Кіріспе

АҚШ федералдық үкіметінің бюджеті

АҚШ бюджеті АҚШ федералдық үкіметінің шығыстары мен кірістерін қамтиды. Бюджет – үкімет басымдықтарының қаржылық көрінісі болып табылады, ол тарихи пікірталастар мен бәсекелес экономикалық философияларды көрсетеді. Үкімет негізінен денсаулық сақтау, зейнеткерлік және қорғаныс бағдарламаларына қаржы жұмсайды. Партиялық емес Конгресс Бюджеттік Кеңсесі бюджетті және оның экономикалық әсерін жан-жақты талдайды. CBO 2024 жылдың ақпан айында халықтың иелігіндегі федералдық қарыз 2024 жылы ЖІӨ-нің 99 пайызынан 2034 жылы 116 пайызға дейін өсуі күтілуде екенін, ал қолданыстағы заңдар негізінен өзгермесе, одан әрі өсе беретінін бағалады. Осы кезеңде пайыздық төлемдер мен міндетті шығыстардың өсуі кірістер мен экономиканың өсуінен басым түседі, бұл қарызды арттырады. Бұл факторлар 2034 жылдан кейін де сақталады, федералдық қарызды 2054 жылы ЖІӨ-нің 172 пайызына дейін көтеріледі.

Бюджеттік билік пен шығындар

Бюджеттік өкілеттік пен шығындардың көлемі әдетте бір қаржы жылы үшін өзгеше болады, себебі үкімет болашақ жылдарға міндеттемелерді қабылдай алады. Бұл, алдыңғы қаржы жылындағы бюджеттік өкілеттік, көп жағдайда, болашақ қаржы жылдарында қаражатты жұмсау үшін пайдаланылуы мүмкін дегенді білдіреді; мысалы, көп жылдық келісімшарт. Бюджеттік өкілеттік – федералдық заңмен берілген, федералдық үкімет қаражатын қатыстыратын дереу немесе болашақ шығыстарға алып келетін қаржылық міндеттемелерді қабылдауға арналған заңдық құқық. Шығыстар – федералдық міндеттемені өтеу үшін чектерді беру, қолма-қол ақшаны төлеу немесе қаражатты электрондық түрде аудару, және бұл көбінесе "төлемдер" немесе "жұмсау" терминдерімен синонимді. "Бөлу" термині – белгілі бір мақсаттар үшін Қазынашылықтан қаражат алу және міндеттемелерді қабылдау үшін бюджеттік өкілеттік. Кейбір әскери және кейбір тұрғын үй бағдарламаларында көп жылдық бөлулер бар, онда олардың бюджеттік өкілеттігі бірнеше алдағы қаржы жылдарына белгіленеді. Конгресс бюджеттік процесінде "авторизация" (техникалық түрде "авторизациялық заң") атқарушы билікке әрекет етуге заңдық өкілеттік береді, іс-қимылды іске асыру үшін ақша ала алатын шотты құрады және жұмсалатын қаражат мөлшеріне шектеу қояды. Алайда, бұл шот Конгресс "бөлуді" мақұлдағанға дейін бос болып қалады, ол АҚШ Қазынасынан қаражат беруді талап етеді (авторизацияда көзделген шекке дейін). Конгресс авторизацияланған мөлшердегі қаражатты бөлуге міндетті емес. Конгресс бір заң жобасында авторизациялауды да, бөлуді де жүзеге асыра алады. "Авторизациялық заңдар" деп аталатын мұндай заңнама көбінесе көп жылдық авторизация мен бөлуді қамтиды. Авторизациялық заңдар, әсіресе, құқық беру бағдарламаларын (федералдық заң бойынша, ақша бөлінгеніне қарамастан, жеке тұлғаның құқығы бар жеңілдіктер) қаржыландыру кезінде пайдалы, онда жұмсалатын қаражат мөлшерін бағалау қиын. Авторизациялық заңдар федералдық агенттікке қарыз алуға, келісімшартқа қол қоюға немесе қарыз кепілдіктерін беруге құқық бергенде де пайдалы. 2007 жылы федералдық шығыстардың үштен екісі авторизациялық заңдар арқылы жүзеге асты. "Жасырын авторизация" – бөлу жасалғанда және заңнамалық акт қабылдалмаған жағдайда да, агенттік ақшаны жұмсауға міндетті болған кезде пайда болады. "Жасырын бөлу" – авторизациялық заң агенттікті белгілі бір уақыт ішінде белгілі бір жобаға белгілі бір сомада ақша жұмсауға міндеттендіргенде пайда болады. Агенттік осылай істемесе, заңды бұзады, сондықтан ол ақшаны жұмсауға міндетті болады – тіпті ешқандай бөлу жасалмаса да. Жасырын бөлулерді жою қиын, себебі оларды жою үшін федералдық заңға түзетулер енгізу қажет, бұл көбінесе қысқа мерзімде саяси жағынан мүмкін емес. Жасырын авторизациялар мен бөлулер Конгрестегі маңызды келіспеушіліктердің себебі болып табылады. Авторизация және бөлу комитеттері өздерінің заңнамалық құқықтарын қызғанышпен қорғайды, және комитеттер өздерінің шекараларын бұзып, кек алу шаралары қолданғанда Конгресс бюджеттік процесі бұзылуы мүмкін.

