Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Слупца – Польшаның орталық бөлігіндегі Үлкен Польша воеводтығындағы қала және Слупца округінің орталығы. 2018 жылғы мәлімет бойынша, қаланың халқы 13 773 адамды құрайды.
Słupca is a town in Greater Poland Voivodeship, central Poland, and the seat of Słupca County. It has 13,773 inhabitants (2018).
Тарих
Слупканың тарихы орта ғасырларға дейін жетеді. 1290 жылдың 15 қарашасында поляк герцогы II Пржемысл Слупкаға қала құқығын берді. 1296 жылы Слупканың қалалық жеңілдіктері жаңаланды; осы жолы Слупкаға бірқатар жаңа артықшылықтар берілді. Қаланың халқы шамамен 1000 адамды құрайды. 1314 жылдың 11 қарашасында король Владислав I Эльбоу Слупкаға монета астырғыш құруға және монета шығаруға рұқсат берді. 1314 жылдан бастап ол Польша Корольдігінің Калиш воеводствосының құрамында болды. 1331 жылы қалаға тевтон рыцарлары шабуыл жасап, өртеп тастады. 1375 және 1382 жылдар аралығында 1100 метрлік қорғаныс қабырғасы салынды. Он үш жылдық соғыс (1454–1466) кезінде Слупка қаласы 20 атты рыцарь жіберді, сондай-ақ Ұлы Польшаның тағы 9 ірі қаласы да солай істеді. 15 ғасырдың соңында Слупкада шамамен 2000 адам тұрды. Польшаны шведтер басып алған кезде қала бірнеше рет тоналып, 1793 жылы Польшаның екінші бөлінісінен кейін Пруссияға қосылды. 1794 жылы ол поляк Костюшко көтерілісінің базасы болды. 1807 жылы Слупка қысқа ғұмырлы Польшаның Варшава Герцогтығының құрамына кірді, ал 1815 жылғы Вена конгресінен кейін Польша Корольдігінің құрамына енді, кейін Ресейге күштеп қосылды. 19 ғасырдың басында қорғаныс қабырғалары бұзылды. 19 ғасырда Слупканың Берлинге қарайтын жол бойында орналасқандығына байланысты экономикалық өсім болды. 1867 жылы Слупка округі құрылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1914 жылдың 2 тамызында қала неміс әскері тарапынан басып алынды. Неміс оккупациясы кезінде жергілікті халық экономикалық қанаушылыққа, тауарларды тартып алуға және Германияға мәжбүрлі еңбекке жіберуге ұшырады. Кейін ол жаңа құрылған Рейхсгау Вартеланд провинциясына қосылды. Неміс оккупациясы кезінде қалада интенсивті германизация саясаты жүргізілді, польша ұйымдары таратылды, шіркеулер жабылды. 1941 жылдан бастап нацистік немістер Слупканың 1800 еврейін – еркектерді, әйелдерді және балаларды өлтірді. Слупка 1945 жылдың 21 қаңтарына дейін неміс оккупациясы астында болды. Соғыстан кейін Слупка қайтадан Польшаның құрамына кірді. 1955 жылы бұрынғы торфты алқаптарда демалыс орны ретінде Слупка көлі құрылды. 1975 жылғы әкімшілік реформа нәтижесінде қала Конин воеводствосына қосылды, ал 1999 жылдың 1 қаңтарынан бастап Слупка Ұлы Польша воеводствосының құрамына кірді және тарихта үшінші рет округ орталығы болды.
History of Słupca dates back to the Middle Ages. On November 15, 1290 Polish Duke Przemysł II granted Słupca town rights. In 1296 Słupca's town privileges were renewed; this time Słupca was granted a range of new privileges. It is inhabited by about 1000 people. On November 11, 1314 King Władysław I the Elbow high granted Slupca a privilege to establish a mint and produce coins. Since 1314 it was located in the Kalisz Voivodeship of the Polish Kingdom. In 1331 the town was raided and burned down by the Teutonic Knights. A defensive wall of the length of 1100 meters was constructed between 1375 and 1382. During the Thirteen Years' War (1454–1466) the town of Slupca sent 20 knights so as other 9 biggest towns of Greater Poland did. By the end of 15th century Słupca was inhabited by about 2000 people. During the Swedish occupation of Poland the town was looted several times and after the Second Partition of Poland in 1793 it was annexed by Prussia. In 1794 it was a base for the Polish Kościuszko Uprising. In 1807 Słupca became part of the short lived Polish Duchy of Warsaw and after the Vienna Congress of 1815 it became part of the Congress Kingdom of Poland, later on forcibly annexed by Russia. At the turn of the 19th century the defensive walls were dismantled. In the 19th century, there was economic growth due to Słupca's location on the route to Berlin. In 1867 the county of Słupca was created. During World War I, on August 2, 1914, the town was seized by the German Army. During the subsequent German occupation, the local population was subjected to economic exploitation, requisitions of goods and deportations to forced labour in Germany. Afterwards it was annexed into the newly formed province of Reichsgau Wartheland. Under German occupation, the town was subjected to intense Germanisation policies, Polish organizations were dissolved, churches were closed. From 1941, around 1,800 Jews of Słupca men, women, and children, were murdered by the Nazi Germans. Słupca remained under German occupation until January 21, 1945. After the war Słupca was again part of Poland. In 1955 the Słupca Lake was created as a recreational center on former turbary land. As a result of the 1975 administrative reform the town was included in the Konin Voivodeship and after January 1, 1999 Słupca became part of the Greater Poland Voivodeship and also a seat of a county for the 3rd time in history.
