындағы оқиғалармен бір уақытта өрбитін бірқатар оқиғаларды да қамтиды.
Қабылдау
"Жәдірлі пион" 1995 жылғы Trillium сыйлығының және 1995 жылғы Ванкувер қаласының кітап сыйлығының жеңімпазы атанды. Кітап 2010 жылғы Canada Reads (Канада оқиды) іс-шарасы үшін таңдалды, онда ғалым және қоғамдық белсенді Саманта Натт оны жақтады, бірақ жеңіске жетпеді. 2002 жылы "Жәдірлі пион" Ванкувер қалалық кітапханасының "Бір кітап, бір Ванкувер" бағдарламасының алғашқы кітабы ретінде де таңдалды.