Кіріспе

Саскачеван провинциясындағы, Канададағы көлдер тізбегі

Балық аулау көлдері, сондай-ақ Шақыру көлдері немесе К’Аппель көлдері деп аталатын бұл көлдер тізбегі, Канаданың Саскачеван провинциясындағы Регина қаласынан солтүстік-шығысқа қарай шамамен 64 шақырым қашықтықта, К’Аппель аңғарында орналасқан. Көлдер Солтүстік Американың Прерия ойпаты аймағында жатыр, ол үш канадалық провинция мен бес АҚШ штатын қамтиды. Бұл аймақ сонымен қатар Паллизер үшбұрышы мен Ұлы жазықтың экожүйелік аймағына кіреді. Балық аулау көлдері К’Аппель өзенінің бағытын ұстанады, ол батыстан шығысқа қарай ағып, Гудзон шығанағының су жинау алабының бір бөлігі болып табылады. Көлдер шамамен 14 000 жыл бұрын соңғы мұз дәуірінде пайда болған терең К’Аппель аңғарында орналасқан. Мұздықтардың еріген сулары аңғарды қазып, су деңгейінің көтерілуі мен төмендеуі нәтижесінде аллювиум шөгінділері қалды. Осы аллювиум үйінділері көлдер арасындағы бөлістерді құрады. «К’Аппель» атауы француз тілінде «Кім шақырады?» дегенді білдіреді. Бұл атау алғашқы халықтардың көлде қайықпен жүзіп келе жатқанда өз есімдерін естігендерінен туындаған. 20-ғасырдың басында Э. Полин Джонсон тарапынан танымал болған К’Аппель аңғарының аңызын одан әрі нығайту мақсатында Балық аулау көлдерін «Шақыру көлдері» деп қайта атауға ұмтылыс болды. Алайда, бұл бастама жергілікті тұрғындар тарапынан қарсылыққа ұшырады, олар өздерінің тарихи тамырларын сақтап, сәттілікке жетпеді. Көлдер негізінен Солтүстік К’Аппель №187 және Абернети №186 аудандарының шегінде орналасқан. Бірнеше үнді резерваттары да көлдерге жақын орналасқан.

Көлдер

Балық аулау көлдері төрт негізгі көлден және бір кіші көлден тұрады. Оларды Qu'Appelle өзені, жер асты сулары және аңғарға құятын көптеген арналар, мысалы, Echo Valley Creek және Jumping Deer Creek сумен қамтамасыз етеді. Паскау көлі төрт негізгі көлдің ең батысында және ағысқа қарсы орналасқан. Ол Паскава алғашқы ұлтының басшысы Джозеф Паскаваның құрметіне аталған. Эхо көлі Паскаудан кейін ағыс бойында орналасқан. Көл осылай аталуына себеп – алғашқы халықтар көлде қайықпен жүзіп келе жатқанда естіген эхо. Миссия көлі үшінші көл. Миссия көлі Лебреттегі католик миссиясының құрметіне аталған. Кетепва көлі ең шығысында және ағыс бойында орналасқан. Көлдің аты, мүмкін, кри тіліндегі "Kahtapwao" сөзінен шыққан, ол "Не шақырып тұр?" деген мағынаны білдіреді. Muscowpetung көлі – Паскау көлінен батысқа қарай орналасқан шағын көл, ол Muscowpetung үнді қорығында орналасқан. Кейде ол Балық аулау көлдерінің бірі деп те аталады. Көлдер арқылы су ағысы өте жай болғандықтан – Qu'Appelle өзені осы аймақта кішкентай арнадан аспайды, ал айналасындағы егістік жерлерден келген суда көп мөлшерде тыңайтқыш бар – 20 ғасырдың ортасынан бері жаз жақындаған сайын көлдерде балдырлардың күшті өсуі байқалады. Көбінесе тамыз айында жағажайларда жүзуге болмайды, ал жүзуге ниеттенгендер қайықпен терең суға жүзуге мәжбүр болады. Qu'Appelle өзені бойындағы басқа көлдерге мыналар жатады: Көзқара көлі, Буффало Паунд көлі, Көгершік көлі және Дөңгелек көлі.

