Кіріспе

Палермодағы сарай, Сицилия, Италия.

Зиза – 12 ғасырдағы нормандық аңшылық үйі және Италияның Сицилия аймағындағы Палермоның батыс бөлігінде орналасқан жазғы сарай. Ғимарат 1165 жыл шамасында Сицилияны жаулап алған норман королі I Уильямның басқаруымен араб шеберлері тарапынан салынды. Ол 1189 жылы Вильгельм II билігі кезінде аяқталды. Қазіргі таңда ол туристерге ашық. Зиза атауы араб тіліндегі әл-Азиз сөзінен шыққан, яғни «құрметті» немесе «сәнді» деген мағынаны білдіреді. Сол сөз, сол заманғы исламдық ғимараттардағы дәстүр бойынша, кіреберісінде Наскх әрпімен жазылған. Бұл құрылыс норман корольдерінің жазғы резиденциясы ретінде, Геноардо (арабша: Jannat al arḍ, сөзбе-сөз «Жердегі жұмақ») деп аталатын үлкен аңшылық курортының бір бөлігі ретінде жоспарланған. Оған Куба Соттана, Куба Сопрана және Уссибен сарайлары, сондай-ақ кең бақтар кірген, бірақ олардың ешқандай іздері сақталмаған. Англия королевасы Иоанна, Сицилия королевасы және Вильгельм II-нің жесірі, Вильгельм II-нің қарындасы, ханшайым Констанцияны таққа отырғызуды қолдағандықтан, Сицилияның жаңа королі Танкред тарапынан сарайға қамалды. 15 ғасырдың соңында ғимарат жеке меншікке өтіп, құлдырауға ұшырады. 1635 жылы Сицилияның вице-королінің туысы, Джованни де Сандовал, ғимараттың нашар күйіне байланысты оны тегін алды. Сарай 1808 жылға дейін Сандовал отбасының қолында болды, содан кейін қайтадан қирауға бейімделді. 1808 жылдан 1950 жылдарға дейін ғимарат Нотарбартоло ди Шьяра княздарының резиденциясы ретінде пайдаланылды. 1990 жылдары Сицилия облысы ғимаратты қайта жаңартуға кірісті. 2015 жылдың шілдесінде ол ЮНЕСКО-ның «Араб-Норман Палермо және Чефалу мен Монреаль соборлық шіркеулері» әлемдік мұра тізіміне енгізілді.

Сәулет стилі

Құрылыста мукарналар және күмбезді нишалар сияқты исламдық элементтер кездеседі. 14 ғасырда ғимараттың жоғарғы бөлігін әшекейлеген араб жазуының (куфи әріптерімен) бір бөлігі бұзылып, мерлондар қосылды. 17 ғасырда Зисаның жағдайы нашарлап, оны С. Джованни ла Мендола маркизі, Кастельреале князі, Меццаграна және Зисаның иесі Джованни ди Сандовал е Платамон сатып алғанда, одан да маңызды өзгерістер енгізілді. Кіреберіс аркасының үстінде екі арыстан бейнеленген мәрмәр гербін көруге болады. Ішкі бөлмелердің бірнешесі өзгертіліп, төбесіне жаңа бөлмелер салынды, үлкен сатырғыш және жаңа сыртқы терезелер қосылды.

Қолдану

Zisa бастапқыда жартылай ауылдық жазғы үй ретінде салынғандықтан, көптеген стильдік шешімдер осы мақсатты көрсетеді. Ғимарат алдындағы бассейн ашық арналар арқылы ішке, негізгі залға ағып кіретін. Архитектор тұрақты ішкі температураны сақтау үшін қалың материалдарды және кішкентай терезелерді пайдалануды жөн көрді. Қасқырда толыққанды жұмыс істейтін кондиционерлік жүйе болған, ол ғимараттың барлық бөлігінде ауа ағынын қамтамасыз еткен, бұл жүйе египеттік және Месопотамиялық сәулет өнерінен үлкен шабыт алды, сондай-ақ архитектор ғимаратты теңізге қаратып салуды арнайы таңдады.