Кіріспе

Майкл Ханекедің 1997 жылғы фильмі «Funny Games» – Майкл Ханеке жазған және түсірген 1997 жылғы австриялық психологиялық қорқыныш фильмі, басты рөлдерде Сузанна Лотар, Ульрих Мюхе және Арно Фриш ойнаған. Сюжеті екі жас жігіттің бір отбасын кепілге алып, демалыс үйлерінде садистік ойындар арқылы азаптауын қамтиды. Фильм 1997 жылғы Канн кинофестиваліне қатысты. 2007 жылы АҚШ-та түсірілген, сол жерде өтетін және дәл сол кадрлармен қайта түсірілген фильм де Ханеке режиссерлігінде жасалды, бірақ бұл жолы актерлар ағылшын тілінде ойнады және түсіру тобының көп бөлігі американдықтардан құралды.

Сюжет

Георг Шобер, оның әйелі Анна, ұлы Георги және иті Ролфи Австриядағы көл жағасындағы демалыс үйіне келеді. Жолда олар көршілері Фред пен Ева Берлингтерді және танымайтын екі жас вендікті байқап қалады. Шоберлер Берлингтердің ерекше мінез-құлқын және олардың қызы Сиссидің жоқ екенін байқайды. Фред бірнеше минуттан кейін бір жігітке келіп, оны досының ұлы Пол деп таныстырады. Отбасы үйленгеннен кейін көп ұзамай, Георг қайықты дайындап жатқанда, басқа белгісіз жас жігіт Аннаның ас үйіне келіп, Еваның атынан жұмыртқа қарыз алады. Кейіннен Питер деп аталатын бұл кісі бірінен соң бірі жұмыртқаларды сындырып, отбасы телефонын астаудың суына құлатып, кездейсоқ болып көрінгендей, үйде ұзақ қалады. Көп ұзамай Пол келіп, Аннаның рұқсатын қабылдамай, Георгтың гольф ұрандарынан біреуін сынап көруге шешім қабылдайды. Пол клубпен бірге сыртта болғанда, Георг Ролфидің үнемі жақырауын естіп, кенеттен жылап тоқтайды. Петір мен Пауылдың өздерін әдептілікпен ұстай алмай жүргенін байқаған Анна оларды кетуге мәжбүрлейді. Георг келіп, оларды да үйден шығаруға тырысады. Кейін Питер Георгтың гольф тақтасымен аяғын сындырады. Пол Рольфиді өлтіргенін айтады және Аннаның денесін тапқанға дейін, оны қатыгез іздеу ойынымен (ол айналып, камераға көзін тіреді) мазақ етеді. Көп ұзамай екі жігіттің отбасын тұтқынға алғаны анық болады. Көршілері Герда мен Роберт қайықпен кемежайға келеді. Пауыл оларды қарсы алуға Аннаны ертіп барады. Анна Паулды отбасы досы ретінде таныстыруға және Георгтың жоқтығына жалған себептерді келтіруге мәжбүр болады, бірақ ол Гердаға кешкі астан кейін олар келіп қалуы мүмкін екенін айтады. Кейінгі бірнеше сағат бойы Питер мен Пол отбасын садистік ойындарға ұшыратады. Пауыл, екеуінің ішіндегі ең сөздік, азаптауды төртінші қабырғадағы жиі үзілістермен және қисық рөлдік ойындармен үндестіреді, онда ол Петірдің өткені туралы қарама-қайшы оқиғаларды баяндайды және оның салмағын және ақыл-парасатының жоқтығын мазақ етеді. Ерлердің шығу тегі мен мотивтері туралы түсініктеме берілмейді, тіпті олардың есімдері псевдонимдер болуы мүмкін, өйткені олар бір-бірін Том мен Джерри, Бивис және Бэтт-Хед деп атайды. Пол отбасының таңғы сағат 9-ға дейін аман қалмайтынын айтады. Содан кейін ол Георгидің басына жаздық жамылғысын жауып, Георгті Аннаның киімін шешіп алуын сұрайды. Ол келіседі, бірақ оған қайтадан киімін киіп алу керектігін айтады. Георгий ақырында Фредтің үйіне қашып барады, онда ол Сиссидің мәйітін табады. Ол үйде тұтқындалып, Полға оқ атуға тырысады, бірақ мылтық бос. Пол Георгиді үйге қайтарып, қаруы мен оқ-дәрісін өзімен бірге әкеледі. Питер отбасы мүшелерінің арасында санау ойынын ойнайды, ал Пол ас үйде бутербродтар жасайды. Георгий үрейге түсіп, қашады, соның салдарынан Питер оны өлтіреді. Пауыл Петірді бірден ақталғаны үшін сөгіп, екеуі кетуге шешім қабылдайды. Георг пен Анна қайғырып жатыр, бірақ ақырында аман қалуға бел буады. Ана үйден қашады, ал Георг аяғы сынған күйі телефонды жөндеуге тырысады. Анна көмек іздеуге тырысады, бірақ жаман машинаны тоқтатады. Петір мен Пауыл оны тұтқынға алып, үйге қайта оралады. Тағы бір садистік ойын кезінде Анна мылтықты ұстап алып, Питерді өлтіреді; алайда Пол табылып, Funny Games-тің өзін кері бұру үшін қашықтан басқаруды қолданады, бұл жаңадан болған оқиғаларды тиімді "қайтарып" Питердің өлімін болдырмайды. Пол Георгты өлтіреді, екеуі де Аннаны келесі күні таңертең отбасылық қайыққа шығарады. Сағат 8:00-де Пауыл байлаулы Аннаны суға батып кету үшін итеріп жіберіп, олардың ставкасын жеңіп алады. Екі адам әңгімелесуді жалғастырады, ол Питерге таныс және екеуіне де қатысты болып көрінетін ғылыми фантастика сюжеті туралы әңгімелейді. Олар Герданың үйіне келіп, есігін қағып, жұмыртқа сұрап жатыр. Пауыл бұрылып, көрермендерге қарап тұрып,