Қауымдастықтар

Форт К’Аппель қаласы Балық көлдері аймағындағы ең ірі елді мекен. Ол Эхо және Миссия көлдерінің арасында орналасқан және бастапқыда «Гудзон Бэй» компаниясының сауда бекеті болған. Алғашқы бекет басшысының ғимараты мұражай ретінде сақталған. Ең ірі елді мекен болғандықтан, Форт К’Аппель аймақтың негізгі қызмет көрсету орталығы болып табылады. Көлдер маңында Катепва, Лебрет, Форт-Сан, Паскуа көлі және Б Сай Тах сияқты бірнеше шағын курорттық ауылдар бар. Форт-Санда 1925 жылға дейін Саскачеван провинциясының туберкулезге қарсы санаториясы орналасқан. Бұл ғимарат Канаданың тарихи орындарының тізіліміне енген. Көлдер маңындағы алғашқы халықтар: Стендинг Буффало үнді резерваты, Паскуа үнді резерваты, Мускоупетунг үнді резерваты, Кэрри Кетл үнді резерваты және Ва пии муос тоозис үнді резерваты. Ва пии муос тоозис резерватында 1884 жылдан 1969 жылға дейін жұмыс істеген К’Аппель үнді балалар интернаты орналасқан. Бұл Батыс Канададағы ең алғашқы интернат мектептерінің бірі болды. Көлдерге 22, 35, 56, 210, 619 және 727 тас жолдары сияқты бірнеше автомобиль жолдары арқылы қол жеткізуге болады.

Демалыс

Балық аулау көлдерінде екі провинциялық парк, жалқылы жүзу жағажайлары, жаяу серуендеу жолдары, шаңғы курорты орналасқан. Эхо алқабы провинциялық паркі Паскау және Эхо көлдерінің арасында орналасқан және кемпинг, жағажайлар, қайықпен жүзу, жаяу серуендеу мүмкіндіктерін ұсынады, ал қыс мезгілінде – тіке көлденең шаңғы тебуге болады. Кетепва Пойнт провинциялық паркі – Саскачеван провинциясының ең көне провинциялық парктерінің бірі. Миссия Ридж қысқы паркі Форт К’Аппел қаласының оңтүстік-шығысында, К’Аппел аңғарының қабырғасындағы Миссия көлінің оңтүстік-батыс бұрышында орналасқан. Көлдерде көпшілікке ашық бірнеше жағажай бар, оның ішінде Эхо алқабы провинциялық паркіндегі 2 жағажай, Б Сай Тах жағажайы, Форт К’Аппел қалалық орталығы және Кетепва Пойнт провинциялық паркі. Б Сай Тах жағажайында, Кетепва Пойнтында, Форт К’Аппел қалалық орталығында, Эхо алқабы провинциялық паркінде және Лебретте қоғамдық қайық түсіру алаңдары бар. Көлдер бойында Трансканада жолының бөлімдерін қоса алғанда, бірнеше жолдар салынған. Кетепва көлінің шығыс жағында тарихи Форт Эллис – Форт К’Аппел жолы орналасқан. Жолдың бір бөлігі қиыршық тас жолға айналдырылған, ал қалған бөлігі әлі де жаяу жүруге жарамды. Бұл жол 1830 жылдардан бастап батыстан тері әкелу үшін, ал шығыстан Гарри фортына жеткізу үшін пайдаланылды. 1850 жылдардан бастап батысқа бет алған зерттеушілер мен қоныс аударушылар осы жолды қолданды. Бұл жол Канада даласы бойынша созылған көптеген жолдардың бірі болды. Джон Паллизер, Джеймс Гектор, Генри Юл Хинд және Саутсесктің 9-шы графы Джеймс Карнеги сияқты бірнеше танымал зерттеушілер осы жолды пайдаланды. 1882 жылы Канадалық Тынық мұхиты темір жолының Трансконтинентальдық темір жолының салынуымен жол маңыздылығын жоғалтып, батысқа қарайғы бағыт ретінде жоғалып кетті.