Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1999 жылғы 2-санатты Атлантикалық дауылы, 1999 жылғы дауыл
Category 2 Atlantic hurricane in 1999
the 1999 hurricane
«Хосе» дауылы – 1999 жылғы қазан айында Ұсақ Антиль аралдарында орташа зиян келтірген жылдық дауыл маусымының он төртінші тропикалық циклон, он бірінші аталған дауыл және жетінші дауыл. «Хосе» 17 қазанда желдік аралдардың шығысына шамамен бірнеше жүз шақырым қашықтықта пайда болған тропикалық толқыннан қалыптасты. Депрессия күшейіп, 18 қазанда «Хосе» тропикалық дауылға дейін жаңартылды. Дауыл солтүстік-батысқа қарай жылжып, келесі күні Левард аралдарына жақындағанда дауылға айналды. «Хосе» қысқа уақытқа 2-санатты дауылға дейін күшейіп, желдің жылдамдығы 160 км/сағ (100 миль/сағ) жетті. Алайда, желдің өзгеруі салдарынан «Хосе» Антигуаға жеткенше 1-санатты дауылға дейін әлсіреді. Жағдай одан әрі нашарлап, 21 қазанда Тортолаға жеткенше тропикалық дауылға дейін әлсіреді. 22 қазанда Пуэрто-Риконың солтүстігінде орналасқан дауыл солтүстікке бұрылып, одан кейін солтүстік-солтүстік-шығысқа қарай бұрылуға аздап үлкерді. Желдің өзгеруі басылып, «Хосе» 24 қазанда Бермуданың шығысынан өтетін кезінде қайтадан дауылға айналды. Бірақ, келесі күні желдің күші қайтадан күшейіп, теңіз бетінің температурасы төмендеді, нәтижесінде «Хосе» әлсіреп, тез арада экстратропикалық циклонға айналды. Дауыл Ұсақ Антиль аралдарына қатты жауын-шашын әкелді, кейбір аймақтарда жауын-шашын мөлшері жоғары болды. Ангильяда жаңбыр көп болғанына қарамастан, су тасқыны минималды болды. Дегенмен, желдің күші сағатына 160 км/сағ (100 миль/сағ) жетіп, ағаштарды құлатты, кейбір жолдарды жабылып, үйлерге, егістерге және кемежайларға зақым келтірді. Антигуа мен Барбудадағы дауылдың күшті желдері мен су тасқыны кем дегенде 500 үйді қиратты, 90% үйлер электр қуатысыз қалды, ал тағы 50% үйлерде телефон байланысы үзілді. «Хосе» салдарынан 12 адам жарақат алып, бір адам қаза тапты. Пуэрто-Риконың шығысындағы тропикалық дауылдың күшті желдері электр сымдарын, ағаштарды және жол белгілерін құлатты. Бланко өзенінің кейбір бөліктерінің тасып кетуі және жер көшкіндері аз ғана зиян келтірді. Сент-Китс және Невисте дауылдан туған су тасқыны мен жер көшкіндері салдарынан 1 адам қаза тауып, бірнеше үйлер мен ғимараттар зақымдалды. Синт-Мартендегі су тасқыны мен ластанудан үйлер мен жолдар, әсіресе, жазық жерлерде зақымдалды. Синт-Мартенде бір адамның өлімі тіркелді. Жалпы, «Хосе» 3 адамның өмірін қиып, зиян шамамен 5 миллион АҚШ долларына бағаланды (1999 жылғы баға).
