Гренландияның оңтүстігіндегі Alluitsup Paa ауылы туралы ақпарат. Халқы, тарихы, викингтермен байланысы және Qaqortoq қаласындағы діни өмір туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аллуитсуп Паа (1973 жылғы орфографиялық реформаға дейінгі ескі жазуы: Агдлуитсуп паа) – Гренландияның оңтүстігіндегі Куялек муниципалитетіне қарасты ауыл. 2020 жылы Аллуитсуп Паада 202 адам тұрды. Қазіргі таңда қауымның діни шаралары Қақортоқ қаласында өтеді.
Alluitsup Paa (old spelling prior to the orthography reform in 1973: Agdluitsup pâ) is a village in the Kujalleq municipality in southern Greenland. Alluitsup Paa had 202 residents in 2020. Presently, the community's religious activities take place in Qaqortoq.
Тарих
Аллюйцуп Паа аймағы 10-15 ғасырларда норвегиялықтарға Ватнаверфи деп белгілі болған аймақтың оңтүстік нүктесі болды. Қазіргі заманғы ауылға жақын бірнеше шақырымда норвегиялық кезеңнен жеті мәлім жер табылады, бірақ норвегиялықтар көбінесе ішкі аймақтарға қоныстануды қалаған. Елді мекен 1830 жылы Sydprøven ("Оңтүстік Прёвен") сауда бекеті ретінде құрылды, сол жылдың басында құрылған Nordprøven ("Солтүстік Прёвен", қазіргі Нарсақ) есімді жерден ерекшелену үшін. Гренландиялық атау "Алюитсоктан сырт" дегенді білдіреді, бұл қазірде тастап кетілген Алюитсок ауылына қосымша назар аударады. 2008 жылдың 31 желтоқсанына дейін қала Китаа аймағындағы Нанорталик қауымындағы екінші ірі халық орталығы болды. 2009 жылдың 1 қаңтарында Аллюйцуп Паа Кужаллеқ қауымының құрамына кірді, себебі Китаа аймағы, сондай-ақ Нарсақ, Қақортоқ және Нанорталик қауымдары әкімшілік бірліктер ретінде тоқтатылды. 2009 жылғы қауымдық реформаға дейін Аллюйцуп Паа қалалық мәртебесі жоқ Гренландияның ең ірі елді мекені болды.
The Alluitsup Paa area was the southern point of a district known to the Norse as Vatnahverfi during the 10th–15th centuries. There are seven known sites from the Norse period within a few kilometres of the modern village, although the Norse generally preferred to settle further inland. The settlement was founded as the trading station Sydprøven ("South Prøven") in 1830, to distinguish it from Nordprøven ("North Prøven", modern day Narsaq), which had been established earlier the same year. The Greenlandic name simply means "outside of Alluitsoq", further giving emphasis to the now abandoned village of Alluitsoq. Until 31 December 2008, the town was the second largest population center of Nanortalik Municipality in the Kitaa amt. On 1 January 2009, Alluitsup Paa became part of the Kujalleq municipality when the Kitaa amt, as well as the municipalities of Narsaq, Qaqortoq, and Nanortalik, ceased to exist as administrative entities. Before the municipal reform of 2009, Alluitsup Paa was Greenland's largest settlement without municipal status.
Уунарток геотермальдық бұлақтары
Уунарток аралында, қаланың жанында, 34-38 градус температурасы бар геотермальдық бұлақтар орналасқан. Жағалауда мұз таулары мен көптеген киттер кездеседі. Ауылдың батысында, сол аралда 18 ғасырдың соңы мен 19 ғасырдың басындағы бұрынғы елді мекендердің инуиттік қираған орындары – Кэррортут табылады. Мектепте 11 сыныпта 50 оқушы білім алады. Мектепте сондай-ақ кішкентай спорт залы бар, және тіс дәрігері де жұмыс істейді. Мектептің салыстырмалы түрде үлкендігіне байланысты, оның жеке басшысы бар. KNI сауда конгломераты ауылда Pilersuisoq супермаркетін ұстап тұр, ал кішкентай заттарды сатып алу үшін екі шағын дүкен бар. Әрі пошта бөлімі мен интернет-кафе де бар. Ауылда жедел жәрдем көрсету бекеті мен тіс дәрігері орналасқан. Тіс дәрігері жергілікті мектеппен бірлесіп жұмыс істейді.
On the Uunartoq Island, in the vicinity of the town, there are geothermal springs with temperatures between 34 and 38 degrees Celsius. There are drifting icebergs and many whales offshore. Qerrortuut, Inuit ruins of previous settlements from late 18th and early 19th centuries, can be found to the west of the village, on the same island. The school has 50 pupils in 11 grades. The school also operates a small sports hall, and it has its own dentist. Due to the relatively large size of the school, it has its own headmaster. The trading conglomerate KNI operates a Pilersuisoq supermarket in the village, and there are two smaller kiosks for purchase of smaller items. There is also a post office and an Internet café. The village also houses a first aid clinic and a dentist. The dentist operates in conjunction with the local school.
