Кіріспе

жоспарланған қала жобасы Тай По Жаңа қаласы, немесе Тай По Тауны, Гонконгтың Жаңа аумақтарындағы Тай По ауданындағы жаңа қала (серік қала) және әкімшілік емес аймақ. Бұл аймақ – Тай По Хуэй (әдеби мағынада Тай По базары, 1900 жылдарда Тай Во Ши деп аталған) және Тай По Кау Хуэй (Тай По Ескі базары) сияқты бұрыннан бар жергілікті нарық қалаларын қоршап тұрған жоспарланған қала. Сонымен қатар, Лам Цуэн аңғарында орналасқан жергілікті ауылдардың шығысында, Тинг Кок және Тай Мей Тук ауылдарының батысында, ал Нам Хан, Фун Юэн және Ша Ло Тунг ауылдарының оңтүстігінде де орналасқан. Жаңа қаланың көп бөлігі жерді мелиорациялау арқылы алынған. Бүгінгі күні Тай По Жаңа қаласы жай ғана Тай По деп аталады. Жаңа қаланың көп бөлігі үкіметтік Тай По аймақтық жоспарымен қамтылған, ол аймақтың жер пайдалануын заң жүзінде реттейді, сондай-ақ үкіметпен жасалған жерді жалға алу шартындағы талаптармен бірге. Аймақтағы кейбір жерлер Тай По Таун Лот № foo деп белгіленген. Сайлау кезінде қала сайлау округтері үшін ерекше аймақтарға бөлу жүйесіне ие болды.