Федералды бюджет деректері

Бірнеше мемлекеттік мекемелер бюджеттік деректерді ұсынады. Бұларға Үкіметтік есеп беру кеңсесі (GAO), Конгресс Бюджет Кеңесі (CBO), Басқару және Бюджет Кеңесі (OMB) және АҚШ Қазынашылық департаменті кіреді. CBO қаңтар айында «Бюджет және экономикалық перспективалар» баяндамасын жариялайды, ол он жылдық кезеңді қамтиды және әдетте тамыз айында жаңартылады. Сондай-ақ, шілде айында Ұзақ мерзімді бюджеттік перспектива және ай сайынғы бюджеттік шолу жарияланады. OMB, президенттің ақпан айында ұсынылатын бюджетін ұйымдастыруға жауапты, әдетте шілде айында бюджеттік жаңарту жасайды. GAO және Қазынашылық департаменті АҚШ Үкіметінің қаржылық есептемелерін жариялайды, әдетте федералды қаржы жылының 30 қыркүйекте аяқталуын ұсқаратын желтоқсан айында. Оларға сәйкес келетін «Азаматтарға арналған нұсқаулық», қысқаша түсіндірме де бар. Қазынашылық департаменті сонымен қатар әр жылдың желтоқсан айында алдыңғы қаржы жылына қатысты түсімдердің, шығыстардың және қалдықтардың біріктірілген мәлімдемесін жасайды, онда федералды қаржылық қызмет туралы егжей-тегжейлі деректер ұсынылады. Президенттің бюджетіндегі (OMB) тарихи кестелер федералды үкімет қаржысы туралы кең ауқымды деректерді ұсынады. Көптеген деректер тізімі 1940 жылдан басталады және 2018–2023 жылдарға арналған Президенттің бюджетінің болжамдарын қамтиды. Сонымен қатар, 1.1 кестесі 1901–1939 жылдарға және одан бұрынғы көп жылдық кезеңдерге қатысты түсімдер, шығыстар, артық немесе тапшылық туралы деректерді ұсынады. Бұл құжат 17 бөлімнен тұрады, олардың әрқайсысында бір немесе бірнеше кесте бар. Әр бөлімде белгілі бір ортақ тақырып қарастырылады. Мысалы, 1-бөлім бюджеттік және бюджеттен тыс сомалардың жалпы шолуын ұсынады; 2-бөлім түсімдер көздері бойынша кестелерді ұсынады; ал 3-бөлім шығыстарды функциялар бойынша көрсетеді. Егер бөлімде бірнеше кесте болса, жалпы ереже бойынша, ең кең ауқымды деректерді көрсететін кестелерден бастап, содан кейін егжей-тегжейлі кестелерге көшу керек. Бұл кестелердің мақсаты – тарихи бюджеттік деректердің кең ауқымын бір ыңғайлы анықтамалық көзде ұсыну және ең пайдалы болуы мүмкін тиісті салыстыруларды ұсыну. Ең көп қолданылатын салыстырулар пропорциялар бойынша жасалады (мысалы, әрбір маңызды түсімдер санаты жалпы түсімдердің және жалпы ішкі өнімнің пайыздық үлесі ретінде).

Федералды бюджеттің болжамы

Конгресс Бюджет Кеңсесі (CBO) жыл сайын жарияланатын "Ұзақ мерзімді бюджеттік болжам" аясында кірістер, шығыстар, дефицит және қарыз сияқты бюджеттік деректерді жобалайды. 2018 жылғы болжамда 2048 жылға және одан кейінгі кезеңдерге қарыз бойынша болжамдар қамтылған. CBO әртүрлі нәтижелерге әкелетін бірнеше сценарийлерді ұсынды. "Кеңейтілген базалық сценарий" және "Кеңейтілген баламалы фискалдық сценарий" ел қартайған сайын және денсаулық сақтау шығындары экономикалық өсімнен жылдам артқанда экономика көлеміне (ЖІӨ) шаққанда қарыздың деңгейінің өте жоғары болуына алып келеді. CBO сондай-ақ уақыт өте келе ЖІӨ-ге қатысты қарызды сақтауға немесе азайтуға мүмкіндік беретін маңызды үнемдеу шараларын қамтитын сценарийлерді анықтады. CBO федералды қарызға қатысты таңдалған мақсатқа жету үшін қажетті өзгерістердің мөлшерін бағалады. Мысалы, егер заң шығарушылар 2048 жылы қарыз мөлшерін ЖІӨ-нің 41 пайызына дейін төмендеткісі келсе (соңғы 50 жылдағы орташа көрсеткіш), олар проценттік төлемдерді қоспағанда шығыстарды қысқартуы, кірістерді арттыруы немесе 2019 жылдан бастап ЖІӨ-нің 3,0 пайызына тең өзгерістерді енгізу үшін екі тәсілдің де комбинациясын қолдануы мүмкін. (Доллармен есептегенде, бұл сома 2019 жылы шамамен 630 миллиард долларға жетеді.) Егер саясаткерлер 2048 жылы қарызды ЖІӨ-дегі қазіргі үлесіне (78 пайыз) теңестіргісі келсе, қажетті өзгерістер азырақ болар еді (бірақ бәрібір маңызды), жылына ЖІӨ-нің 1,9 пайызын құрап (2019 жылы шамамен 400 миллиард доллар). Заң шығарушылар әрекет етуді қанша уақытқа созса, федералды қарызға қатысты кез келген мақсатқа жету үшін саясатта соншалықты көп өзгерістер қажет болады.