Hurricane Jose was the fourteenth tropical cyclone, tenth named storm, and seventh hurricane of the annual hurricane season that caused moderate damage in the Lesser Antilles in October 1999. Jose developed from a tropical wave several hundred miles east of the Windward Islands on October 17. The depression intensified and was subsequently upgraded to Tropical Storm Jose on October 18. The storm tracked northwestward and was upgraded to a hurricane the following day as it approached the northern Leeward Islands. Jose briefly peaked as a Category 2 hurricane with winds of 100 mph (160 km/h) on October 20. However, wind shear weakened the storm back to a Category 1 hurricane before it struck Antigua. Further deterioration occurred and Jose weakened to a tropical storm before landfall in Tortola on October 21. While located north of Puerto Rico on October 22, the storm turned northward, shortly before curving north northeastward. Wind shear decreased, allowing Jose to re intensify into a hurricane while passing east of Bermuda on October 24. However, on the following day, wind shear increased again, while sea surface temperatures decreased, causing Jose to weaken and quickly transition into an extratropical cyclone. The storm brought heavy rainfall to the Lesser Antilles, with some areas experiencing more than of precipitation. Despite of rain in Anguilla, minimal flooding occurred. However, wind gusts up to 100 mph (160 km/h) uprooted trees, making some roads impassable and damaging houses, crops, and shipping facilities. A combination of hurricane force winds and flooding in Antigua and Barbuda destroyed at least 500 homes and left 90% of homes without electricity and another 50% experienced disrupted telephone service. Jose also caused 12 injuries and one fatality. Tropical storm force winds in eastern Puerto Rico toppled power lines, trees, and streets signs. Overflow along portions of the Blanco River and landslides caused minor damage. In Saint Kitts and Nevis, mudslides and flooding from the storm caused 1 fatality and impacted several homes and buildings. Flooding and mudslides in Sint Maarten damaged houses and roads, especially in low lying areas. One death was reported in Sint Maarten. Overall, Jose caused 3 fatalities and damage amounted to near $5 million (1999 USD).
Метеорологиялық тарих
8 қазанда Африканың батыс жағалауынан Атлант мұхитына тропикалық толқын шықты. Жүйе батысқа қарай жылжыды және 15 қазанда Африка мен Кіші Антиль аралдары арасында болғанша дамымады. Дворак спутнигі арқылы жіктеу 17 қазанда 1200 UTC-де басталды, ал алты сағаттан кейін жүйе Тропикалық депрессия он төртке айналды. Бастапқыда төменгі деңгейдегі айналым нашар анықталған, бірақ жоғарғы деңгейдегі ағыс жақсы байқалды. Депрессия ұйымдасуын жалғастырды, спутниктік суреттер жоғарғы деңгейдегі антициклон мен батыс ағынының әсерінен жолақты құрылымдардың жақсы анықтала бастағанын көрсетті. 18 қазанда 0600 UTC-де депрессия Жозе тропикалық дауылға айналды. Сол күні үш компьютерлік модель Жозе үстіндегі антициклон батыс-солтүстік бағытта жылжып, дауылдың күшті дауылға дейін күшеюіне мүмкіндік беретінін болжады. Алайда, Ұлттық дауылдар орталығы бұл болжамдарға күмән келтірді, себебі сол компьютерлік модельдер сол айдың басында Тропикалық депрессия он екіншіге де ұқсас сценарийді болжаған еді. Дворак шкаласындағы көрсеткіштер 4.0-қа жеткеннен кейін және барлау ұшағы желдің жылдамдығын тіркегеннен кейін, 19 қазанда 1800 UTC-де Жозе дауылға айналды деп есептелді. Келесі күні таңертең бұлттардың жоғарғы жағы температураның төмендеуіне жетті және дауылдың көзі шамамен 34 миль (55 км) радиуста пайда болды. 20 қазанда 0600 UTC-де Жозе ең төменгі барометриялық қысымын көрсетті. Жозе 2-ші санаттағы дауылға айналғаннан кейін бірден әлсіреп, желдің жылдамдығы 90 миль/сағ (150 км/сағ) болды, дауыл 21 қазанда 1600 UTC-де Антигуаға соққан кезде. Алайда, Жозе әлсіреуін жалғастырды және 21 қазанда 1105 UTC-де Тортолаға соққан кезде тропикалық дауыл болды. Жоғарғы тропосферадағы үлкен ортаңғы судың әсерінен Жозе 22 қазанда Пуэрто-Риконың солтүстігінде орналасқан кезде солтүстікке бұрылды. Дауыл 22 қазанда солтүстік-шығысқа қарай толыққандай қайта бұрылып, қарқындылығында айтарлықтай өзгеріс болмады. Келесі күні дауыл баяу күшейе бастады, 24 қазанда Жозе қайта ұйымдасуға кірісті, төменгі деңгейдегі айналымның айналасында