Тақырыптар

Фильм көбінесе шындық пен ойдан шығарылған арасындағы шекараны бұлыңдатады, әсіресе байқау актісіне назар аударады. Пауыл кейіпкері фильмде бес рет «төртінші қабырғаны» бұзып, камераға түрліше сөйлейді. Аннаға өлген итін іздеуді тапсырғанда, ол бұрылып, көзін жымырайды, камераға жымиып күлімсірейді. Ол отбасыға өмірлеріне тікелей тікелей ставка салуды ұсынғанда, камераға қарап, көрермендер де тікелей тікелей ставка сала ма деп сұрайды. Фильмнің соңында келесі отбасынан жұмыртқа сұрағанда, ол камераға қарап, тағы да жымиып күлімсірейді. Ханке аудиторияға тікелей тікелей сөйлеп, олардың кінәлі екенін мойындауға мәжбүрлейді. Жазушы Джоанна Бурк былай дейді: «Осы «төртінші қабырғаны» бұзу арқылы көрермендер зорлық-зомбылыққа және басқалардың азабына сезімсізденуге жауапкершілік алады». Пауыл сондай-ақ фильм сюжетінің даму стандарттарын сақтау ниетін жиі білдіреді. Ол көрермендерден тікелей тікелей ставка салуды сұрағанда, отбасы жеңсін деп күтетінін болжайды. Үшінші актіде кісі өлтірушілер жоғалып кеткеннен кейін, Пауыл кейіннен ол құрбандарға қашудың соңғы мүмкіндігін беруі керек екенін түсіндіреді, әйтпесе бұл драмалық болмас еді. Фильмнің соңында ол отбасының қалған мүшелерін өлтіруді кейінге шегереді, себебі фильм әлі толық метражды емес. Фильм бойында Пауыл көрермендердің күтілімдерін білетінін көрсетеді. Алайда, Пауыл фильмде бірнеше рет қалыпты жағдайға қайшы келеді. Қорқыныш пен триллер жанрында көрермендердің көңіліне тиетін кейіпкер әдетте аман қалады, бірақ мұнда отбасының үш мүшесі де қаза табады. Анна Петерді сәтті атқанда, отбасы үшін қаһармандық қашудың бастамасы ретінде, Пауыл қашықтан басқару пультін пайдаланып, фильмді кері қайтарады және оның әрекетін тоқтатады. Питер Джорджиді өлтіргеннен кейін, Пауыл оны алдымен баланы өлтіргені үшін кінәлайды, себебі бұл қалыпты жағдайға қайшы және фильмнің қалған бөлігіндегі күмәнділікті шектейді. Фильмнің соңында кісі өлтірушілер Аннаның қайықтағы пышақты қолданып, байланыстарын кесуіне жол бермейді. Бұрынғы жақындау кезінде пышақтың орналасқан жері соңғы актіде қашуға мүмкіндік беретіндей көрінген, бірақ бұл жалған жолға салады. Фильмнің соңында Пауыл тағы да көрермендерге жеңіспен жымиып күлімсірейді. Өзін-өзі білетін кейіпкер ретінде ол көрермендердің қалауына қарсы шығып, өзін фильмнің жеңімпазы етеді. Аннаны өлтіргеннен кейін Питер мен Пауыл шындық пен ойдан шығарылған арасындағы шекара туралы дауласады. Пауыл байқалатын әр нәрсе шындық сияқты деп санайды, ал Питер бұл ойды жоққа шығарады. Пауылдан айырмашылығы, Питер өзі фильмде екенін ешқашан сезбейді. Ханеке фильмнің қорқыныш фильм болуы көзделмегенін айтады. Ол бұқаралық ақпарат құралдарындағы зорлық-зомбылық туралы хабарлама жасағысы келгенін айтады, сондықтан ол өте зорлық-зомбылық, бірақ мәнсіз фильм түсірді. Ол өзінің «Зорлық-зомбылық + БАҚ» тақырыбындағы қысқа эссесін жариялаған. Бұл эссе Майкл Ханекеге арналған жолдас кітаптың бір бөлімі ретінде енгізілген. Кино зерттеушісі Бриджит Пьюкер фильмнің «көрмеушіге шабуыл жасау» функциясы бар екенін айтады және былай деп қосады: «Жерікте Funny Games Стивен Принстің жауапты кино түсіру туралы идеясын көрсетеді, бірақ кадрдан тікелей сыртқа қарау сияқты модернистік стратегиялар арқылы фильмнің көрермендері мен оның баяндауында бейнеленген кісі өлтірушілер арасында серіктестік орнатады. Сондықтан, ол аудиторияға қарсы агрессивті, тіпті садистік ұстанымды қабылдайды».

