Кіріспе

Үндістандық әнші, бөлшек физигі

Пандит Пран Натх (деванагари: पंडित प्राणनाथ) (3 қараша 1918 – 13 маусым 1996) – үндістандық классикалық әнші және Кирана гараның ән салу стилінің шебері. Дәстүрлі рага қағидаларын насихаттап, Натх Ла Монте Янг, Терри Райли және Дон Черри сияқты көрнекті американдық минималист және джаз музыканттарына әсер етті. Ол 1970 жылдары АҚШ-та өнер көрсетуін бастады және 1972 жылы Үндістан классикалық музыкасының Кирана орталығын құрды; содан кейін ол АҚШ және Еуропаның әртүрлі университеттерінде сабақ берді, ара-арасында гуруына қызмет ете отырып. Гуруының өтінішімен (гуру дакшина) Кирана стилін сақтау үшін ол үйленді және қайтадан әлемге араласты. 1937 жылы ол «Бүкіл Үндістан радиосының» штаттық әртісі болды. Дегенмен, Натх Абдул Вахид Ханның өте әдістемелік және қатал ән салу стиліне адалдық танытты, бұл стиль оның дауысына жақсы сай келетін, бірақ аса танымал емес альп пен баяу темпке ерекше назар аударатын. Оның ұстазы сияқты, Пран Натхтың ән салуы да нақты интонацияға және музыканың альп бөлімінде тон мен көңіл-күйді ноталар арқылы біртіндеп ашуға баса назар аударды. Натх өзін музыка мұғалімі ретінде асырап, 1960 жылдан 1970 жылға дейін Дели университетінде жұмыс істеді.

Құрама Штаттардағы өмір

1970 жылы Пран Нат америкалық композитор Ла Монте Янг пен визуалды суретші Мариан Зазиламен кездесу үшін Нью-Йоркке сапар шекті, олар оның алғашқы жазылған альбомы – «Earth Groove: The Voice of Cosmic India» (1968) таспасын тыңдаған болатын. 1972 жылы ол Нью-Йорк қаласында Үндістан классикалық музыкасы орталығын – «Кирана» орталығын құрды және өмірінің соңына дейін АҚШ-та тұрды. 1973 жылдан 1984 жылға дейін жыл сайын бір семестрден Миллс колледжінде музыка профессоры болып жұмыс істеді. Пран Нат американдық минималистік композиторлардың көптеген ізбасарларын тартты, олардың ішінде Терри Райли, Мариан Зазила, Майкл Харрисон (музыкант), Джон Хасселл, Кэтрин Кристир Хенникс, Шарльмен Палестина және Генри Флинт болды. Дон Черри және Ли Кониц сияқты джаз музыканттары да оның сабақтарынан шабыттанды.

Фильмдер

1986 – Ноталар арасында: Пандит Пран Наттың суреті. "Басқа ойлар" өндірген. Режиссері Уильям Фарли. 1995 – Музыкалық маргиналдар: Американдық мұра. Гарри Парч, Лу Харрисон және Терри Райли. Режиссері Майкл Блэквуд.