терең конвекция жылдам дамыды. Осыған қарамастан, Ұлттық дауылдар орталығы "терең конвекция жеткілікті түрде ұйымдаспаған, сондықтан 36 сағаттан кейін экстратропикалық өзгеріске дейін күшейуі күмәнді" деп атап өтті. 24 қазанда 1200 UTC-де дауыл тағы да дауыл қарқындылығына жетті, Бермудадан шығысқа қарай шамамен 300 миль (483 км) өткен кезде. Жозе жылдамдықпен күшейіп, 25 қазанның таңында тропикалық дауылға дейін әлсіреп қалды. Сол күні 1200 UTC-де дауыл Атлант мұхитының Канадасының оңтүстігінде орналасқан кезде экстратропикалық циклонға айналды. Алты сағаттан кейін Жозедің экстратропикалық қалдықтары үлкен орташа ендіктегі төмен қысыммен бірікті. 20 қазанда Пуэрто-Рикода 343 баспана ашылатыны хабарланды, олар мыңдаған төсек-орын мен ұйықтайтын қаптармен жабдықталды. Сонымен қатар полиция барлық 18000 қызметкерін жұмылдырды. Федералдық төтенше жағдайларды басқару агенттігі жеті адамнан тұратын мобилизациялық орталықты басқару тобын құрды, мұз бен су Рузвельт Роудс әскери-теңіз базасында алдын ала дайындалды.
A tropical wave emerged into the Atlantic Ocean from the west coast of Africa on October 8. The system tracked westward and did not develop further until it was midway between Africa and the Lesser Antilles on October 15. Dvorak satellite classifications began at 1200 UTC on October 17, and six hours later, the system developed into Tropical Depression Fourteen while located about 700 mile (1127 km) east of the Windward Islands. Initially, the depression had well defined upper level outflow, though the low level circulation was poorly defined. The depression continued to organize, with satellite imagery indicating banding features becoming more well defined, as a result of an upper level anticyclone and a westerly jet. It is estimated that the depression strengthened into Tropical Storm Jose at 0600 UTC on October 18. Later that day, three computer models predicted that the anticyclone over Jose would move west northwestward, causing the storm to potentially strengthen to a major hurricane. However, the National Hurricane Center questioned these forecasts, as the same computer models predicted a similar scenario for Tropical Depression Twelve earlier that month. After t numbers on the Dvorak scale reached 4.0 and a reconnaissance aircraft flight reported winds of , it was estimated that Jose became a hurricane at 1800 UTC on October 19. Early on the following day, cloud tops reached temperatures as low as and the hurricane also developed an eye with a radius of about 34 mile (55 km). At 0600 UTC on October 20, Jose attained its minimum barometric pressure of Jose weakened immediately after becoming a Category 2 hurricane and winds were 90 mph (150 km/h) when the storm made landfall in Antigua at 1600 UTC on October 21. However, Jose instead continued to weaken and was only a tropical storm when it made landfall in Tortola at 1105 UTC on October 21. Under the influence of a large mid to upper tropospheric trough, Jose curved northward early on October 22, while located north of Puerto Rico. The storm fully recurved to the northeast on October 22, while initially no significant change in intensity occurred. On the following day, the storm began to slowly restrengthen, Jose began to significantly re organize on October 24, with deep convection rapidly re developing around the low level circulation. Despite this, the National Hurricane Center noted that, "the deep convection is poorly organized enough that strengthening is unlikely before extratropical transition in 36 hours." By 1200 UTC on October 24, the storm once again attained hurricane intensity as it passed about 300 mile (483 km) east of Bermuda. Jose rapidly accelerated and quickly weakened back to a tropical storm by early on October 25. At 1200 UTC on that day, the storm transitioned into an extratropical cyclone while located south of Atlantic Canada. Six hours later, the extratropical remnants of Jose merged with a large mid latitude low. It was reported on October 20 that 343 shelters would be opened in Puerto Rico, which were stocked with thousands of cots and sleeping bags. Additionally, the police department activated all 18,000 of its officers. The Federal Emergency Management Agency assembled a seven member Mobilization Center Management Team, with ice and water being pre staged at Roosevelt Roads Naval Station.
