Кіріспе
Пәкістан армиясының генерал-майоры Миан Хаяуд Дин (1910–1965) – пәкістандық әскери шенеунік және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Британдық Үнді армиясының бұрынғы офицері. Ол бірнеше әскери науқандарда қатысып, жаңа Пәкістан мемлекетінің алғашқы жылдарында көрнекті әскер және мемлекеттік қызметкер болды, содан кейін Бас штаб бастығының жоғары лауазымында қызмет етті.
Major General Mian Hayaud Din HJ MBE MC sc, idc (2 July 1910 – 20 May 1965) was a Pakistani military officer and former officer in the British Indian Army during the Second World War. He saw active service in several campaigns and was an eminent soldier and government official in the early years of the new state of Pakistan, going on to serve at the high profile position of Chief of General Staff.
Ерте өмір
Миан Хаяуд Дин Пешавар қаласында, Солтүстік-Батыс шекаралық провинцияның астанасында дүниеге келген.
Білім және әскери мансап
Миан Хаюд Дин Эдвардс Миссия мектебінде және содан кейін Пешавардағы Ислам колледжінде оқыды. Одан кейін, бүкіл Үндістандық сайыста жеңіске ие болып, Ұлыбританияның Корольдік әскери колледжіне (Сандхерст) курсант болып қабылданды. Бұл іріктеу процесінің мақсаты – әр семестрде Сандхерстке екі курсантты қабылдау арқылы, британдықтардың Үнді армиясында офицерлер ретінде үндістерді қызметке алуға бағытталған жаңа саясатын іске асыру болды. Сол кезде Үнді армиясының көп бөлігі үндістерден тұрды, ал оларға британдық офицерлер басшылық етті.
Британдық Үндістан армиясындағы мансап
1932 жылғы 28 қаңтарда ол Ұлыбританияның корольдік комиссиясымен Үндістан армиясының Садхерст қаласынан офицер болып тағайындалды. Бір жылдық полк тіркемесі үшін 2-ші батальон Корольдік шотланд полкіне жіберілді. Ол британдық емес офицерлердің алғашқысы болды. Бұл қызмет Балучистанның Кветта қаласында басталды, онда ол Калат ханы Ахмад Яр Ханмен кездесті, ол да сол полкке қосылды және олар жақын дос атанды. 1933 жылғы наурыз айында Британдық Үндістан армиясының 12-ші шекаралық полкінің 4-ші батальонына қосылды. Ол сикх әскерлеріне басшылық етуде ерекше тиімді болды, себебі ол британдық Үндістан армиясында Гурмухи тілін (сикхтердің панджаби тілі) еркін меңгерген, оқуға және жазуға қабілетті, санаулы мұсылман офицерлерінің бірі болды. Пешавардағы балалық шағынан бастап ол пашту (ана тілі), парсы, хиндко (Панджаби тілінің диалектісі, Пешавар қаласының паштун емес тұрғындары қолданады) және урду (Үнді мұсылмандарының тілі) тілдерін білді, сонымен қатар Садхерстте оқып жүргенде француз тілін де үйренді. 1930 жылдары Солтүстік-Батыс шекарасында қызмет етті және 1938 жылғы 20 қыркүйекте Пешавар маңындағы Ноушера қаласында 11-ші батальон, 12-ші шекаралық полк (Үнді аумақтық күштерінің батальоны) құрамына кірді. 1938 жылғы 16 қарашадан 1939 жылғы 8 наурызға дейін жергілікті капитан болып тағайындалды, содан кейін 1939 жылғы 27 тамызда капитандық шеніне көтерілді. 1939 жылғы 4 қыркүйекте адъютант болып тағайындалды. Батальон 1939 жылғы 4 қыркүйекте Ноушера бригадасының құрамына енді, ол 20 қыркүйекте Ноушерада толықтырылды. 1939 жылғы қыркүйек айының соңында Шығыс Бенгалиядағы Даккаға 14-ші Пенджаб полкінің 2-ші батальонын алмастыру үшін аттанды. Ол Читтагонг жоталарындағы орманды аймақтарды кеңінен аралап шықты. Батальон Шығыс Бенгалия бригадасының құрамында Даккада жаттықты және бір жыл бойы ішкі қауіпсіздік міндеттерін орындады. 1940 жылғы 16 қарашада Кветтаға көшірілді. Кветтада Балучистан округінің басшылығымен ішкі қауіпсіздік міндеттерін атқарды. 1941 жылғы 15 қыркүйекте Кветтада 12-ші шекаралық полкінің 14-ші (Суба Сархад) батальонына айналдырылды. 1941 жылғы 1 шілдедегі Лондон газетінде 11/12 FFR-де адъютант қызметі үшін Британ империясының ең жоғары орденінің әскери бөліміне мүше (MBE) атанды. Кветтадағы штаб колледжіне қатысты (4-ші соғыс курсы), 1941 жылғы 21 шілде – 4 желтоқсан. Оның сыныптастарының арасында кейін Пакистан президенті болған майор Мұхаммед Әйүп Хан да болды. Гитлердің Сталинградқа шабуылынан кейін Таяу Шығыс мұнай кен орындарына жол ашылуы мүмкін деген болжам туды, сондықтан Үндістан армиясының бөлімдері Иракқа жіберілді. Ирак пен Персиядағы Персия және Ирак күштеріндегі 2-ші дәрежелі бас штаб офицері ретіндегі еңбегі үшін 1943 жылғы 5 тамыздағы Лондон газетінде аталды.