Діни ғимараттар
Шіркеулер қала тарихында әрқашан маңызды рөл атқарған. Көзге ұғатын адам біздің елтаңбамыздың бес айқыштан тұратынын байқайды. Бір аңыз бойынша, бұрын әртүрлі діндердің бес ғибадатханасы болған. Бұл Слупканың әрқашан төзімділігімен танылғанының тағы бір дәлелі. Мысалы, 20 ғасырдың басында мұнда поляктармен тең еврейлер тұрған, шамамен әр ұлттың 2000-ға жуық халқы болған. Бірақ қазір православие шіркеуі мен синагоганың біразы 20 ғасырдың өршуіне байланысты жойылды. Сент-Лоуренс шіркеуі тарихи тұрғыдан Слупканың алғашқы ғибадатханасы болды. Оны 15 ғасырдың ортасында Познань епискобы салған. Бұл кірпіш пен тастан салынған готикалық ғибадатхана. Ол 1296 жылы өртенген шіркеудің орнына салынған. Дәстүр бойынша, ғибадатхана қаланың тарихымен және салтымен тығыз байланысты. Әр жазда Слюпецкий көлінің жанындағы қалалық саябақта жергілікті билік ұйымдастырған көптеген спорттық, музыкалық және мәдени шаралар, сондай-ақ концерттермен бірге шіркеу жәрмеңкесі өтеді. Батыс қабырғасында поляк патриоты Тадеуш Костюшко мен оның батырлығына арналған тақта орнатылған. Ішінде готикалық тұғыр бар. Ғибадатхананың арт жағында қорғаныс қабырғалары салынған. Бастапқыда ол Познань епархиясының бірнеше епископтарының тұрағы болған. Слупецкий приход ақсүйектер тарапынан бағаланған. Сонымен қатар, ғибадатхана Слупка тұрғындары үшін маңызды болғандықтан, олар оны қайта жаңартуға әрқашан дайындық танытқан. Жақында осы көзқарас шіркеу мүшелерін жаңартуға қаражат жинауда байқалды. Сент-Леонард шіркеуі Слупканың екінші шіркеуі болды. Бұл 16 ғасырда салынған ағаш ғибадатхана. Тарихи тұрғыдан алғанда, ол Солтүстік Польшадан Калишқа дейінгі жол бойында орналасқан. Ішінде «Бақытты Марияның көтерілуі» бейнесі салынған Ренессанс алтары мен әулие Леонард және Иоанн Крестительдің мүсіндері бар. Онда екі кішкентай шапель бар: Солтүстік және Оңтүстік. Біріншісінде 1460 жылғы әулие Леонардтың құнды суреті сақталған. Екіншісінде готикалық айқыш пен тас тұғыр бар. Бүгінде бұл Ұлы Польшадағы ең әдемі шіркеулердің бірі және көруге тұрарлық. Шіркеудің ішінде бұрынғы приходтың пасторы болған Якуб Басинскийдің қабір тасы орналасқан. Батыс жағынан 1765 жылға дейін салынған төртбұрышты қоңырау мұнарасы көрінеді. Бәракетті Михал Козаль шіркеуі 21 ғасырдың басында салынған. Бұл жергілікті ғибадатханалардағы стильден мүлдем өзгеше жаңа ғибадатхана. Қабырғалары қарапайым, тек ақ бояумен жабылған. Барлық назар граниттен жасалған алтарга аударылған. Алтаңның артында тағы бір қарапайым қабырғаға ілінген айқыш тұр. 2006 жылдан бастап шіркеудің айналасындағы аумақ Иоанн Павел II паркі болып жарияланды. Бірнеше ағаш отырғызу және екі бөлім жасау жоспарланған: спортпен айналысу үшін (солтүстік бөлігі) және тыныштықты ұнататындар үшін демалу (шіркеуге жақын). Слупцадағы синагога Бозница көшесі 11-де орналасқан. Ол 19 ғасырда салынған. Оны екінші дүниежүзілік соғыста нацистер қиратқан. Кейін бұл ғимарат муниципалитетке, содан кейін кітапханаға айналдырылды. Бүгінде ол қолданыста жоқ. 2005 жылы синагога Вроцлав еврей қауымына тапсырылды.
