Кіріспе

Пандит Таранат Раам Рао Хаттиангади (1915-1991) – сирек кездесетін талалар мен көне композициялар туралы білімімен танымал үнді классикалық соқпалы аспаптардың орындаушысы және ұстазы. Ол Фарухабад, Дели және Аджрада мектептерінің табласы мен Нана Пансе пахавадж дәстүрін ұстады. Ол 47 жыл бойы, тіпті үнді ұстаз-шакірт жүйесінде де ерекше ұзақ мерзім, көптеген пандиттер мен устадтардан, ең бастысы Шамсуддин Ханнан ресми түрде білім алды. Оның көптеген шәкірттері мен арнайы оқытылған студенттері болды.

Ерте өмірі және өмірбаяны

Таранаттың ең маңызды шәкірттігі Шамсуддин Ханның, Ахмет Жан Тхиракваның гурубайы және Кирана Гарана вокалисі Абдул Кәрім Ханның бас серігі болды. Ол сонымен қатар Суббарао Анколекардан, Вишну Гокардан, Гоаның "Лайя Брахма Бхаскар" Хапрумамасынан, Канпурлық Фаяз Ханнан, Шанкарао Алкуткардан, Бабурао Гокледен және Каллу Ханнан, барлығы да белгілі соқпалы аспаптар шеберінен білім алды.

Актерлік мансап

Таранат 1932 жылы туған жері Мангалордан Бомбейге (қазіргі Мумбай) көшіп келді. Ол ондаған жылдар бойы сол қаланың музыкалық өнерінің көрнекті өкілі болды – алдымен орындаушы және концерттер ұйымдастырушы, кейін денсаулығы нашарлаған кезде музыкалық тәлімгер және сарапшы ретінде танылды. «Бүкіл Үндістан радиосында» ол Солтүстік және Оңтүстік Үндістан классикалық музыкасы бойынша жеке орындаулар мен дәріс-демонстрациялар берді, көбінесе күрделі, тарихи немесе ерекше ырғақты құрылымдар мен композициялар тақырыбында. Ол Нихил Гоштің «Үндістандағы музыка және би энциклопедиясы» сияқты ғылыми жобаларға қатысты және Майсур, Колхапур, Барода және Савантвади махараджаларының сарайында құрметке ие болды. Таранат Рао Аллаудин Ханмен (оның бомбейлік концерттерін ұйымдастыруға зор үлес қосты), Рави Шанкармен (оның алғашқы сүйемелдеушісі болды) және революциялық флейташы Панналал Гош сияқты ықпалды тұлғалармен тығыз байланыста болды. Бомбей табла әлемінің мүшелері – Әмір Хусейн Хан, Пандаринат Нагешкар, Нихил Гош және Низамуддин Хан оның білімі мен тәжірибесін іздеді. Рао сондай-ақ бірнеше танымал музыканттарға арнайы оқыту берді, олардың көпшілігі ритм виртуозы Рави Шанкарға сүйемелдесуге дайындалып жатқан, соның ішінде Чаттур Лал да бар. Солист ретінде Рао концерттерінің құрылымы мен мазмұнымен танымал болды. Ол әдетте эксклюзивті, мұрағаттық материалдарды өзінің түпнұсқа композицияларымен үйлестіретін. Мұндай туындыларды орындау қиын болды, себебі олар табла мен пахавадждің әртүрлі ықпалдарына негізделген. Кейінірек Таранат өзінің стилін және репертуарын студенттері арқылы көрсетті, интерактивті концерттер ұйымдастырып, оларда гармонияда орындаушыларға жетекшілік етіп, оларға спонтанды нұсқаулар мен композицияларды оқу арқылы көмектесетін. Жасөспірім шағында олардың кейбіреулері «Бүкіл Үндістан радиосы» конкурсының президенттік сыйлығын жеңіп алды, ал көптегендері шебер және сарапшы деңгейіндегі концерттік орындаушыларға айналды. Рао өзінің заманының барлық белгілі вокалдық және аспаптық рага шеберлерімен бірге орындады. Олардың қатарында Аллаудин Хан, Енаят Хан, Хафиз Әли Хан, Әмір Хан, Баде Гулам Әли Хан, Рави Шанкар, Вилаят Хан, Әли Акбар Хан, Абдул Кәрім Хан, Хирабай Бародекар, Суреш Бабу Мане, Савай Гандарва, Бхимсен Жоши, аға Дагар ағалары, Саламат және Назакат Әли Хан, Кумар Гандарва, Кишанрао Шанкар Пандит, Малликарджун Мансур, Панналал Гош, Девендра Мурдешвар, Афтаб е Мусики Файяз Хан, Хадим Хусейн Хан, СКР Бхатт, Чиданнад Нагар, Лакшми Шанкар, Омкарнатх Такур және Раис Хан бар. Бұл тізімде ХХ ғасырдың ең танымал үнді классикалық музыканттары ғана емес, сонымен қатар олардың көптеген гурулары және кейбір жағдайларда, олардың гуруларының гурулары да бар. Раоның ең қымбат екі орындауы – 1950 жылдары Майсур махараджасының сарайында Рави Шанкармен және Жодхпур махараджасының сарайында Әли Акбар Ханмен болды.

Оқыту

Таранат Рао үнді перкуссиясының белгілі құраторы болды, бірақ ол сонымен қатар классикалық музыкаға заманауи көзқарасы, барабан ойнауға инновациялық ұстанымы және прогрессивті, жүйелі оқыту стилімен де есте қалды. Калькутталық Джан Пракаш Гошпен бірге ол соло табла ойнаудың көптеген қазіргі заманғы ерекшеліктерін, мысалы, дуэт (жугалбанди) орындауын дамытуға көмектесті. Екі солистік форматты Раоның шәкірттері Рави мен Шаши Белларе, 1950 және 60-шы жылдардағы жетекші таблашылар, ал кейіннен қазіргі заманғы шебер Алла Раха және оның ұлы Закир Хусейн танымал етті. Рао шамамен 2000 студентке дәстүрлі гарана музыканттарының туындыларын және техникаларын үйретті. Бомбейдегі үйінен жеке "сабақтардан" басқа, Таранат Рави Шанкардың Кинара мектебінде, Бхаратия Видья Бхаванда, Бхатканде университетінде (Бомбей және Лакхнау), Бароданың Махараджа Саяжирао университетінде және Гоадағы Кала академиясында сабақ берді, лекция оқыды және емтихан қабылдады. Өмірінің соңғы 12 жылы Таранат Лос-Анджелестегі CalArts-та оқытты, онда оның кіші інісі Харихар Рао Рави Шанкар музыкалық үйірмесінің жетекшісі болды. Оның бүкіл әлемдегі шәкірттері: Йогеш Самси, Рави Белларе, Шаши Белларе, Садананнд Наймпалли, Омкар Гүлвади, Мохан Балвали, Удай Райкар, Марути Курдекар, Виджай Кангуткар, Балакришна Айер, Жаявант Бантуал, Ананд Бадамикар, Джеф Фельдман, Питер Фагиола, Роланд Дрогемуллер, Грег Джонсон, Бенгт Бергер, Рупеш Котеча, Нараян Кадекоди, Вилас Джадхав, Кишор Кулькарни, Вибхав Патак және Леонис Шиннеман. Оның дәстүрін "Пешкар" қоры жалғастыруда.