Кіріспе

Британдық кинорежиссер Джозеф Райт (25 тамыз 1972 жылы туған) – ағылшын кинорежиссері. Оның фильмдеріне «Гордость и предубеждение» (2005), «Искупление» (2007), «Анна Каренина» (2012) және «Сирано» (2021) романдарының бейімделулері, «Ханна» (2011) әрекет-триллері, «Питер Пэн» ертегісінің бастау тарихы «Пан» (2015) және екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Уинстон Черчилль туралы саяси драма «Қараңғы сағат» (2017) кіреді, ол «Үздік фильм» номинациясына ие болған.

Ерте өмір және мансап

Райт әрқашан өнерге, әсіресе сурет салуға қызығушылық танытты. Ол сонымен қатар Super 8 камерасымен фильмдер түсіріп, кешкі уақытта драма үйірмесінде актерлік өнер көрсетті. Райт дислексиямен күреседі. Ол Ислингтон Грин орта мектебінде оқыды, бірақ ешқандай GCSE тапсырмасын аяқтамай қалды. Ол мансабын ата-анасының "Литтл Энджел" қуыршақ театрында бастады. Сонымен қатар, Анна Шер театр мектебінде сабақ алып, сахнада және камера алдында кәсіби актер болды. Ол Камбервелл өнер колледжіндегі өнер негіздерін оқығаннан кейін, Central St Martins-те бейне өнер және кино мамандығы бойынша білім алды, онда оны Малкольм Ле Грис және Вера Нойбауэр оқытты. Оқуының соңғы жылында ол BBC үшін қысқа фильм түсіруге стипендия алды, ол бірнеше жүлдеге ие болды. 1990 жылдары ол Кингс-Кростағы Каледониялық жолда орналасқан Oil Factory музыкалық бейнефильмдерді өндіру компаниясында жұмыс істеді. Ол әртүрлі жобаларда көптеген рөлдерде, соның ішінде кастинг директоры ретінде жұмыс істеді. Осы жерде ол бірнеше музыкалық бейнефильмдерді түсіруге мүмкіндік алды. Бұдан бөлек, ол өзінің қысқаметражды фильмдерінің нәтижесінде екінші қысқаметражды фильмін – "The End" фильмін жасады. Осы онжылдық ішінде ол Vegetable Vision үшін жартылай штатпен жұмыс істеді, олар Chemical Brothers, Darren Emerson, Underworld және Andrew Weatherall сияқты электрондық музыка топтары үшін визуалды эффектілер жасады. Райт өзінің туындыларына Ұлыбританияның рейв мәдениетінің эстетикалық және эмоционалдық ықпалын жатқызады.

Теледидар

Алғашқы қысқаметражды фильмінің табысынан кейін Райтке «Nature Boy» (2000) сериалының сценарийі ұсынылды. Ол осыдан кейін Тімоти Споллмен бірге «Денеге зиян» (2002) және Руфус Севеллмен бірге «Карл II: Билік пен құштарлық» (2003) сериалдарын түсірді, соңғысы ең жақсы драмалық сериал үшін BAFTA сыйлығын жеңіп алды. 2022 жылы Райт Антонио Скуратидің тарихи романы «М: Ғасыр баласы» бойынша сегіз бөлімді бейімдеуді режиссерлікке алды, бұл роман итальяндық диктатор Бенито Муссолининің қалыптасуын баяндайды. 2023 жылы Райт HBO арнасы үшін бестселлерлік деректік кітап «Бос үйлер: Гугетт Кларктің құпия өмірі және үлкен американдық қалпының сарқылуы» бойынша бейімдеуді дамытып жатыр, бұл кітап мыс кенішінің иесі және АҚШ сенаторы Уильям А. Кларктың қызы Гугетт Кларк туралы айтады.