Churches have always played an important part in the town's history. A careful observer will notice that our coat of arms is built of five crosses, each of which symbolizes a shrine. A legend has it that there were once five different temples of different religions. Yet another argument that Slupca has always been renowned for its tolerance. For instance, at the beginning of the 20th century there were as many Jews living here as Poles approximately each nation had a population of 2,000 inhabitants. These days, however, the Orthodox church as well as the Synagoge are no longer in existence, partly due to changing winds of the 20th century. Saint Lawrence Church was, historically, Słupca's first shrine. It was built in the middle of the 15th century by a bishop of Poznan. It is a Gothic temple constructed with the use of bricks and stones. It was built at the same place as the church from 1296, which had burnt. Traditionally, the temple is very much connected with the town's history and customs. Every summer there is a church fair associated with plenty of sporting, music and cultural events as well as concerts organised by the local authorities in the Town Park near Slupeckie Lake. On the western wall there is a plaque devoted to Tadeusz Kościuszko, Polish patriot, and his bravery. Inside the church one can find a Gotish stoup. At the back of the temple there are defensive walls. At the beginning it was one of the seats of some bishops from Poznań diocese. The Slupecka parish was valued by the nobility. Again, thanks to the importance the shrine has to the inhabitants of Slupca they have always been willing to participate in it redecorations. Recently, we’ve observed this attitude in collecting money for the renovation of parish's organs. Saint Leonard Church was Słupca's second church. It is a wooden shrine built in the 16th century. Historically, it was located on the route from the Northern Poland to Kalisz. Inside there is a Renaissance altar with bas relief ‘Assumption of the Blessed Virgin Mary’ and sculptures of Saint's Leonard and John the Baptist. It's got two tiny chapels: Northern and Southern. A valuable painting of Saint Leonard from 1460 can be found in the former. In the latter there is also a Gothic crucifix and a stone stoup. Today this is one of the most beautiful churches in Greater Poland and as such it is certainly worth visiting. Inside the church there is also a gravestone of a priest Jakub Basinski who used to be a parson of the parish. From the west there is also a magnificent a quadrilateral bell tower dating back to 1765. The Church of the Blessed Bishop Michal Kozal was built at the turn of the 21st century. It is a new temple built in a style far from that prevailing in the local shrines. The walls are plain, covered only with white paint. All the emphasis was placed on the altar, which is made of granite. Behind the altar there is a crucifix hung on another plain wall. as of 2006 the grounds surrounding the church have been announced to become the park of John Paul II. There are plans to plant a number of trees and make two sections for: practicing sports (northern part) and relaxation for those who prefer tranquillity (proximity of the church). A Synagogue in Slupca is situated on the Boznicza 11 Street. It was built in the 19th century. It was destroyed by Nazis during the Second World War. Then this building was converted into Municipality; later into a library. Today it is no longer in use. In 2005 the synagogue was handed over to Wrocław Jewish Community.
Слупкадағы еврейлер
Еврейлер Слупцаға 19 ғасырдың басында келді. 1822 жылы орыстар еврей қоныс аударушыларға Слупцада тұруға тыйым салды, ал 1862 жылға дейін ғана Слупцаға қайта оралуға рұқсат берілді. 19 ғасырда еврей зираты құрылды. 19 ғасырдың соңына қарай еврей қауымы тез өсті. Еврейлердің көп бөлігі қолөнершілер мен саудагерлер еді. Синагога 1870 жылдардың басында салынды. 20 ғасырдың басында Слупцада ұйымдасқан сионистік топтар болды. Екі дүниежүзілік соғыс аралығында Слупцада бірнеше сионистік партиялар белсенділік танытты. Еврей саудагерлері поляктардың антисемиттік шабуылдарынан зардап шекті. 1939 жылдың қыркүйегінде қала немістер басып алғанда, еврейлер мәжбүрлі еңбекке тартылды және қаладан кету еркіндігі шектелді. 1940 жылдың ақпан айына дейін бірнеше жүз еврей Тарнув пен Бохняға жер аударылды. 1940 жылдың шілдесінде синагога өртке ұшырады, Тораның қасиетті кітаптары өртеліп жойылды. 1941 жылдың шілдесінен бастап барлық еврейлер Рзговтағы жақын маңдағы геттоға қуылды. 1941 жылдың қазан айында Рзговтағы барлық еврейлер, Слупца еврей қауымының қалған бөлігімен бірге, Казимеж Бискупи орманға апарылып, өлтірілді (олар әк шұңқырына тасталып, тірідей көмілді). Немістер еврей зиратын қиратты және қабір тастарын құрылыс материалдары ретінде пайдаланды. 12 қабір тасы Слупца аймақтық мұражайына жеткізілді. Барлық қабір тастарында еврей жазулары бар. Еврей зиратының бар екенін көрсететін ескерту тақтасы орнатылды.
