Бүлбұл: Әзірбайжан опера өнерінің көрнекті тұлғасы
Bulbul (singer)
Бұлбұл – әзірбайжан және кеңес опера теноры, халық әншісі, Әзербайжандағы вокал өнері мен ұлттық музыка театрының негізін қалаушы. Биографиясы мен өмірі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бүлбұл (нағыз аты Муртуза Рза оғлы Мамедов, 22 маусым 1897 – 26 қыркүйек 1961) – әйгілі әзербайжан және кеңес опера теноры, халық музыкасын орындаушы, сондай-ақ Әзірбайжанда вокал өнері мен ұлттық музыкалық театрды құрушылардың бірі.
Bulbul (, born Murtuza Rza oghlu Mammadov, 22 June 1897 – 26 September 1961) was a famous Azerbaijani and Soviet opera tenor, folk music performer, and one of the founders of vocal arts and national musical theatre in Azerbaijan.
Өмірбаян
Бұльбұл 1897 жылы Шуша мен Ханканди арасындағы бұрынғы патшалық бақтардың бір ауылында, Ханбагиде дүниеге келген. Оның анасы Пареулар ауылынан, көшпелі күрдтің қызы. Ол бала кезінен-ақ музыкалық талантымен танымал болған, сондықтан оны адамдар «Бұлбұл» («құс» деген сөз азербайжан тілінде) деп атаған. Ол кәсіби музыка саласына қадам басқаннан кейін осы есімді сахналық аты ретінде қабылдады. Жас ханнанда кезінде 1920 жылы Бакуге шақырылып, Узеир Гаджибековтің «Асли мен Карам» операсында Карам рөлін орындады. Ол сол жерде еуропалық стильдегі операмен танысып, осы жанрда өнер көрсетуге бейімделді. Кейіннен Әзірбайжан мемлекеттік консерваториясында (қазіргі Баку музыка академиясы) музыка және вокал өнерін оқыды, 1921 жылы қабылданып, сондай-ақ Италияның Милан қаласындағы Ла Скала театрында білім алды. Әндерінде Бұльбұл ұлттық орындаушылық ерекшеліктерін итальяндық вокал мектебінің дәстүрлерімен үйлестіре білді. 1938 жылы Ұзеир Гаджибековтің сол аттас операсында алғаш рет Короглу рөлін ойнады. Өмір бойы ол көптеген әндер мен романстардың авторы және орындаушысы болды. Бұльбұл музыкаға қатысты жарияланымдарымен және 1932-1961 жылдар аралығында туған жері – Әзірбайжан мемлекеттік консерваториясында вокал өнерін оқытуымен де танымал болды. 1940 жылы музыка ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алды. Оның монографиялары бүгінде әзербайжан музыкасын зерттеушілер үшін маңызды дереккөз болып табылады. Бұльбұл – оқушыларға тар, каманче және балабан, яғни Әзірбайжанның дәстүрлі музыкалық аспаптарын ойнауды үйретуге арналған оқулықтар мен нұсқаулықтарды жариялаған алғашқы музыкант. Бұльбұл КСРО-ның халық артисі атағымен, сондай-ақ Италияның «Стелла ди Гарибальди» орденімен марапатталды. Бакуде қайтыс болды. Оның екінші ұлы Полад Мамедов, сондай-ақ Полад Бюльбулоғлу деп те танылған, екінші әйелі Аделаида Мамедовадан туған. Аделаида Мамедова да талантты әнші және актриса. Полад қазіргі таңда Әзірбайжанның Ресейдегі елшісі қызметін атқарады.