Түпкілікті түсімдер санаттары

2018 қаржы жылында федералды үкімет салық түсімдерінен шамамен 3,33 триллион доллар жинады, бұл 2017 қаржы жылына қарағанда 14 миллиард долларға немесе 1%-дан кем көбейді. Басты түсімдерге жеке табыс салығы (1,684 триллион доллар немесе жалпы түсімнің 51%), әлеуметтік қамсыздандыру/әлеуметтік сақтандыру салығы (1,171 триллион доллар немесе 35%) және корпоративтік салықтар (205 миллиард доллар немесе 6%) кірді. Салықты қысқарту және жұмыс орындары жөніндегі заңға байланысты корпоративтік салық түсімдері 92 миллиард долларға немесе 32% азайды. Басқа түсімдер түрлеріне акциздер, мұра және сыйлық салығы кірді. 2018 жылғы түсімдер жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) 16,4%-ын құрады, ал 2017 жылы бұл көрсеткіш 17,2% болған. 1980-2017 жылдар аралығында салық түсімдерінің орташа көрсеткіші ЖІӨ-нің шамамен 17,4%-ын құрады.

Салықтық сипаттамалар

Жеке табыс салығы прогрессивті, яғни жоғары табыс деңгейлеріне жоғары шекті салық ставкасы қолданылады. Мысалы, 2010 жылы бірлесіп салық төлейтін жұбайлар үшін салық салынатын табыстың алғашқы 17 000 долларына 10%, ал 379 150 доллардан асатын табысқа 35% салық ставкасы қолданылды. 1980 жылдан бері ең жоғарғы шекті салық ставкасы едәуір төмендеді. Мысалы, 1980 жылы ең жоғарғы салық ставкасы 70%-дан 50%-ға дейін төмендетілді және 1988 жылы 28%-ға дейін жетті. 2001 және 2003 жылдарғы Буш салықты қысқартулары, 2010 жылы президент Обамамен ұзартылған, ең жоғарғы ставканы 39,6%-дан 35%-ға дейін төмендетті. 2012 жылғы «Американдық салық төлеушілерге көмек» заңы 400 000 доллардан астам табыс алатын жеке тұлғалар мен 450 000 доллардан астам табыс алатын жұбайлар үшін табыс салығы ставкаларының өсуіне әкелді. Сан алуан босатулар мен шегерімдер бар, олардың нәтижесінде АҚШ-тың 35-40% үй шаруашылығы федералды табыс салығын төлемейді. Экономикалық дағдарыс пен салықты қысқарту шаралары 2009 жылы бұл көрсеткішті 51%-ға дейін арттырды, ал 2007 жылы ол 38% құрады. 2011 жылы үй шаруашылықтарының 46%-ы федералды табыс салығын төлемеді, бірақ ең жоғарғы 1% жиналған салықтың 25%-ын төледі. 2014 жылы ең жоғарғы 1% жалақы салығын есептемегенде, федералды табыс салығының шамамен 46%-ын төледі. Федералды жалақы салығы (FICA) Әлеуметтік қамсыздандыру және Medicare қорларын ішінара қаржыландырады. Әлеуметтік қамсыздандыру бөлігінде жұмыс берушілер мен жұмыскерлердің әрқайсысы жұмыскерлердің жалпы жалақысының 6,2%-ын, яғни 12,4%-ын төлейді. Әлеуметтік қамсыздандыру үлесі 2015 жылы 118 500 доллармен шектелді, яғни осы сомадан жоғары табыс салыққа тартылмайды. Бұл салық шегіне дейін біркелкі, бірақ жалпы алғанда регрессивті, себебі ол жоғары табыстарға қолданылмайды. Medicare бөлігін де жұмыс беруші мен жұмыскер 1,45% төлейді және ол шектелмейді. 2013 жылдан бастап, Medicare салығына 200 000 доллардан астам табысқа (некеде тұрған жұбайлар үшін 250 000 доллар) қосымша 0,9% салық салынады, бұл оны прогрессивті салыққа айналдырады. 2011 және 2012 жылдары экономикалық ынталандыру шарасы ретінде жұмыскер төлейтін жалақы салығының үлесі 4,2%-ға дейін төмендетілді, бірақ ол 2013 жылы күшін жойды. Салық декларациясын тапсыратын салық төлеушілердің шамамен 65%-ы табыс салығынан гөрі жалақы салығын көбірек төлейді.

