Кіріспе

Гарри Тюртлдоувтың "Есеп айдасу: Бейнепеш" кітабы – "Есеп айдасу" тетралогиясының үшінші кітабы. Ол Солтүстік Америкадағы Екінші Ұлы соғыс деп аталатын Екінші дүниежүзілік соғыстың тарихындағы баламалы оқиғаларды көрсетеді. Бұл "Оңтүстік Жеңісі" сериясының бір бөлігі, онда Америка Конфедерациясы Азамат соғысында жеңіске жеткендігі айтылады. Оқиға 1943 жылы "Оңтүстік Жеңісі" сериясының Жерінде өрбуде.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

АҚШ-тың генерал Ирвинг Морреллдің Пенсильвания мен Огайодан Конфедерация күштерін қуып шығару науқаны сәтті аяқталды, енді олар Кентукки, Теннеси және соңында Джорджия арқылы ығыстырылуда. Чаттануга шайқасында американдық әскерлер Миссионерлік қырқа мен Лоукаут тауына парашютистерді түсіріп, қатал шайқастарда олардың басына жете берудің орнына, жылдам басып алады. Чаттануганы басып алғаннан кейін Морелл Джорджия арқылы Атлант мұхитына қарай жылжуды көздеп, Конфедерация аумағын екіге бөледі. Конфедерация генералы Джордж Паттон екі жыл бұрын Огайоға шабуыл жасағандағыдай қорғаныста табысқа жете алмайды, оның жанкешті мінезі оны тиімсіз қарсы шабуылдарға ең құнды ресурстарды ысыраптап жіберуге итермелейді. Техастағы «Детерминация» лагерінде қара нәсілділерді газ камераларында өлтіру жалғасуда, ал АҚШ генерал Абнер Даулингтің Он бірінші армиясы оған шабуыл жасап, жабуға тырысады. Ол үшін жеткілікті күш болмағандықтан, бұл қиынға соғады. Даулинг қара нәсілділермен толы мал вагондарын тасымалдайтын теміржолдарды бомбалау үшін әуе күшін жібереді. Бірақ, шабуылға дейін уақыт жетпейді; алыстан естілген АҚШ артиллериясының шуы сотталған қара тұтқындарға үміт сыйлайды, бірақ американдық әскерлер келгенде, тек бірде-бір тірі қалған жоқ, үлкен жаппай қабірлерді табады, жою операциясы Шығыс Техастағы «жақсартылған лагерьге» көшірілген. Көптеген құрбандардың арасында Сципион да бар. Осы соққыға қарамастан, Конфедерациядағы қара нәсілділер қарсылық көрсетудің жолдарын табады. Конфедерацияның астанасы Ричмондта қара нәсілділер көтеріліс ұйымдастырып, өмірлерін сақтап қалу үшін емес, қарулы күресіп, өлтірушілерінен кек алуды көздейді. Грузияның ауылдық жерлерінде қара нәсілді партизандық отрядтар арасында шайқас жалғасуда. Соғыс қызуда, американдық және конфедерациялық физиктер арасында «уран (яғни, ядролық бөліну) бомбасын» жасау үшін күрес жалғасуда. Конфедерация президенті Джейк Федэрстонның бастапқыда бомбаға мән бермегені және зерттеуді бір жылдан астам уақытқа тоқтатқандығы салдарынан туған стратегиялық қателіктің орнын толтыруға тырысады. Олар Вашингтон штатындағы АҚШ ядролық жобасына әуе шабуылын ұйымдастырады, ал американдықтар жауап ретінде Вирджиния штатындағы Лексингтон қаласындағы Вашингтон университетін, Конфедерацияның ядролық зерттеу орталығын бомбалайды. Осы арада Германия Солтүстік Американың екі державасынан да уран бомбасын жасау ісінде алда тұрған сияқты. Еуропа майданында Германия мен Австрия әскерлері француз, британ және орыс әскерлерін бірте-бірте кері итеріп жатыр. Ирландия мен Сербиядағы көтерілістер жалғасуда, ал Украина екі тарап үшін де соғыс алаңы болып қала береді. Ресей Аляскаға назар аудара алмайды, бірақ ол басып алынбайды, себебі АҚШ және Ресей басқа жаулармен айналысып, құнды емес деп саналатын аумаққа ресурстарды жұмсаудың қажеті жоқ деп есептейді. Вирджинияда жердегі шайқастар көбінесе тыныш, бірақ екі тарап та бір-біріне қарсы әуе шабуылын ұйымдастыра алады, бірақ Конфедерация күштері ауыр шығындарға байланысты жиі шабуыл жасай алмайды. Ютадағы мормондық бүлік (үшінші рет) басып жанышталады, ал АҚШ өкілдері проблеманы шешудің әртүрлі жолдарының моральдық жағын тағы да бір талқылайды. Ютадан барлық мормондарды депортациялау жоспары, мүмкін, Гавайи аралдарына дейін жасалады. Осы уақытта Канададағы көтеріліс толыққанды белсенділікке ие болып, Ютада соғысқан бөлімшелер Канадаға ауыстырылады. АҚШ қолдауындағы Квебек Республикасының әскерлерінің саны жеткіліксіз және мотивациясы төмен болғандықтан, канадалық партизандарды тоқтатуға жеткіліксіз. Секуадағы шайқастар екі тарап та мұнай құдықтарын бүлдіріп, алға-артқа жүріп жатқан сияқты. Арканзаста жалпы алға жылжу байқалады, ал АҚШ әскерлері Сонора және Чихуахуа штаттарында шабуылды күшейтуде. Конфедерация үкіметінің жоғарғы сатысындағы адалдық Конфедерацияға келген шығындардың артуымен шиеленісе бастайды. Бригадир генерал Кларенс Поттер мен президент Джейк Федэрстон, «Детерминация» лагерінің әкімшісі Джефферсон Пинкард және Конфедерацияның бас прокуроры Фердинанд Кениг, сондай-ақ Кениг пен Федэрстон арасында айқын шиеленіс байқалады. Федэрстон өзінің командирлерімен олардың тактикасы туралы айқайласып ұрысады. Генералдарына ашуланып, Федэрстон соғыста жеңіске жету үшін «ғажайып қаруларға» толық сенім артады. Ең қауіптісі, күшейіп келе жатқан әскери жағдайға қарамастан, Федэрстон жою бағдарламасына айтарлықтай ресурстарды бөлдіруді жалғастырады, оны негізді деп санайды, өйткені «Негрге қарсы соғыс» – ең маңызды мақсат, оны «күресіп» және «жеңіп» толық жою арқылы Конфедерация аумағын «негрлерден босату» керек. Теңізде Япон империясының Гавайи аралдарына жасаған қаупі Мидуэй шайқасындағы теңіз жеңісімен аяқталады, ал американдық әскерлер аралды қайта басып алады. Екі тарап та соғысты одан әрі жалғастыруға құлшынбайды, және жапондықтар Гонконг, Сингапур, Малайя және тіпті Үндістанның британдық иеліктеріне шабуыл жасауы мүмкін екеніне күдік тудырады. АҚШ Әскери-теңіз күштері Конфедерацияның Куба штатына жаңадан туған көтеріліске қару-жарақ жеткізіп береді, оған жасөспірім Фидель Кастро қатысады. АҚШ Бермуда аралдарын қымбатқа түскен шайқаста қайта басып алады және Оң Атлантикаға теңіз күштерін жылжытуға дайын, Аргентинадан Ұлыбританияға азық-түлік тасымалдауын тоқтату мақсатында. АҚШ президенті Чарльз У. Ла Фолетт Конфедерация штаттарынан шартсыз капитуляция талап етеді. Федэрстон қарсылық білдіретін сөз сөйлейді және Вирджиния штатындағы базаларынан Филадельфияға екі ұзын қашықтықтағы ракета ұшырады. Ракеталық бомбалардан келген зиян аз, бірақ психологиялық зиян әлдеқайда ауыр.