Даму тарихы

Жаңа қала Тай По нарығының (Тай По Хуэй; бұрын Тай Во Ши деп аталатын) және Тай По ескі нарығының (Тай По Кау Хуэй, Тай По Хуэйдің бұрынғы орны) бұрыннан бар аудандарын кеңейту және біріктіру үшін жобаланған. Бұл дәстүрлі базар қалалары Тан кланының Тай По тармағының ауылдық ауылдарына да, Тан емес ауылдар альянсына – Тай По Цат Юкке (сөзбе-сөз Тай По жеті альянсы) де, сондай-ақ Ма Он Шаннан және басқа жерлерден су жолымен келген адамдарға да қызмет етті. Базар қалалары Цин әулеті тұсында құрылған. Қазіргі Жаңа аумақтар мен Жаңа Коулун деп аталатын аумақтарды Британ империясына бергеннен кейін, отарлық Гонконг үкіметі 1907 жылы қазіргі Тай По Жаңа қаласына жататын аймақта Солтүстік округтік кеңсесін (бүгінгі Ша Тин ауданына жататын ауылдарды да бақылайтын округтік кеңсе ретінде құрылған) құрды. Бұл ғимарат Тай По полиция бекетінің бұрынғы орнымен және Орал үйімен – аудан офицерінің резиденциясымен қатар орналасқан. Базар қалалары 1960-шы жылдары Тай По базарының жанындағы жаңадан қалпына келтірілген жерге жергілікті ауылдардың көшірілуімен, сондай-ақ 1974 жылы басталған Тай По өнеркәсіптік аймағының құрылысымен кеңейтілді. Жаңа қала үшін жер дайындау үшін Толо портындағы Лам Цуен өзенінің сағасына жақын жерде (немесе Тай По Хой деп аталады) ауқымды жұмыстар жүргізілді. Жаңа қала жоспарлы аумақ болды, онда "тұрғын үй, коммерциялық, өнеркәсіптік және ашық кеңістіктерге, сондай-ақ халықтың қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін түрлі қоғамдық және инфрақұрылымдық нысандарды орналастыруға қолайлы жерлер сақталған". Жаңа қала тұрғын үйлер мен өнеркәсіптік аймақтарға бөлінді, қоғамдық және жеке тұрғын үйлер араласқан. Тай По өнеркәсіптік аймағы Тинг Коктан оңтүстік-батыста Гонконгтағы ірі өнеркәсіптік аймақтардың бірі болып табылады. Гонконг пен Қытай газының газ зауыты осы аймақта орналасқан. Бұл ғимараттар жаңа қаладағы басқа ғимараттарға қарағанда ескірек болғанымен, Тай По ауданындағы Тай По Хуэй сайлау округінің бөлігі болып табылады. Аймақтың тарихы Пловер-Коувтағы жергілікті көше – Лук Хёнг-Лэйннің атымен байланысты, ол Лук Хёнгке (сөзбе-сөз – Алты ауыл) байланысты. Бұрынғы Лук Хёнг ауылдарының тұрғындары Ша Тау Кок базар қаласында сауда-саттықпен айналысқан. 大埔墟四里, яғни "Төрт жолақ" да 1960-шы жылдары салынған. 1972 жылы Гонконгтың отарлық үкіметінің іс жүзіндегі кабинеті – Атқарушы кеңес 10 жылдық тұрғын үй жоспарын мақұлдады, ол Тай По, Фанлинг–Шеунг Шуй Шек Ву Хуи және Юэн Лонгты жаңа қалалар ретінде кеңейтуді көздеді. 1976 жылы Тай По Жаңа қала жобасы ресми түрде жарияланды, ол дәстүрлі базар қалашығының қолданыстағы қоғамдық құрылысын қайта дамыту жобасы болды. Тай Во есімінің пайда болуымен Тай Во станциясы Тай По базарынан Тай Во есімімен аталатын аймақты Тай Во станциясының маңына көшірді (құрылған кезде Тай По ескі нарығы Тай По базары деп аталатын). Жаңа қалада көптеген жеке тұрғын үй кешендері, сондай-ақ үйге меншік схемасы бойынша субсидияланған мемлекеттік-жеке тұрғын үй кешендері болды. Жаңа қала жобасы Юэнь Чау Цай балық аулау ауылын да ескірді. Бұрын қайықта өмір сүрген балықшылар 1970-ші жылдары бастапқыда Уэ Кок сияқты уақытша тұрғын үй аймағына, содан кейін қоғамдық тұрғын үй қорына көшірілді, тиісінше 1979 жылы. 大埔官立中學 1984 жылы құрылып, 2014 жылы жабылды. 2018 жылы Тай По ауданында 19 орта мектеп болды, барлығы Тай По Жаңа қаласында орналасқан. 1997 жылы Элис Хо Миу Линг Нетерсоул ауруханасы Тай По Жаңа қаласына көшірілді. Бұрын қалаға Ша Тин ауданындағы Уэльс принсі ауруханасы қызмет көрсеткен. 1997 жылы Гонконг білім беру институты, жоғары мемлекеттік оқу орны, Тай Подағы жаңа кампусына көшіп келді. Екі нысан да жаңа қаланың таулы аймағында салынған. Гонконгтың құрылыс және даму департаменті мәліметінше, Пак Шек Коктегі Гонконг ғылыми паркі де Тай По Жаңа қаласының аумағына кіреді. Алайда, кейінгі құжатта жаңа қала жобасы "Тай По Жаңа қаласы және Пак Шек Кок дамуы" деп аталды. Пак Шек Кокқа МТР Университет станциясы қызмет көрсетеді.

Қалалық жоспарлауда

Гонконг қала құрылысы кеңесінде бұл аймақ "Тай Поның негізгі жоспарлау схемасы" (Тай По НЖС) деп белгіленген. Бұл жоспарлау схемасы шамамен Тай Поның жаңа қаласын (Тай По өнеркәсіптік аймағын қоса алғанда), сондай-ақ Тай По базарын және Тай По ескі базарын қамтыды. Жоспар Тай По ауданының кейбір иелік ауылдарын да қамтыды, бірақ Лам Цуэн аңғарындағы иелік ауылдары Лам Цуэн негізгі жоспарлау схемасымен реттелді. Аталған ғылым паркі мен Пак Шек Кок ауданындағы тұрғын үйлер өз НЖС-ына ие болды: Пак Шек Кок (шығыс) негізгі жоспарлау схемасы. Тай По ауданының басқа аймақтары, мысалы, Солтүстік Сай Кунг түбегі, кеңестің басқа НЖС-тарына қарасты.