Салықтық шығыстар

"Салық шығыстары" термині жеке, жалақы және корпоративтік табыс салығы жүйелерінде салық ставкаларының кез келген деңгейінде кірістерді азайтатын табыстан босату, шегерімдер, жеңілдіктер және кредиттерге қатысты. Олар, дәстүрлі шығындар сияқты, федералды бюджет тапшылығына себеп болады. Олар жұмыс істеу, үнемдеу және инвестициялау туралы шешімдерге, сондай-ақ табыстың таралуына әсер етеді. Федералды кірістердің азаю мөлшері айтарлықтай, CBO бағалауынша 2017 жылы ЖІӨ-нің шамамен 8%-ына тең немесе 1,5 триллион доллар, бұл үкімет жинаған кірістердің жартысына жуық және бюджет тапшылығынан үш есе көп. Салық шығынын жою экономикалық мінез-құлқына өзгеріс енгізгендіктен, қосымша кіріс мөлшері салық шығынының бағаланған мөлшерінен сәл кем болады. Мысалы, 2016 жылы салық шығындарының 1,5 триллион долларының 50%-ы 750 миллиард долларды құрады, ал АҚШ бюджетінің тапшылығы шамамен 600 миллиард доллар болды. 2018 қаржы жылында федералды үкімет 4,11 триллион доллар жұмсады, бұл 2017 қаржы жылындағы 3,99 триллион доллардан 127 миллиард долларға немесе 3,2%-ға көп. Шығындар барлық негізгі санаттар бойынша өсті, негізінен Әлеуметтік қамсыздандыруға, қарыз бойынша төленген пайыздарға және қорғанысқа жұмсалған қаражаттың артуына байланысты. ЖІӨ-нің пайыздық үлесі 20,7%-дан 20,3%-ға дейін төмендеді, бұл 50 жылдық орташа көрсеткішке тең. Әлеуметтік қамсыздандыру мен Medicare кейде "құқықтар" деп аталады, себебі тиісті талаптарға сай келетін адамдар заңды түрде жәрдемақы алуға құқылы; көптеген адамдар осы бағдарламаларға өмір бойы салық төлейді. Азық-түлік талондары сияқты кейбір бағдарламалар өздеріне тиесілі құқықтар болып табылады. Конгресс қызметкерлерінің жалақысы сияқты кейбір міндетті шығындар ешқандай құқық бағдарламасының бөлігі емес. Міндетті шығындар федералдық шығындардың 59,8%-ын құрады (бағдарламаларды ішінара қаржыландыруға жұмсалатын түсімдерден таза есептегенде), ал төленген пайыздар қосымша 6,5%-ды құрады. 2000 жылы бұл көрсеткіштер тиісінше 53,2% және 12,5% болды. Бұл бағдарламаларға адам басына шаққандағы шығындар да әсер етеді, олар экономикалық өсімнен әлдеқайда жоғары қарқынмен өседі деп күтілуде. Демографиялық көрсеткіштер мен жан басына шаққандағы мөлшерлеменің өсуінің бұл қолайсыз үйлесімі 21-ші ғасырда Әлеуметтік қамсыздандыру мен Medicare-ді үлкен тапшылыққа ұшыратады деп күтілуде. Егер осы ұзақ мерзімді бюджеттік теңгерімсіздіктер осы бағдарламаларға реформалар, салықтарды көтеру немесе дискрециялық бағдарламаларды күрт қысқарту арқылы шешілмесе, федералды үкімет белгілі бір уақытта доллардың құнына (инфляцияға) айтарлықтай қауіп төндірместен өз міндеттемелерін орындауға қабілетсіз болады. Бір бағалау бойынша, 2016-2046 жылдар аралығындағы осы шығындардың өсуінің 70%-ы денсаулық сақтаумен байланысты. Medicare 1965 жылы құрылды және одан кейін кеңейтілді. 2016 жылы Medicare-ге жұмсалған шығындар 692 миллиард долларды құрады, бұл 2014 жылы 634 миллиард доллардан 58 миллиард долларға немесе 9%-ға көп. Алдағы онжылдықтарда Medicare және Medicaid бағдарламаларына жұмсалатын қаражат күрт өседі деп болжанып отыр. 2010 жылы Medicare-ге тіркелген адамдардың саны 47 миллионнан 2030 жылға қарай 80 миллионға дейін өседі деп күтілуде. Әлеуметтік қамсыздандыруға әсер ететін демографиялық үрдістер Medicare-ге де әсер етеді, бірақ медициналық қызметтердің бағасының тез өсуі шығындардың өсуінің маңызды себебі болып көрінеді. CBO Medicare және Medicaid-тің өсуін жалғастыра береді деп күтеді, 2009 жылы ЖІӨ-нің 5,3%-дан 2035 жылы 10,0%-ға дейін және 2082 жылы 19,0%-ға дейін өседі. CBO-ның мәліметінше, денсаулық сақтау саласына жұмсалатын қаржы - бұл ұзақ мерзімді бюджеттегі басты мәселе. Денсаулық сақтау саласын реформалау үшін әртүрлі стратегиялар ұсынылды, ал 2010 жылдың наурыз айында Пациенттерді қорғау және қолжетімді күтім туралы заң қабылданды. CBO 2014 жылы және 2019 жылы Medicare шығындарының жан басына шаққандағы болжамын 2010 жылғы бағалаумен салыстырғанда тиісінше 1000 долларға және 2300 долларға төмендетті. Егер осы үрдіс жалғаса берсе, бұл ұзақ мерзімді бюджеттік перспективаны айтарлықтай жақсартады. Әлеуметтік қамсыздандыру - бұл әлеуметтік сақтандыру бағдарламасы, ресми түрде "Қартайған, аман қалғандар және мүгедектік сақтандыру" (OASDI) деп аталады, оның үш компонентіне сілтеме жасайды. Ол негізінен 12,4% жалақы салығы арқылы қаржыландырылады. 2016 жылы жалпы жәрдемақылар 910 миллиард долларға төленді, бұл 2015 жылы 882 миллиард доллардан 28 миллиард долларға немесе 3%-ға көп. 2010 жылы шамамен 157 миллион адам бағдарламаға салық төледі және 54 миллион адам жәрдемақы алды, бұл шамамен әр алушыға 2,91 жұмыс істейтін адамды құрайды. 1980-ші жылдардың басындағы Гринспен комиссиясынан бері Әлеуметтік қамсыздандыру бағдарламаға арналған жалақы салығы түрінде жиналған қаражаттың көлемі алушыларға төленген қаражаттан әлдеқайда көп болды - 2010 жылы шамамен 2,6 триллион доллар. Бұл жылдық артық қаражат Әлеуметтік қамсыздандыру траст қорларына аударылады, онда нарықта сатылмайтын арнайы мемлекеттік облигациялар сақталады. Бұл артық қаражат көбінесе "Әлеуметтік қамсыздандыру траст қоры" деп аталады. Ақша АҚШ қазынасына аударылады, онда оны үкіметтің басқа мақсаттары үшін пайдалануға болады. Әлеуметтік қамсыздандыру шығындары келесі онжылдықтарда күрт өседі, негізінен бейбі бум ұрпағының зейнетке шығуына байланысты. Бағдарлама алушылардың саны 2010 жылы 44 миллионнан 2030 жылға қарай 73 миллионға дейін өседі деп күтілуде. Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы жалақы салығы базасының 1,8%-ына тең немесе ЖІӨ-нің 0,6%-ына тең жалақы салығын арттыру келесі 75 жылға Әлеуметтік қамсыздандыру бағдарламасын бюджеттік теңгерімге келтіру үшін қажет болады деп болжайды. Шеңберсіз уақыт горизонтында бұл тапшылықтар жалақы салығы базасының 3,3%-ын және ЖІӨ-нің 1,2%-ын құрайды. Әлеуметтік қамсыздандыру үшін әртүрлі реформалар талқыланды. Мысалдарға болашақта алушыларға берілетін өмірлік деңгейді реттеуді (COLA) азайту, зейнеткерлік жасын көтеру және жалақы салығына тартатын табыс шегін көтеру (2014 жылы 118 500 доллар) жатады. Бағдарламаның міндетті сипаты және Әлеуметтік қамсыздандыру траст қорында жиналған үлкен артық қаражатқа байланысты, Әлеуметтік қамсыздандыру жүйесінде 2036 жылға дейін уәделенген жәрдемақыны төлеу үшін үкіметтен қарыз алуға заңдық құқығы бар, осы жылға дейін траст қоры таусылады деп күтілуде. Одан кейін, қазіргі заңнамаға сәйкес, бағдарлама ғасырдың соңына дейін уәделенген жәрдемақының шамамен 75-78%-ын төлейді.