Бірма жорығы және одан кейінгі кезең
1944 жылдың қыркүйегінде Бирмаға жіберілген ол 9-шы батальонның, 12-ші шекаралық күштің мылтықтарының, сонымен қатар «Наубара» деп аталған және қазіргі 14-ші шекаралық күш полкінің командирі болып тағайындалды. Батальон Стюарт Гривс басқарған 80-ші Үндістан жаяу әскер бригадасының құрамына кірді. Бригада генерал-майор Дуглас Дэвид Грейсидің 20-шы Үнді дивизиясының құрамында болды. 1945 жылдың ақпанында екі батальон командирі жараланғаннан кейін, ол батальон командирі болып тағайындалды және кейіннен батылдығы үшін Әскери крестпен марапатталды. Сонымен қатар, ол «Лондон Газеттеде» тағы екі рет аталды: 1945 жылдың 27 қыркүйегі және 1946 жылдың 9 мамыры. Лейтенант-полковник Хаяуд Дин 80-ші бригадада қызметін жалғастырды, 1945–1946 жылдары Оңтүстік-Шығыс Азиядағы Одақтас құрлық әскерлерінің Француз Индокитайы (кейін Вьетнам) аймағында, генерал-майор Дуглас Дэвид Грейсидің басшылығымен 12-ші шекаралық күш полкінің 9-шы батальонына басшылық етті. Ол генерал Грейси таңдауымен сол операциялық аймақтағы жапон күштерінің бас қолбасшысынан капитуляциялық қылышты қабылдады. Француз күштеріне көмектесудегі ерен еңбегі мен батылдығы үшін Миан Хаяуд Дин Франция үкіметінен «Құрмет Легионы» орденінің Командор кресімен марапатталды. Уақытша полковник болып тағайындалған ол Англиядағы Латимер қаласындағы Бірлескен әскери штаб колледжіндегі соғыстан кейінгі алғашқы курсқа қатысуға таңдалды. Ол – курстағы ең жоғары дәрежелі Үндістан армиясының офицері. 1946 жылдың басында ол Пунадағы Үндістан армиясының іріктеу комиссиясының төрағасы болып қызмет етті. Содан кейін ол 1946 жылдың соңынан 1947 жылдың соңына дейін Берлиндегі Одақтас бейбітшілік комиссиясына Үндістан армиясы миссиясының орынбасары болып тағайындалды. 1947 жылдың тамызында ол Берлиннен, британдықтардың шығуымен және Пәкістанның тәуелсіздігі жарияланған кезде оралды.
Пәкістан армиясындағы мансабы
Полковник Миан Хаёуд Дин выбрал Пакистан и занял 18-е место в списке старшинства офицеров новообразованной Пакистанской армии. Британский офицер генерал-майор Роджер Юстас Ле Флеминг командовал округом Вазиристан с 1944 года по июнь 1948 года и отвечал за длительное планирование вывода регулярных войск, как индийских, так и пакистанских, после обретения Независимости 14 августа 1947 года. Документы об этой операции хранятся в Национальном армейском музее в Лондоне.