Bulbul was born in 1897 in Khanbaghi, a hamlet in the former royal gardens between Shusha and Khankandi. His mother was from the village of Pareular, the daughter of a nomad Kurd. He was known for his musical talent since his childhood, which is why people nicknamed him Bulbul ("nightingale" in Azerbaijani). He chose it as a stage name when he became involved in professional music. While still a young khananda, he was invited to Baku in 1920 to perform the role of Karam in Uzeyir Hajibeyov's opera Asli and Karam. There he became acquainted with European style opera and decided to excel in this genre. He later studied music and vocal arts at Azerbaijan State Conservatoire (now known as the Baku Academy of Music), where he was admitted in 1921, as well as in the La Scala Theatre in Milan, Italy. In his songs, Bulbul was able to blend national manners of performance with traditions of Italian vocal school. He was also first to play the lead role of Koroglu in Uzeyir Hajibeyov's opera of the same name in 1938. Throughout his life, Bulbul was the vocal performer and the co author of a number of songs and romances. Bulbul was also known for his music related publications and teaching vocal arts at his alma mater, the Azerbaijan State Conservatoire between 1932 and 1961. He acquired a PhD degree in music in 1940. His monographs nowadays serve as an important source for those studying Azerbaijani music. Bulbul was the first musician to publish study guides and manuals used in teaching students how to play the tar, kamancheh and balaban, traditional musical instruments of Azerbaijan. Bulbul was awarded the highest artistic order of the Soviet Union – People's Artist of the USSR, as well as the "Stella di Garibaldi" order in Italy. He died in Baku. His second son Polad Mammadov also known as Polad Bülbüloğlu, was from his second marriage to Adelaida Mammadova, also an accomplished singer and actress. Polad is currently the Azerbaijani Ambassador to Russia.
Еске алу
Бұлыбұл Бакудегі Құрмет аллеясында жерленді. Әзірбайжан Мәдениет министрлігі Грузиядағы қара нарықтан Шушада бұрын орнатылған Бұлыбұлдың және басқа да бірнеше белгілі Қарабақ азербайжандарының қола бюсттерін сатып алды. 1992 жылы Армения Шушаны басып алғаннан кейін, бұл ескерткіштер автоматтан оқталған, бастапқы орнынан алынып, металл терісі ретінде сатылуы жоспарланған. Бүгінде бұл ескерткіштер Бакудегі Әзірбайжан Көркемсурет мұражайының ауласында сақтаулы. 2008 жылы Әзірбайжанның Ұлттық банкі Бұлыбұлға арналған 100 манаттық алтын ескерткіш монетаны шығарды.
Bulbul was buried at the Alley of Honor in Baku. The Ministry of Culture of Azerbaijan purchased the bronze busts of Bulbul and several other famous Karabakh Azerbaijanis that had once been erected in Shusha, on the black market in Georgia. Following the Armenian occupation of Shusha in 1992, these monuments were machine gunned, removed from their original place and intended to be sold as scrap metal. Nowadays these monuments are preserved in the courtyard of the Azerbaijani Museum of Arts in Baku. In 2008 the Central Bank of Azerbaijan minted a 100 manat gold commemorative coin dedicated to Bulbul.
Бүлбұл ескерткіші
2012 жылдың 31 қазанында Бакудегі Бүлбұл көшесінде әншінің мүсіні орнатылған Бүлбұл ескерткіші ашылды, ол әншінің тұрған үйінен көп алшақтамай салынған. Ескерткішті мүсінші Акиф Асгаров жасаған. Ескерткіштің ашылуына Әзірбайжан Президенті Илхам Әлиев, Баку музыка академиясының директоры, халық әртісі Фархад Бадалбейли, халық әртісі Ариф Бабаев, 4-ші халықаралық "Бұлбұл" вокалистер конкурсының төрағасы Сергей Лейферкус, конкурстың көркемдік жетекшісі Роберт Коернер және әншінің ұлы Полад Бүлбұлоғлу қатысты.
On 31 October 2012, the Monument to Bulbul containing a statue of the singer was unveiled on Bulbul Street in Baku, not far from the house where the singer lived. The monument was created by sculptor Akif Asgarov. The monument's unveiling was attended by President of Azerbaijan Ilham Aliyev, the principal of the Baku Music Academy, People's Artist Farhad Badalbeyli, People's Artist Arif Babayev, chair of the jury of the 4th Bulbul International Contest of Vocalists Sergei Leiferkus, artistic director of the contest Robert Koerner, and the singer's son, Polad Bülbüloğlu.