Ангилья
Ангильяда тропикалық дауылдың күшті желдері соғып, жаңбыр Доңғалақтағы Ауыл шаруашылығы басқармасына дейін жауды. Аралдағы желдер электр және телефон желілерін жығып, бірақ дауыл жақындаған кезде электр қуаты өшірілген еді. Сонымен қатар, желдің күшімен түбірлерімен жұлынып түскен ағаштар жолдарды өтпейтін етіп жабылды. Үйлер, егістіктер және кеме қатынасы нысандары да зақымданды. Күшті толқындар аралдың көптеген танымал жағалауларында айтарлықтай эрозияға себеп болды. Арал бойынша дауыл бір адамның өмірін алып, 12 адамды жарақаттады, қарт, көзі көрмейтін адам жоғалып кетті, 500 үй мен жаңа салынған шіркеу қирады. Крабс Хилл ауылында 81 үйдің 64-і ауыр зақымдалды немесе толығымен қирады. Дәл сол сияқты, дауыл телефон байланысының 50%-ын тоқтатты және 90% үйлер электр қуатысыз қалды.
In Anguilla, tropical storm force winds and rainfall up to fell at the Agricultural Department in The Valley. Winds on the island downed power and telephone lines, however, the electricity had been shut off as the storm was approaching. Additionally, trees uprooted by the winds caused roads to become impassable. Houses, crops, and shipping facilities were also damaged. Rough seas caused significant erosion at many of the famed beaches on the island. Across the island, the storm killed one person, injured 12, left an elderly blind man missing, and destroyed 500 houses and a newly built church. In the village of Crab's Hill, 64 of the 81 houses were ether seriously damaged or destroyed. The hurricane also disrupted 50% of telephone service and 90% of the homes were left without electricity.
Пуэрто-Рико және АҚШ Виргин аралдары
Пуэрто-Риконың кейбір аймақтарында, әсіресе аралдың шығыс жағында, тропикалық дауыл күшті желдер соқты. Лукильодегі Төтенше жағдайлар басқармасы тұрақты жел жылдамдығын және соққыларын хабарлады. Сан-Хуанда тұрақты жел жылдамдығы және соққысы тіркелді. Сейбада желдің тұрақты жылдамдығы және соққысы өлшенді. Кулебра мен Фахардода қатты жел электр желілерін, ағаштарды және көше белгілерін құлатты. Шығыс Пуэрто-Рикода жаңбыр мөлшері аралығында болды, ал Рио-Бланко-Ловерде ең көп жауын-шашын мөлшері тіркелді. Нагуабода Бланко өзені толып, Утуадо, Каролина және Виллальбада жер көшкіні болды. Пуэрто-Рикодағы жалпы залал шамамен 20 000 АҚШ долларына бағаланды. Сен-Бартемиде жауын-шашын 48 сағат ішінде артты. Жалпы 60 сағаттық кезеңде жауын-шашын мөлшері жетті, ал Фламандта 48 сағат ішінде жаңбыр мөлшеріне жетті. Густавия қаласында желдің тұрақты жылдамдығы және соққысы тіркелді, кейін желдің тағы бір соққысы тіркелді, бірақ анемометр бұзылды. Жағалау бойында толқындар қалыпты деңгейден 3.3 фут (1 метр) жоғары көтерілді. Монтсерратта дауыл желдің күшеюіне әкелді. Бір ауданда бірнеше ағаштар құлап, электр қуаты үзілді, бірақ бір сағат ішінде қалпына келтірілді. Аз ғана жер көшкіні болды, ал Суфриер тауларынан вулкандық саз ағыны құйылып, ешқандай залал болған жоқ.