Қалаушылық шығындар

Әскери шығындар: 2016 жылы Қорғаныс министрлігі 585 миллиард доллар жұмсады, бұл 2015 жылмен салыстырғанда 1 миллиард долларға өсімді көрсетті. Бұл қорғанысқа қатысты барлық шығындардың толық емес көрсеткіші. 2014 қаржы жылында АҚШ-тың әскери бюджеті Қорғаныс министрлігіне (DoD) шамамен 582 миллиард доллар, Ардагерлер істері департаментіне 149 миллиард доллар, Ішкі қауіпсіздік департаментіне 43 миллиард доллар, жалпы сомасы 770 миллиард долларға тең болды. Бұл көрсеткіш 2013 жылғы шығындардан шамамен 33 миллиард доллар немесе 4,1% кем. Қорғаныс министрлігінің шығындары 2011 жылы 678 миллиард долларлық ең жоғары деңгейден төмендеді. АҚШ-тың қорғаныс бюджеті (Ирак және Ауғанстандағы соғыстарға, Отандық қауіпсіздікке және ардагерлердің істеріне жұмсалған қаражатты есептемегенде) ЖІӨ-нің шамамен 4% құрайды. Осы қосымша шығындарды ескергенде, қорғаныс шығындары ЖІӨ-нің 5% шамасында болады. Соғыстарға арналған қосымша қаржыландыруды есептемегендегі Қорғаныс министрлігінің базалық бюджеті 2001 жылғы қаржы жылында 297 миллиард доллардан 2010 жылғы қаржы жылында 534 миллиард долларға дейін өсті, яғни 81% өсімді құрады. CBO мәліметтері бойынша, қорғаныс шығындары 2000-2009 жылдар аралығында жыл сайын орташа есеппен 9% өсті. Ирак және Ауғанстандағы соғыстарға кеткен шығындардың көп бөлігі тұрақты қаражат есебінен емес, шұғыл қосымша қаражат есебінен қаржыландырылды. Сондықтан, бұл шығындардың көпшілігі 2010 жылғы қаржы жылына дейін әскери бюджетті есептеу кезінде қамтылмады. Кейбір бюджет сарапшылары шұғыл қосымша қаражатқа арналған заң жобаларына заң шығарушылардың тұрақты қаражатқа арналған заң жобаларына қарағанда аз көңіл бөлетінін айтады. 2011 жылы АҚШ өзінің әскери бюджетіне келесі 13 елдің бюджеттерінен көп қаражат жұмсады. Қорғанысқа қатысты емес дискрециялық шығындар атқарушы ведомстволарды (мысалы, Білім департаменті) және тәуелсіз агенттіктерді (мысалы, Қоршаған ортаны қорғау агенттігі) қаржыландыруға жұмсалады, бірақ олар да міндетті қаржыландырудың бір бөлігін алады. Дискрециялық бюджеттік өкілеттіктерді жыл сайын Конгресс бекітеді, бұл әлеуметтік қамсыздандыру немесе Medicare сияқты бірнеше жылға созылатын заңдармен белгіленетін міндетті шығындардан өзгеше. 2016 жылы федералды үкімет Қорғаныс министрлігін есептемегенде, Министрлер кабинетінің департаменттері мен агенттіктерге шамамен 600 миллиард доллар жұмсады, бұл 2015 жылмен салыстырғанда 15 миллиард доллар немесе 3% көп. Бұл бюджеттік шығындардың 16% немесе ЖІӨ-нің 3,3% құрады. 2010 жылы 658 миллиард долларға жеткен шығын көрсеткішінен төмен.