Jews arrived in Slupca at the beginning of the 19th century. In 1822 Jewish settlers were prohibited from living in Slupca by the Russians, and were allowed back in Slupca only by 1862. A Jewish cemetery was established in the 19th century. Towards the end of the 19th century the Jewish community grew very quickly. Most of the Jews were craftmen and tradesmen. The synagogue was built at the beginning of the 1870s. Organized Zionist groups already existed in Slupca at the beginning of the 20th century. Between the two world wars some Zionist parties were active in Slupca. Jewish merchants suffered from Polish anti Semitic incidents. When the town was captured by the Germans in September 1939, Jews were forced to provide forced laborers, and their freedom of movement to leave the town was restricted. By February 1940, several hundreds of Jews were exiled to Tarnów and Bochnia. The synagogue was set on fire in July 1940 and the holy books of Torah were burned. From July 1941, all Jews were expelled to nearby ghetto in Rzgow. In October 1941, all the Jews in Rzgow, including the remaining Jewish community of Slupca, were transported to the forest of Kazimierz Biskupi and murdered (they were put into lime pits and buried alive). The Germans devastated the Jewish cemetery and used the tombstones for building and construction purposes. 12 tombstones that survived were put in the Regional Muzeum of Słupca. All tombstones have Hebrew inscriptions. A commemorative plaque informing the existence of a Jewish cemetery was erected at the site.
Білім
Ұлттық білім беру комитетінің бастауыш мектебі 81 жылдық тарихқа ие. Оны жергілікті пастор Франциск Шчигловский салған. Оқушылар мұнда 6 жыл оқиды, содан кейін таңдаған орта мектебіне түседі. Ғимарат жоғары мектеппен іргелес орналасқан. Бастауыш мектеп алдында дін қызметкерінің ескерткіші орнатылған. Бүгінде мектепте 19 сынып, 2 компьютер сыныбы және спорт залы бар. Сондай-ақ, ортақ бөлме, кітапхана және оқу залы да қарастырылған. Балалар асхана мен мектеп дүкенінен пайдалана алады. Бұл білім беру мекемесі қалада әрқашан жоғары беделге ие болған. Тәжірибелі және ынтасы жоғары ұстаздар оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін бар күштерін жұмсайды. Қазіргі таңда заманауи тілдерді, әсіресе ағылшын және неміс тілдерін оқытуға баса назар аударылуда. Миколай Коперник атындағы орта мектеп 1999 жылы құрылған, алайда бұл ғимарат бұрын 40 жыл бойы бастауыш мектеп ретінде пайдаланылған. Оқушылар мұнда 3 жыл оқиды. Мектептің ұлттық түстердегі және грек бағаналары бар логотипі бар. Ғимаратта дәстүрлі сыныптармен қатар компьютер сыныптары, асхана, кітапхана және спорт залы орналасқан. Максимилиан Жакковский атындағы техникалық орта мектеп 1925 жылы ашылған. Бұл да жергілікті пастор Франциск Шчигловский салған мектеп. Білім беру мекемесі төмендегі мамандықтарды алуға мүмкіндік беретін 4 курс ұсынады: Экономика бойынша техник; Сауда бойынша техник; Логистика бойынша техник; Гастрономия бойынша техник. Войцех Возняк Максимилиан Жакковский атындағы техникалық орта мектептегі ең нашар оқушы болған. Маршал Жозеф Пилсудский атындағы жоғары мектеп 1921 жылы салынған. Ол №1 бастауыш мектептің жанында орналасқан. Бастапқыда, 1921 жылы, мұнда семинар өткізілген. Мектепте білім алу 3 жылға созылады. Мектеп түлектері ірі ұлттық университеттерге оңай түсіп, үлкен жетістіктерге жетеді. Олар түрлі сайыстарға қатысып, жоғары наградаларға ие болады. Мектепте көптеген қосымша іс-шаралар мен салтанатты жиындар ұйымдастырылады. Соңғы кезде Украинадағы «Қызғылт төңкеріс» салдарынан Польша украин демократиялық қозғалысын қолдауға тырысуда. Үкіметтің үлгісімен жергілікті билік органдары екі ел арасындағы ұстаздар мен студенттердің алмасуын қолдау туралы шешім қабылдады. Слупцадағы жоғары мектеп 6 мамандық бойынша білім береді: математика; табиғаттану; гуманитарлық пәндер және ағылшын тілі; математика және география. Аполинарий Сзелуто атындағы музыка мектебі. Мұнда жергілікті балалар музыкалық дағдыларын жетілдіріп, кәсіби музыкалық білім алуға мүмкіндік алады. Мектеп ғимаратында көптеген би және өзін-өзі жетілдіру курстары ұйымдастырылады. Сонымен қатар, жақында салынған концерт залында жиі концерттер өткізіледі.