Some areas of Puerto Rico experienced tropical storm force winds, especially the eastern side of the island. The Emergency Management Agency in Luquillo reported sustained winds of and gusts up to In San Juan, a sustained winds speed of and a gust of was recorded. A sustained wind speed of and gust up to was measured in Ceiba. Strong winds knocked down power lines, trees, and street signs in Culebra and Fajardo. Rainfall was between in eastern Puerto Rico, with a peak amount of in Rio Blanco Lower. The Blanco River overflowed in Naguabo, while landslides were reported in Utuado, Carolina, and Villalba. Damage in Puerto Rico totaled to about $20,000. On Saint Barthélemy, rainfall exceeded in a 48‑hour period. During the overall 60‑hour period, precipitation amounts reached At another location, Flamands, rainfall reached in only 48 hours. In the capital city of Gustavia, a sustained winds speed of and a gust up to Later, another wind gust of was recorded before the anemometer failed. Along the shore, tides reached 3.3 feet (1 m) above normal. In Montserrat, the storm brought winds up to A small number of down trees caused power outages in one area, though it electricity was restored within an hour. Only a few landslides occurred, while volcanic mudflow poured down Soufrière Hills, but no damage occurred.
Салдары
Дауылдан кейін дереу Антигуа және Барбуда Қызыл Крест қоғамы Сент-Джонста Төтенше жағдайлар орталығын құрды. Дауылдан кейінгі алғашқы аптада 35 Қызыл Крест еріктісі 1500 брезент, 210 жамылғы, 300 азық-түлік жиынтығы және 30 дауыл шамдарын Йорк, Вилла, Гринс-Бей, Перри-Бей, Пигготтс, Бендалс-Боланс, Крабс-Хилл, Урлингс, Сент-Джон және Дженнингс аудандарының тұрғындарына жеткізді. Сент-Винсент-де-Польдегі Қызыл Крест кеңсесі 2000 адамға күріш пен бұршақ таратып, ал Апаттарды жобалау ұлттық кеңсесі пластик қаптамалар мен су бөтелкелерін ұсынды. Антигуа және Барбуда үкіметі жолдарды қайта ашу, қирағандарды тазалау және коммуналдық қызметтерді жаңару үшін топтар жіберді. Бірақ, бір айдан кейін Кіші Антиль аралдарына "Ленни" дауылы соққаннан кейін, көмек көрсету жұмыстары баяулады, себебі көптеген адамдар ауыр зардап шекті, ал қалпына келтіру шараларына кеткен шығын көбейді.
Immediately following the storm, an Emergency Operation Centre was established in St. John's by the Antigua & Barbuda Red Cross Society in St. John's. In the first week after the storm, 35 Red Cross volunteers distributed 1,500 tarpaulins, 210 blankets, 300 food parcels, and 30 hurricane lamps to residents in the effected communities of York's, Villa, Greens Bay, Perry Bay, Piggotts, Bendals Bolans, Crab's Hill, Urlings, St. John's, and Jennings. a Red Cross office in St. Vincent de Paul also distributed rice and beans to 2,000 people, while the National office of Disaster Services provided plastic sheeting and water bottles. The Government of Antigua and Barbuda dispatched teams to re open roads, clean up debris, and restore utilities. However, after Hurricane Lenny struck the Lesser Antilles about a month later, relief efforts slowed, as many more people were significantly affected, causing recovery to be costlier.