Пайыздық шығыстар

CBO мәліметінше, 2016 қаржы жылында мемлекеттік қарыз бойынша таза пайыздар шамамен 240 миллиард долларды құрады (шығыстардың 6%), бұл 2015 қаржы жылымен салыстырғанда 17 миллиард долларға немесе 8%-ға өсімді білдірді. Қарыз деңгейінің жоғарылауымен бірге пайыздық ставкалар да өсті. Егер пайыздық ставкалар тарихи орташа деңгейге жетсе, пайыздық шығындар күрт артады. 2012 жылғы қаңтарда шетелдіктерге тиесілі мемлекеттік қарыз жалпы соманың шамамен 50%-ына, яғни шамамен 5,0 триллион долларға жетті. Осының салдарынан, пайыздық төлемдердің шамамен 50%-ы елден шығып жатыр, бұл бұрынғы жылдардан өзгеше, онда пайыз мемлекеттік қарызды ұстаған АҚШ азаматтарына төленетін. АҚШ қарызының өсуімен және пайыздық ставкалардың өте төмен деңгейден тарихи деңгейге көтерілуімен пайыздық шығындардың күрт өсуі күтілуде. Дегенмен, бюджеттік процестен тыс ("қосымша қаржыландыру") белгілі бір шығыстар бар, олар тапшылықты есептеуде ескерілмейді және мемлекеттік қарызды да арттырады. 2009 жылға дейін Ирак және Ауғанстандағы соғыстарға жұмсалатын қаражат көбінесе бюджеттік тапшылық есебінен есептелмейтін арнайы қаражаттар арқылы қаржыландырылатын. 2010 және одан бұрынғы қаржы жылдарында бюджеттік тапшылық пен ұлттық қарыздың жылдық өзгеруі арасында елеулі айырмашылықтар болды. Мысалы, АҚШ 2008 қаржы жылында ұлттық қарызына 1 триллион доллар қосты, бірақ 455 миллиард долларлық тапшылық туралы хабарлады. 2009 жылы президент Обама басшылығымен енгізілген ережелерге сәйкес, екі көрсеткіш жақындады және 2013 жылы дерлік бірдей болды (CBO хабарлаған 680 миллиард долларлық тапшылыққа қарсы 672 миллиард долларлық қарыз өзгеруі). 2014 қаржы жылында айырмашылық қайтадан кеңейді, CBO 483 миллиард долларлық тапшылықты хабарлады, ал жалпы қарыздың өзгеруі 1,086 миллиард долларды құрады.

Қарыздың түрлері

Жалпы федералды қарыз "халық алдындағы қарыз" және "үкіметаралық қарыз" деп бөлінеді. Халық алдындағы қарыз – АҚШ үкіметінің бағалы қағаздары немесе инвесторлар ұстаған басқа да міндеттемелер (мысалы, облигациялар, вексельдер және ноталар), ал Әлеуметтік қамсыздандыру және басқа да федералдық сенім қорлары үкіметаралық қарыздың бір бөлігі болып табылады. 2012 жылдың 30 қыркүйегіне қарай, жалпы қарыз 16,1 триллион долларды құрады, оның ішінде халық алдындағы қарыз 11,3 триллион доллар, ал үкіметаралық қарыз 4,8 триллион долларды құрады. Халық алдындағы қарызтың жалпы ішкі өнімге (ЖІӨ) қатынасы 2000 жылы 34,7%-дан 2008 жылы 40,3%-қа және 2012 жылы 70,0%-ға дейін өсті. АҚШ-тың ЖІӨ-сі 2011 жылы шамамен 15 триллион долларды құрады, ал 2012 жылға шамамен 15,6 триллион долларға бағаланды, бұл алғашқы екі тоқсанның көрсеткіштеріне негізделген. Бұл жалпы қарыздың шамамен ЖІӨ-ге тең екенін білдіреді. Экономистер "қызыл сызық" немесе қауіпті деңгейді көрсететін ЖІӨ-ге қатысты қарыз деңгейін, немесе мұндай деңгейдің болуын жоқ деп талқылайды. Салыстыру үшін, Қытайдың бюджет тапшылығы 2010 жылы оның 10 триллион долларлық ЖІӨ-сінің 1,6%-ын құрады, ал қарыздың ЖІӨ-ге қатынасы 16%-ды құрады.