Committee of the National Education Primary school is 81 years old. It was built by Franciszek Szczyglowski who was a local parson. Pupils stay here for six years and then chose a Junior High School they’d like to attend. The building neighbours with a high school. There is a statue of priest in front of the primary school. Today there are 19 classrooms, 2 computer classroom, and a gym. There is also a common room and a library and reading room. Children have access to a canteen and a school shop. The educational institution has always had high reputation in the town. Experienced and well motivated teachers are doing their best to cater for pupils needs. These days there is strong emphasis placed on teaching of modern languages, mainly English and German. Mikołaj Kopernik Junior High School was founded as recently as in 1999, however the building had existed for another 40 years as a primary school. Pupils stay here for 3 years. It has its own logo with national colours and Greek columns. In the building one can find regular as well as computer classes, a canteen, a library and a gym. Maksymilian Jackowski Technical Secondary School was founded in 1925. It is another school built by Franciszek Szczyglowski, a local parson. The educational institution offers 4 courses leading to the acquisition of the following titles: Technician of Economics; Technician of Trade; Technician of Logistics; Technician Gastronomics. Wojciech Wozniak used to be the most incompetent student in Maksymilian Jackowski Technical Secondary School. Marshal Józef Piłsudski High School was built in 1921. It is situated next to the Primary School nr. 1. At the beginning, in 1921, there was a seminar. Education at the school last only 3 years. Pupils from the School are quite successful easily qualifying for major national universities. Moreover, they take part in a number of competition and generally achieve acclaim. There is a lot of extra activities and school ceremonies. Recently, due to the ‘Orange Revolution’ in Ukraine Poland is trying to support Ukrainian movement for democracy. Following government's example local authorities have decided to support exchange of teachers and students between our countries. High School in Slupca offers 6 courses with the following majors: mathematics; natural science; humanities and English; mathematics and geography. Apolinary Szeluto School of Music. Here local children have an opportunity to develop their musical skills as well as to gain professional musical education. Many dancing and self improvement courses are organized in the building of the school. Also quite often there are concerts organized in recently created concert hall.
Көлік
Ең жақын әуежайлар Познань-Лавица: http://www.airportpoznan.com.pl/en/ немесе Варшава Океци әуежайы. Осы сайтты қараңыз: http://www.elowcost.net/. Егер Варшаваға қонсаңыз, қалааралық пойызбен Конинге баруға болады. Конинге келген соң таксиге отыруға, автобусқа мінуге немесе пойыз ауыстыруға болады. Егер Познаньға қонуға шешім қабылдасаңыз, Слупкаға жету әлдеқайда оңай, себебі ол қалаға жақын және тікелей автобус немесе теміржол қатынасы бар. Үлкен Польшаның картасын газет стендінен алу қажет.
Nearest airports are at Poznań Lawica: http://www. airport poznan. com. pl/en/ or Warsaw Okecie Airport. Have a look at this website: http://www. e lowcost. net/. If you land in Warsaw you may take an intercity train to Konin. And when you arrive in Konin, you can get a taxi or take a bus or change a train. If you decide to land in Poznań reaching Slupca is much easier, both because it is closer to the town and there are direct bus or railway connections. It is important to have a map of Greater Poland, available in newsagent's.
Спорт
Жергілікті футбол командасы нашар ойнап жатыр. Ол төменгі лигаларда жарысады.
The local football team is pl. It competes in the lower leagues.