Жариялану тарихы

Граппл – 2005 жылы жарық көрген «Есеп айдасулар: Шығысқа қарай» және 2004 жылы жарық көрген «Есеп айдасулар: Қайта оралу» кітаптарынан кейінгі, ал 2007 жылы жарық көрген «Есеп айдасулар: Соңғы дем» кітабынан бұрынғы төрт кітаптан тұратын серияның үшінші кітабы. АҚШ-та бұл кітап 2006 жылдың 25 шілдесінде, ал Ұлыбританияда 2006 жылдың 5 қазанында жарық көрді.

Қабылдау

Publishers Weekly кітапқа ара-жібірлі баға берді, "Бір кісі Холокостты ойын-сауыққа бастама ретінде қолданудың жөн-жарасымы бар ма екеніне күдік келтіруі мүмкін", бірақ "кейбір жерлерде қайталанатын және сәл уағыздаушылық болғанымен, Туртлдувтің соңғы туындысы үшінші рет сәтті екенін көрсетеді". Stranger Horizons та кітапты ара-жібірлі бағалап, оның "өте қалыптасқан" екенін және кейіпкерлердің "бес беттік норманы орындау үшін таныс түсіндірулер мен тіркестерді жиі қайталайтынын" айтты, бірақ "Туртлдувтің жазуындағы ең тартымды нәрсе – оның идеяларының күші, олар оның оларды дұрыс ұстамауына қарамастан, сақталады".