Мемлекеттік бюджет сальдосы секторлық құрамдас бөлігі ретінде

Экономист Мартин Вольф 2012 жылдың шілдесінде АҚШ экономикасындағы үш негізгі қаржы секторының теңгерімінде мемлекеттік бюджеттік теңгерімнің бірі екенін түсіндірді, ал қалғандары – шетелдік қаржы секторы және жеке қаржы секторы. Осы үш сектордағы профициттер мен дефициттердің қосындысы анықтама бойынша нөлге тең болуы керек. Шетелдік және жеке секторлар профицитте болғандықтан, мемлекеттік сектор дефицитте болуы тиіс. Вольф, әлемдік экономикалық жағдайларға байланысты жеке сектордың дефициттен профицитке кенеттен ауысуы үкіметтік теңгерімді дефицитке итермеледі деп мәлімдеді. Ол былай деп жазды: "Жеке сектордың қаржылық теңгерімі 2007 жылдың үшінші тоқсаны мен 2009 жылдың екінші тоқсаны аралығында жалпы ішкі өнімнің 11,2 пайызына тең, сенуге қиын жағдайларда профицитке қарай өзгерді, бұл АҚШ үкіметінің (федералды және штаттық) қаржылық дефицитінің ең жоғары шегіне жеткен кез еді. 2007 мен 2009 жылдар арасындағы үлкен дефицитке түсуге ешқандай маңызды бюджеттік саясат өзгерісі себеп болған жоқ, себебі мұндай өзгеріс болған жоқ. Бұл құлдырау жеке сектордың қаржылық дефициттен профицитке немесе, басқаша айтқанда, өрлеуден құлдырауға ауысуымен түсіндіріледі". Экономист Пол Кругман 2011 жылдың желтоқсан айында жеке сектордың дефицитінен профицитке айтарлықтай ауысуының себептерін түсіндірді: "Бұл үлкен профицитке көшу тұрғын үй көпіршігінің аяқталуын, үй шаруашылықтарының үнемдеуінің күрт өсуін және клиенттердің жетіспеуінен туындаған бизнес инвестицияларының төмендеуін көрсетеді".

Тұжырымдамалық аргументтер

АҚШ-тың федералдық бюджеті төңірегіндегі көптеген пікірталастар әртүрлі макроэкономикалық мектептердің арасындағы қақтығыстарға байланысты. Жалпы алғанда, демократтар жеке және мемлекеттік кәсіпорындардың аралас экономикасы, әлеуметтік мемлекет және күшті реттеуші бақылау арқылы экономикалық өсуді ынталандыру үшін кейнсиандық экономика қағидаттарын жақтайды. Керісінше, республикашылар мен либертариандар көбінесе кішкентай үкімет, төмен салықтар, шектеулі реттеу және еркін кәсіпкерлік арқылы экономиканы дамыту үшін еркін нарық немесе ұсыныс тарапы экономикасы қағидаттарын қолдайды. Федералдық үкіметтің тиісті мөлшері мен рөлі туралы пікірталастар ел құрылғаннан бері жалғасып келеді. Бұл пікірталастар сонымен қатар мораль, табыс теңсіздігі және ұрпақтар аралық әділеттілік мәселелерін де қамтиды. Мысалы, Конгресс бүгін қарызды арттыру арқылы болашақ ұрпақтардың өмір сапасын жақсартуы мүмкін, бірақ олар сонымен қатар қосымша пайыздық төлемдер мен салық жүктемесін көтеруге мәжбүр болады. Саяси жағдай ірі бюджеттік келісімдерге қол жеткізуді қиын жасайды. Республикашылар Medicare және Social Security бағдарламаларын қысқартуды теориялық тұрғыдан қолдаса да, осы танымал бағдарламалардан жеңілдіктерді азайтуға дауыс беруге тартынады. Демократтар, керісінше, байларға салықты көтеруді теориялық тұрғыдан жақтаса да, олардың сайлау науқанына жасаған қайырымдылықтарына тиетін әсеріне байланысты дауыс беруден тартынғандарымен мүмкін. Сондықтан байларға салықты көтеру және Medicare мен Social Security бағдарламаларын қысқарту үшін кейбір салық жеңілдіктерін жою арқылы қамтамасыз етілетін бюджеттік "үлкен келісімге" қол жеткізу қиын.

Трамптың салықты қысқартуы

Президент Трамп 2017 жылдың желтоқсан айында Салықты қысқарту және жұмыс орындарын құру туралы заңға қол қойды. CBO болжамы бойынша, 2017 жылғы Салық заңы 2018-2027 жылдар аралығында бюджет тапшылығын (қарызды) 2,289 триллион долларға, ал макроэкономикалық кері байланыс ескерілгеннен кейін 1,891 триллион долларға арттырады. Бұл 2017 жылдың маусым айындағы саясат негізінде болжалданған 10,1 триллион долларлық өсімге және қазіргі 20 триллион долларлық мемлекеттік қарызға қосымша. CBO 2017 жылдың қаңтарында (Трамптың қызметке кірісуіне дейін) 2018 қаржы жылындағы кірістердің 2017 жылдың қаңтарында қолданыста болған заңдар сақталса, 3,60 триллион доллар болатынын болжады. Бірақ 2018 жылғы нақты кірістер 3,33 триллион долларды құрады, бұл болжамнан 270 миллиард долларға (7,5%) кем. Бұл айырмашылықтың басты себебі – Салық заңы. Яғни, салықты қысқарту болмағанда кірістер әлдеқайда жоғары болар еді. The New York Times 2019 жылдың тамызында былай деп хабарлады: "Қызыл сияның арту деңгейі Трамп мырзаның 2017 жылғы салықтық қысқартуларынан кейін федералдық кірістердің күрт төмендеуінен туындайды, ол жеке және корпоративтік салық ставкаларының төмендеуіне әкеп соқты, нәтижесінде Қаржы министрлігіне түсетін салық түсімдері айтарлықтай азайды. 2018 және 2019 жылдардағы салық түсімдері бюджеттік кеңсе 2017 жылдың маусымында, яғни заң желтоқсанда бекітілгенге дейін болжаған көрсеткіштен 430 миллиард доллардан асып кетті".