В декабре 1947 года он был повышен в звании до командующего бригадой Банну и руководил операцией «Курзон», так называемым выводом войск из племенных территорий Вазиристана, граничащих с юго-восточным Афганистаном. Он встретился со старейшинами племен и сообщил им, что он и его солдаты являются соплеменниками-мусульманами, как и сами племена, но любая стрельба по отступающим войскам будет встречена сокрушительным ответом, в соответствии с племенными обычаями мести. Племена не оказали сопротивления, и весь вывод войск был завершен мирно. Трое авторов не согласны с этим, поскольку два подразделения были засажены: в сентябре 1947 года 1/4-й полк Гуркхов покинул Вану и попал в засаду в ущелье Шахур Танги в Южном Вазиристане, где погибло пятьдесят человек. Второе подразделение – 4/5-й Пенджабский полк, потерявший восемь убитых и двадцать семь раненых в засаде. Он командовал бригадой Банну, переименованной в 102-ю бригаду, до января 1948 года. Во время Кашмирской войны 1947–1948 годов бригадир Хаёуд Дин воевал в секторе Пунч. Он возглавил небольшую группу добровольцев с мобильной артиллерией, перевозимой на мулах, и обстреливал аэродром в Пунче с окружающих холмов, пока не сделал его неработоспособным. Индийский гарнизон в городе готовился сдаться ему, когда вступило в силу общее прекращение огня во всем Кашмире. За свою храбрость и успешное командование операциями он был рекомендован генералом сэром Дугласом Грейси к ордену «За выдающиеся заслуги», второй по значимости награде Великобритании после «Викторианского креста». В результате он был награжден «Хилаль-и-Джурат», второй по значимости наградой Пакистана за храбрость. Затем в конце 1948 года он был направлен в Лондон в качестве первого военного советника при Высоком комиссаре Пакистана в Соединенном Королевстве. В начале 1950 года, после повышения в звании до генерал-майора, он вернулся в Главный штаб и был назначен первым офицером, не являющимся британцем, командовать 7-й (Золотой стрелой) дивизией в качестве ее командующего в Равалпинди. Когда разворачивался заговор в Равалпинди в 1951 году, он лично арестовал генерал-майора Акбара Хана, начальника Генерального штаба и лидера заговора. В 1952 году он посещал Имперский оборонный колледж в Лондоне, и после успешного окончания курса генерал-майор Миан Хаёуд Дин был назначен начальником Генерального штаба Пакистанской армии. Его глубокий интерес к истории и археологии отражался в его уникальной коллекции исторических книг и рукописей. Его военные труды до сих пор являются частью учебной программы Пакистанской военной академии. Он является автором книги «Сто славных лет», написанной им к столетию полка Frontier Force Regiment. Он также писал статьи об исторических фортах Атток и Рохтас, последний из которых в настоящее время упоминается на веб-сайте Википедии о форте Рохтас в Пакистане. В 1954 году экспедиция Каракorum Кембриджского альпинистского клуба прибыла в Пакистан для восхождения на не покоренный пик Ракапоши. Генерал-майор Хаёуд Дин был приглашен присоединиться к этой экспедиции. В состав этой сильной экспедиции вошли австрийцы Андерл Хекмайр и Маттиас Ребич, англичанин Джордж Бэнд и женевец доктор Альфред Тиссиер. Альпинисты попытались подняться по юго-западному шпору Ракапоши, который соединяется с юго-западным гребнем у головы монаха. Базовый лагерь был разбит у ледника Кунти. Экспедиция поднялась на высоту 6340 м / 20 800 футов, но плохая погода и нехватка времени вынудили ее вернуться в базовый лагерь. Современный фильм об экспедиции находится в общественном достоянии.