Жойылған нысандар

Жаңа қаланың батыс шетіндегі қазіргі Тай Во тұрақтарының ауданы бастапқыда өнеркәсіптік пайдалану үшін жоспарланған. Бірақ, 1983 жылы бұл жоспардан бас тартылды. Қазіргі уақытта жаңа қалада Тай По азаматтық орталығы – қоғамдық зал мен театр бар, ол 1985 жылы Он Понг жолында, жеке тұрғын үй кешенінің жанында ашылды. Жаңа қалада, жеке тұрғын үй кешені Пловер Коув Гарденнің шығысында, Ша Тин қалалық үйімен салыстыруға болатын Тай По қалалық үйі деп аталатын ірі нысан жоспарланған. Алайда, мұндай нысанның құрылысы тоқтатылды немесе белгісіз мерзімге кейінге шегерілді. Тағы бір нысан – Тай По қоғамдық кітапханасы жоспарланған қалалық үйден бөлініп, 2004 жылы құрылысы аяқталған жаңа үкіметтік ғимарат – 大埔綜合大樓-ға (Тай По жанжалды ғимараты) қосылды. Бұл кешен Тай По нарығындағы Тай Поның ескі ауданында жүзеге асырылған қайта құру жобасы болды. Үкімет он жылдан астам уақыт бойы Plover Cove Garden сауда орталығының бөлігін қоғамдық кітапхананың уақытша орны ретінде пайдаланды. 2016 жылы үкімет Тай По қалалық үйінің жоспарланған орнында Тай По спорт орталығын, Тай По қоғамдық залын және екі 7-ден футбол алаңын салуды ұсынды.

Болашақтағы даму

2012 жылы Гонконг үкіметі халыққа кеңесу кезінде 25 жаңа жерді қайта мелиорациялау участасын ұсынды. Осы 25 участенің кейбіреуі Тай По ауданында орналасқан, олар Тай По жаңа қаласына жақын. Атап айтқанда, Тай По тұрғындары Пловер Коув, Тай По Су жағалау паркі және Тай По Кау маңындағы учаскелерге қарсы онлайн-инициативтік топ құрды. Толо портындағы Пак Шек Кок маңындағы тағы бір ұсынылған учаскеге 3000-нан астам адам қол қойды. Осы 25 участенің тек 6-сы ғана 2-кезеңдік халыққа кеңесуге енгізілді, онда жоғарыда аталған Толо порты ғана қарастырылды, ал Тай По жаңа қаласына жақын орналасқан үш учаске ескерілмеді. 2018 жылы 2-кезеңдік кеңесудегі 6 участенің бірі «Лантау ертеңгі көрінісі» деп аталатын жаңа жобаға айналды. Алайда, көптеген азаматтар мен қоршаған ортаны қорғау ұйымдары жобаға қарсы шықты. Біздің Гонконг қоры, үкіметті қолдайтын сараптамалық орталық, зерттеу жүргізу үшін Гонконгтың Қытай университетінің 香港亞太研究所-сын тартты. Сауалнама көрсеткендей, 45,3% Виктория портынан тыс жерде мелиорациялауға келіседі, ал 33,9% қарсы. 2019 жылдың ақпан айында үкімет «Жерді ұсыну жөніндегі жұмыс тобының ұсынған ұсыныстарын толық қабылдағанын» жариялады, соның ішінде даму үшін жаңа жерлер алу үшін мелиорацияны пайдалануды. Алайда, жұмыс тобының ұсыныстарына енгізілгеніне қарамастан, Толо портындағы Ма Лю Шуйдің мелиорация жоспары кейінге шегерілді. Осылайша, Толо портының суын мелиорациялау жұмыстары жалғаса ма, жоқ па, әлі белгісіз.