Экономика
Балық шаруашылығы – жұмыс күшінің көп бөлігін жұмыспен қамтитын маңызды жұмыс беруші. Шамбар, Гренландиялық палтус және треска негізгі уловтар болып табылады, ал ауылда шаян өндірісіне шоғырланған шағын балық фабрикасы орналасқан. Сонымен қатар, шағын, бірақ маңызды туризм индустриясы да бар. Ауылда екі қонақ үй жұмыс істейді: «Кааннивик» қонақ үйі және 2006 жылдан бері «Сисайд Уайл» қонақ үйі. Бұл қонақ үйлер туристерге жақын жердегі көрікті орындарға – «Уунартек» ыстық су бұлақтарына, тасталған «Амитсок» мыс және графит кенішіне, іші жоқ «Альлютсок» ауылына (Лихтенау), көркем «Акулиарусек» және «Карсорсат» елді мекендеріне, сондай-ақ «Аммассивик» (Слеттен) ауылына саяхаттар ұйымдастырады. «Ватнаверфи» түбегі бойымен жүретін жаяу жол Гренландиядағы ең танымал туристік бағыттардың бірі болып есептеледі. Гренландияның жергілікті басқаруына бағынышты аудандық біріктірілген кеңседе екі адам жұмыс істейді.
The fishing industry is the major employer, employing the majority of the workforce. Shrimp, Greenlandic halibut, and cod is the main catch, and a small fishing factory focusing on shrimp production officiates in the village. There is also a small but significant tourism industry. Two hotels operate in the village: Qaannivik Hotel and, since 2006, Seaside Whale Hotel. The hotels offer tourists trips to the nearby sights, the Uunarteq warm springs, the abandoned Amitsoq copper and graphite mine, the nearly abandoned village of Alluitsoq (Lichtenau), the nearby quaint settlements of Akuliaruseq and Qarsorsat, and the village of Ammassivik (Sletten). The hiking route along the Vatnahverfi peninsula is among the most popular tourist destinations in Greenland. Operated by Greenland Home Rule Government, the local Integrated Office in the district employs two people.
Көлік
Alluitsup Paa вертолет алаңы жыл бойы жұмыс істейді, Alluitsup Paa-ны Narsarsuaq әуежайымен және тікелей емес, Гренландияның қалған бөлігімен және Еуропамен байланыстырады. Air Greenland аптасына Nanortalik және Qaqortoqқа төрт рейс орындайды. Alluitsup Paa портының басқарушы органы - Нуук қаласында орналасқан Royal Arctic Line. Гренландиядағы барлық елді мекендер сияқты, Alluitsup Paa басқа жерлермен автомобиль жолдары арқылы байланыстырылмаған. Қаладан солтүстікке қарай салыстырмалы түрде жиі қолданылатын жаяу жолдар бар, бірақ кез келген моторизацияланған көлік үшін жер көлігі қажет. Қыс мезгілінде, айналағы аймақтармен байланыс үшін күйектің жолдары маңызды. Alluitsup Paa Гренландияның материгімен шағын құрлық көпірі арқылы байланысқан, бұл моторизацияланған көліктерді пайдалануға мүмкіндік береді.
Alluitsup Paa Heliport operates year round, linking Alluitsup Paa with Narsarsuaq Airport and indirectly with the rest of Greenland and Europe. Air Greenland operates four flight to Nanortalik and Qaqortoq per week. The port authority for Alluitsup Paa is Royal Arctic Line, located in Nuuk. As is true of all populated places in Greenland, Alluitsup Paa is not connected to any other place via roads. Fairly well trodden hiking trails lead northwards from the town, but for any motorized transportation, terrain vehicles are needed. During winter, dog sled routes are vital transport links to the surrounding area. Alluitsup Paa is connected to mainland Greenland via a small land bridge, making motorized transportation possible.
Халық саны
Оңтүстік Гренландиядағы көптеген қалалар мен елді мекендер соңғы екі онжылдықта халық азаюына бейімделген, көптеген елді мекендерде халық саны қарқынды түрде кемиді. Аллуицуп Паа көрші елді мекендеріне қарағанда халықты жылдамдатылған қарқында жоғалтуда; оның халқы 2000 мен 2010 жылдар аралығында 40%-дан астам азайған.
Most towns and settlements in southern Greenland exhibit negative growth patterns over the last two decades, with many settlements rapidly depopulating. Alluitsup Paa has been losing population faster than most of its neighbors; its population decreased over 40% between 2000 and 2010.