В июле 1955 года генерал-майор Миан Хаёуд Дин был направлен в Вашингтон в качестве начальника Пакистанской военной миссии. Здесь он был тесно вовлечен во все аспекты программы USMAAG. Его тесная личная дружба с председателем Объединенного комитета начальников штабов генералом Натаном Твинингом, начальником штаба ВВС генералом Томасом Уайтом, начальником штаба армии США генералом Эрлом Уилером и другими, а также его отличные отношения со старшими гражданскими членами Департамента обороны администрации Эйзенхауэра привели к тому, что его имя было внесено в протокол Конгресса сенатором Стромом Термондом. Например, в 1958 году, когда США рассматривали возможность предоставления сверхзвуковых самолетов для усиления истребителей North American F-86 Sabrejet, ранее предоставленных Пакистанским военно-воздушным флотом (PAF), первоначально планировалось предоставить 100 самолетов North American F-100 Super Sabre, которые можно было использовать как для наземной атаки, так и для перехвата, способных развивать скорость до 1 Маха. Он убедил правительство США поставить меньшее количество самолетов Lockheed F-104 Starfighter. Хотя этот самолет был предназначен в первую очередь для перехвата высотных бомбардировщиков на скоростях 2 Маха и, следовательно, был более полезен в поддержании военного союза Пакистана с Западом в случае конфликта с СССР, он также имел дополнительное преимущество в виде мощного психологического сдерживающего фактора в более локализованном сценарии конфликта. США предоставили 10 одноместных версий F104A и 2 двухместных учебных F104B. Командиром этого нового подразделения был эскадрилья-лидер Миан Садруддин, который впоследствии стал заместителем начальника штаба ВВС и вице-маршалом авиации. Его штурманом и вторым по командованию был летный лейтенант Джамал Ахмад Хан, который впоследствии стал маршалом авиации и главнокомандующим ВВС. Оба этих офицера были выдающимися в своих летных и командных навыках, представляя собой уникальное сочетание, достигнутое пакистанским военным истеблишментом с 1950-х годов, сочетая британскую организационную и командную культуру с интенсивной подготовкой и превосходными технологиями США. Покинув Вашингтон в сентябре 1960 года в качестве декана корпуса военных атташе, он был награжден орденом «За заслуги» администрацией Эйзенхауэра. Это высшая награда, которую правительство США может вручить иностранному военному офицеру, и она была вручена всего около 600 человек, включая генерала Джорджа Паттона, Оди Мерфи, Чан Кайши и Дина Раска. Его награды за храбрость/службу, а также три упоминания в депешах сделали его самым награжденным офицером Пакистанской армии и единственным офицером, когда-либо награжденным правительствами Великобритании, Франции, Пакистана и США. Он закончил действительную службу в Пакистанской армии после 28 лет службы в звании генерал-майора и вышел в отставку в декабре 1960 года.
Мемлекеттік қызмет
Пәкістан армиясынан зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол азаматтық лауазымда Отын, электр энергиясы және табиғи ресурстар министрлігінде Бас директор (Минералдық ресурстар бюросы) болып тағайындалды. Бұл салаға жауапты министр – Зұлфиқар Әли Бхутто, болашақтағы Сыртқы істер министрі, Президент, Азаматтық әскери жағдай режимін басқарушы және Пәкістан Премьер-министрі. 1961 жылғы қазан айында ол Суй газ кендерінде Екінші дүниежүзілік соғысында Бірмада бірге қызмет еткен, сол жерде басшы қызметін атқарған Үндістан армиясының әріптесін көру үшін сапар шекті. Оның үнді армиясындағы әріптесінің әйелі, Сильвия Мэтисон археолог болды, ол өзінің "Қазуға уақыт" атты кітабының бір данасын оған сыйға берді. Суйде болған кезде ол кейіннен Наваб Акбар Хан Бугтимен танысып, дос болады, ол оның келесі кітабында – «Балучистанның жолбарыстары» – маңызды рөл атқарады. Ол бұл кітапты генерал «Гунга» Хаяуд Динге арнады, өйткені ол Сильвия Мэтисон және оның күйеуі сияқты ең жақын достарына осы есіммен танымал болған. 1962 жылы ол Пәкістанның Мұнай және газды дамыту корпорациясының (OGDC) құрылтайшы басқарушы директоры болып тағайындалды. Корпорацияның мақсаты мұнай және газ кен орындарын іздеу және игеру болды. Оның басшылығымен Шығыс Пәкістан, қазіргі Бангладеш жағалауында өте ірі газ кен орны табылды. Викар ун Ниса Куадридің «Дон» журналының 1998 жылғы 11 қаңтардағы санында жарияланған «OGDC естеліктері» атты мақаласы оның басшылығын және қиын жағдайларда ресейліктер мен пакистандықтардың бірлесіп, табысты жұмыс істеген ұйымды құруын куәландырады.
Өлім
1965 жылы 1 мамырда ол Ұлттық баспасөз тресінің (ҰБТ) төрағасы болып тағайындалғаннан кейін ОГДК басшылығынан бас тартты. Бұл лауазымға Пәкістан Федералды үкіметіндегі министрлік дәрежесі де кірді. Ол 1965 жылы 20 мамырда таңертеңгі қараңғыда Қайырға қонғанда Пәкістан Халықаралық әуе компаниясының PK 705 рейсімен Каирге ұшып бара жатқан пакистандық журналистер мен туризм/саяхат саласының өкілдерінен құралған делегацияны басқарып барады. Ұшақ апатқа ұшырады. 119 жолаушы мен экипаж мүшесінің арасында тек 6 адам ғана аман қалды. Апаттан қаза тапқандардың, соның ішінде генерал-майор Миан Хаяуд Диннің мәйіті Каирдегі арнайы зиратқа жерленді.