Өндіріс

Ханке фильмді Америка Құрама Штаттарында түсіргісі келді, бірақ практикалық себептерге байланысты оны Австрияда түсіруге тура келді. 2007 жылы Ханке режиссерлік еткен американдық қайта түсірілімде реквизиттер мен түстерді қоса алғанда, сол үйдің өзі қолданылғаннан кейін, Cineaste журналынан Роберт Кёлер бұл «Юрген Юргес (1997 жылғы нұсқада) немесе Дариус Хонджи (жаңа фильмде) қолданылса да, Ханке өзінің фильмдерінің барлық визуальдық стилін айтарлықтай бақылайтын, өзінің операторы екенін нақты дәлелдейді» деп жазды. 1997 жылы Канн кинофестивалінде алғаш көрсетілгенде, фильм аяқталған кезде көрермендердің үштен бірі залда қалып қойды. Rotten Tomatoes сайтында фильмге 39 сыншының пікірі бойынша 72% мақұлдау көрсетілген, ал орташа бағасы 7.2/10. Сайттың сыншыларының консенсусы: «Зорлық-зомбылық көріністері мен көрерменді әдейі ашуландыру, кино өнеріндегі ең қиын режиссерлердің бірі жасаған бұл экспериментті құрайды». Metacritic сайтында фильм 10 сыншының пікіріне сүйене отырып, 100 балдық шкала бойынша 69 бал алды, бұл «жалпы алғанда оң пікірлер» дегенді білдіреді. Variety журналынан Дэвид Руни: «Фильмді көруге қорқынышты және жағымсыз, бірақ бұл материалдың түрі көбінесе болатындай, ол сіздің санаңызға терең бойымен енбейді. Ханке тәсіліне қатысты қандай да бір күмән болса да, оның режиссурасы бақыланатын және өткір». Руни фильмнің ұзақтығын сынға алып, «оның уақыты тым көп созылған және жанрға қатысты стандартты көрермендік үміттерді манипуляциялауда тым көп білуге ​​ұмтылған» деді.

Үй медиасы

2019 жылдың 14 мамырында фильм DVD және Blu-ray форматында Criterion Collection жинағының бір бөлігі ретінде шықты.

Америкалық қайта жасау

Ханеке 2007 жылы сол атпен американдық қайта түсірілімін жазып, режиссерлік етті. Басты рөлдерде Тим Рот, Майкл Питт, Брэди Корбет және Наоми Уоттс ойнаған.