Ұзақ метражды фильмдер

2005 жылы Райт Кира Найтли мен Мэтью Макфаден қатысқан «Гордость и предубеждение» романы бойынша түсірілген фильмімен көркем фильмдерге көшті. Фильм көптеген марапаттарға, номинацияларға және жүлделерге ие болды, оның ішінде төрт «Оскар» номинациясы (соның ішінде «Үздік әйел актрисасы») және алты «БАФТА» номинациясы (Райт «Ең үміткер жаңа келген» номинациясында жеңіске жетті). Райттың келесі фильмі – Иан Макьюэннің «Букер» сыйлығының финалисі болған «Атонмент» (2007) романының бейімделуі, ол Райтты Кира Найтлимен қайта біріктірді, сонымен қатар Джеймс Макэвой мен Соирс Ронан да рөлдерде ойнады. Бұл фильм сол жылы басқа фильмдерге қарағанда көптеген «Алтын глобус» сыйлығына ұсынылды – жеті номинация. Райт режиссер ретінде номинация алмаса да, фильм жеті «Оскар» номинациясына ие болды, тек «Үздік түпнұсқа музыкасы» номинациясында жеңіске жетті. «БАФТА» сыйлығында 14 номинация алып, «Үздік фильм» және «Үздік өндіріс дизайны» жүлделерін жеңіп алды. Райттың келесі фильмі – Джейми Фокс пен Роберт Дауни кіші қатысқан «Солист». Бұл «Джулиардта екінші курста оқып жүргенде шизофрения ауруына шалдыққан, ал Лос-Анджелес қаласының орталық көшелерінде үйсіз қалған музыкалық дарын иесі Натаниел Айерстің шын оқиғасы» туралы фильм. Фильмнің премьерасы 2008 жылдың 21 қарашасында өтуі тиіс болған, бірақ 2009 жылдың 24 сәуіріне ауыстырылды. 2011 жылы Райт «Атонмент» жұлдызы Соирс Ронанмен «Ханна» триллерінде қайта жұмыс істеді. Басты кейіпкер – 15 жастағы қыз, ол әкесі (Эрик Бана) – бұрынғы ЦРУ агентінің тәрбиесінде туылғаннан бастап кісі өлтіруші болуға дайындалған. Фильм көбінесе жағымды пікірлер алды, Роджер Эберт оны «жоғары сапалы триллер» деп атады. «Metacritic» сайтынан 65 ұпай жинады («жалпы алғанда жағымды» пікірлер). 2012 жылы Райт Лев Толстойдың «Анна Каренина» классикалық романының Сэр Том Стоппард жасаған экрандық бейімделуін режиссерлік етті. Түсірілімдерде Кира Найтли Анна рөлінде, Джуд Лоу күйеуі рөлінде, Аарон Тейлор-Джонсон жас сүйіктісі рөлінде, ирланд актері Домхналл Глисон Константин Левин рөлінде, сондай-ақ Келли Макдональд, Оливия Уильямс, Мэтью Макфадьен және Мишель Докери ойнады. Бастапқыда Сауэрс Ронан мен Андреа Райзборо рөлдерге шақырылған, бірақ олар бас тартып, олардың орнына Алисия Викандер мен Рут Уилсон келді. Райт 2015 жылы Warner Bros студиясы үшін «Питер Пэн» ертегісінің соңына түсірілген фильмді режиссерлік етті. Фильмде Хью Джекман, Гаррет Хедлунд, Руни Мара, Аманда Сейфрид және Леви Миллер Питер рөлінде ойнады. Сценарийді актер және сценарийші Джейсон Фукс жазды, ол 2013 жылғы «Голливудтың қара тізіміне» енген, онда шықпаған танымал сценарийлердің ішінен таңдалып алынған. Фильм сыншылар тарапынан жағымсыз қабылданып, кассада бюджетін өтемей, коммерциялық сәтсіздікке ұшырады. Руни Мараның Тайгер Лили рөлінде ойнауына оның еуропалық тегі болғандықтан қарсылық болды, өйткені Тайгер Лили дәстүрлі түрде американдық индей қауымының өкілі ретінде бейнеленеді. Райттың 2017 жылғы «Қараңғы сағат» фильмі бұрынғы британ премьер-министрі Уинстон Черчилльдің өміріндегі шешуші айды қамтиды. Фильмде Гари Олдман Черчилль рөлінде, сонымен қатар Бен Мендельсон, Рональд Пикап, Дэвид Скофилд, Кристин Скотт Томас, Сэмюэл Уэст және Лили Джеймс ойнады. Райт бұл фильмнің Дональд Трампқа қарсы айтылған сөз екенін мәлімдеді.

Директорлық тауар таңбалары

Райт "Гордость и предубеждение" үшін BAFTA сыйлығын жеңіп алды және "Атонмент" фильмімен Венеция кинофестивалін ашқан ең жас режиссер атанды. Режиссердің "Гордость и предубеждение" туралы түсініктемесінде айтылғандай, Райт британдық режиссер Дэвид Линнің шығармаларынан әсер алады және өнер тарихы бойынша белгілі бір білімімен, кейде кадрларын классикалық картиналар үлгісінде құрастыруға тырысады. "Карл II: Билік пен құмарлық", "Гордость и предубеждение", "Атонмент" және "Ханна" фильмдерінің барлығында ұзақ камерамен түсірілген сахналар бар. "Атонмент" фильмінде Дюнкерк эвакуациясының 5 минут 5 секундтық үздіксіз кадры бар. "Шындығында, маған өзімді көрсету ұнайды", - деді Райт "Хей" фестиваліндегі тыңдаушыларға.

Жеке өмір

"Гордость и предубеждение" сериалының түсірілімінде танысқаннан кейін Райт актриса Розамунд Пайкпен қарым-қатынас бастады. Олар 2007-2008 жылдары келісім шарт жасасты. Райт 2010 жылдан 2019 жылға дейін ситарашы Анушка Шанкарға үйленді. Олардың 2011 және 2015 жылдары туған екі ұлы бар. Олар 2017 жылдың желтоқсанында бөлісіп, 2019 жылдың қыркүйегінде ажырасу рәсімі аяқталды, судья Райттың неке бұзғанын және оның әйелі онымен бірге тұруды шыдамайтынын анықтады. 2017 жылдан бері Райт американдық актриса Хейли Беннетпен қарым-қатынаста. Олардың қызы 2018 жылы Бруклин Хайтста дүниеге келді. 2019 жылғы мәліметтер бойынша, отбасы Ұлыбританиядағы Сомерсетте тұрады.

Коммерциялық жұмыстар

Шанель No. 5: Қайда болсам да (2012)
Шанель No. 5: Міне, сен (2012)