Кіріспе

1915 жылы шыққан америкалық үнсіз фильм.

"A Fool There Was" – Уильям Фокс продюсерлік еткен, Франк Пауэлл режиссерлік еткен және Теда Бараның басты рөлде ойнаған америкалық үнсіз драмалық фильм. 1915 жылы шыққан бұл фильм, "Мені өп, ақымағым!" сияқты ашық тілдес мәтіндері үшін ұзақ уақыт бойы даулы болып келді. "A Fool There Was" Теда Бараның сақталған аз ғана фильмдерінің бірі. Ол "вамп" сөзін (вампирдің қысқартылған түрі) танымал етті, ол әйел затының алдамшы, сүйкімділік арқылы адамдарды азғындыққа жетеліп, оларды шаршатып, моральдық құлдырауға ұшырататын бейнесін сипаттайды. 2015 жылы АҚШ Конгресінің кітапханасы бұл фильмді "мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызға ие" деп танып, Ұлттық кино қорына енгізді.

Сюжет

Джон Шейлер (Эдвард Хосе) – Уолл-стриттегі бай заңгер және дипломат, әйелі және отбасына берілген адам. Ол әйелі мен қызынсыз Англияға дипломатиялық миссиямен жіберіледі. Кемеде ол "Вампир әйелді" (Теда Бара) кездестіреді – "вампирлардың бір түрінен шыққан әйел" деп сипатталатын, еркектерді өз арманына салу үшін сүйкімділігін пайдаланатын, олардың өмірін қиратқаннан кейін кететін психикалық вампир. Шейлер оның толық бақылауына түскен тағы бір құрбаны. Оның ықпалына бағынып, ол отбасын тастап, жұмысы мен қоғамдағы беделін жоғалтады, содан соң шешендікке салынады. Оның отбасы оны қайтаруға жасаған барлық әрекеттері сәтсіз аяқталады, ал бақытсыз "ақымақ" дене және психикалық құлдырауға түсіп кетеді.

Өндіріс

Продюсерлер әр алғашқы көрсетілім алдында көрерменге поэманың толық мәтінін оқитын нағыз актерді пайдаланып, әдеби бастауына құрмет көрсетуге тырысты және фильмде поэмадан үзінділерді интертитрлер арқылы көрсетті. Бараның ресми тізімінде "Вампир" деп көрсетілген, осы себепті бұл фильм кейде алғашқы "вампир" фильмі деп аталады. Дегенмен, фильмде де, Киплингтің поэмасында да бұл термин метафоралық мағынада қолданылады, себебі кейіпкер нағыз вампир емес. Бұл фильм Бірінші дүниежүзілік соғыс дәуіріндегі актриса Мей Эллисонның (1890 – 1989) экрандағы алғашқы пайда болуы болды. Фильмде Англия мен Италияда өткендей көрінетін сахналар АҚШ-та түсірілді: Флорида штатының Сент-Огюстин қаласында, Нью-Йорк портында және сол кезде Американың алғашқы киноиндустриясы орналасқан Нью-Джерси штатының Форт-Лидегі Fox Studios-та.

Шығару

Фильм алғашқы кино жарнамасының маңызды кезеңі болды. 1915 жылдың қаңтарында өткен баспасөз конференциясында студия Теда Бараның құрастырылған, әдемі өмірбаянын ұсынды, оны экзотикалық араб актрисасы ретінде көрсетіп, әсем түлкі терісінен тігілген киіммен безендірді. Содан кейін олар бұл әңгіменің бәрі жалған екенін жасырын түрде баспасөзге жеткізді. Бұл Голливудтың алғашқы жарнамалық әрекеттерінің бірі болуы мүмкін. Фильмнің бір бөлігі Ұлыбританияда болғанымен, фильмді британдық кино цензурасы заңсыз сексуалдық қатынастарды бейнелейтін фильмдерді қабылдамау саясаты бойынша мақұлдамады. "Ақымақ болған соң" фильмі Ұлыбританияда көрсетілмеді, бірақ кейін Теда Бараның басқа фильмдеріне рұқсат берілді.

Комментарийлер

Фильм сол дәуір үшін ерекше деп есептеледі, себебі Әйелдің күйеуі қызының зарлы айқайын естігеніне қарамастан, өзін кешірімге бөленбеген, ал Вампир отбасын жойғаны үшін ешқашан жазаланбаған.

Сақтау

"A Fool There Was" Теда Бараның қазірге дейін сақталған аз ғана фильмдерінің бірі. Оның көшірмелері Қазіргі заманғы өнер мұражайында, BFI Ұлттық архивінде және басқа да кино архивтерінде сақтаулы. Теда Бараның тағы сақталған фильмдері: "The Stain" (1914), "East Lynne" (1916), "The Unchastened Woman" (1925) және ол 1920 жылдардың ортасында Хал Роуч үшін түсірген екі қысқа комедия.

Мұра

1938 жылы Текс Эвери "Ескі дұшпандық" атты мультфильм шығарды.