Денсаулық сақтау реформасы

CBO 2010 жылдан бері науқастарды қорғау және қолжетімді күтім туралы заң (әдетте «Обамакеар» деп аталады) дефицитті азайтатынын тұрақты түрде хабарлап келеді, себебі оның салықтық өсімдері мен болашақ Medicare шығыстарын азайтуы, төмен кірісті отбасыларға берілетін субсидияларға байланысты қосымша шығындарды өтемелейді. CBO 2015 жылғы маусымда ACA-ны жою макроэкономикалық кері байланыс әсерлеріне байланысты 2016–2025 жылдар аралығында дефицитті жалпы сомада 137 миллиард доллардан 353 миллиард долларға дейін арттыратынын мәлімдеді. Басқаша айтқанда, ACA дефицитті азайтады, ал оны жою дефицитті арттырады. Medicare басқармасы бағдарламаның қаржылық жағдайы туралы жылдық есеп ұсынады. 2009 және 2015 жылғы болжамдар материалды түрде өзгеше, негізінен денсаулық сақтау шығындарының күтілетін өсу қарқынының өзгеруіне байланысты, ол едәуір төмендеді. 2009 жылы болжалғандай, болжам кезеңінің (2080 жылға дейін) соңына қарай ЖІӨ-нің шамамен 12%-ына дейін өспей, 2015 жылғы болжам бойынша Medicare шығындары ЖІӨ-нің 6%-ына дейін өседі, бұл Әлеуметтік қамсыздандыру бағдарламасымен салыстырылады. Денсаулық сақтау шығындарының өсуі – ұзақ мерзімді бюджет дефицитінің басты драйверлерінің бірі. Басқарманың есебіне сәйкес, 2015 жылғы болжам 2009 жылғы болжаммен салыстырғанда ұзақ мерзімді бюджеттік жағдайды едәуір жақсартты. АҚШ-тың 2015 жылы денсаулық сақтау шығындары шамамен 3,2 триллион долларды құрады, немесе орташа есеппен әр адамға 10 000 доллар, бұл шамамен әр адамға 1000 долларға тең. Шығындардың негізгі санаттарына стационарлық ем (32%), дәрігерлер мен клиникалық қызметтер (20%) және рецепт бойынша дәрі-дәрмектер (10%) кіреді. АҚШ-тың 2016 жылғы шығындары басқа ЭЫДҰ елдеріне қарағанда айтарлықтай жоғары болды, ол ЖІӨ-нің 17,2%-ын құрады, ал екінші ең қымбат ел – Швейцария – 12,4%-ды құрады. Шамамен алғанда, ЖІӨ-нің 5% айырмашылығы шамамен 1 триллион долларды немесе әр адамға 3000 долларды құрайды. Басқа елдермен салыстырғанда шығындардың айырмашылығының көптеген себептері: жеке жүйедегі көптеген төлем процестерінің әкімшілік шығындарының жоғарылауы; бірдей өнімдер мен қызметтер үшін жоғары бағалар; қымбат мамандарды көбірек пайдаланумен қызметтердің көлемінің/құрамының қымбаттауы; өте ауыр науқас егде жастағы адамдарға паллиативтік күтіммен салыстырғанда белсенді ем беру; баға белгілеуге мемлекеттік араласудың аз болуы; және денсаулық сақтауға сұраныстың артуына әкелетін жоғары табыс деңгейі. Денсаулық сақтау шығындары – медициналық сақтандыру шығындарының негізгі қозғаушы күші, бұл миллиондаған отбасылар үшін сақтандыруға қолжетімділік мәселелерін тудырады. Қазіргі заң (ACA/Obamacare) және республикалық баламалар (AHCA және BCRA) шығындарды шешу үшін жеткілікті ме деген пікірталас жалғасуда.

Ұлы дағдарыс

2007–2009 жылдардағы АҚШ рецессиясынан кейін маңызды мәселелер бойынша бірнеше фискалдық пікірталас өрбіді: Ұлы рецессия кезінде және одан кейін көп ұзамай бюджеттік тапшылықтың күрт өсуіне не себеп болды? CBO есебінде тапшылықтың өсуіне негізінен саяси шешімдер емес, экономикалық төмендеу себеп болғаны айтылды. Салық түсімдері азайды, ал жұмыссыздық жәрдемақысы және азық-түлік талондары сияқты әлеуметтік қорғау бағдарламаларына жұмсалатын қаражат көбейді, себебі көбірек отбасылар қолдауға лайық деп танылды. 2008–2009 жылдары үлкен тапшылықтың өсуіне ынталандыру және құтқару бағдарламаларына бөлген қаражат та ықпал етті. 2001 және 2003 жылдарғы Буш салық жеңілдіктері 2010 жылы жоспарланғандай күшін жойса болар ма? Нәтижесінде, Буш салық жеңілдіктері тек ең жоғары табысқа ие салық төлеушілер үшін 2012 жылғы Америкалық салық төлеушілерге көмек көрсету заңы аясында тоқтатылды. Үлкен тапшылықтарды сақтау керек пе, әлде фискалдық қатаңдық саясатын енгізу керек пе? 2008–2009 жылдары тапшылық өссе де, 2014 жылға қарай ол экономика көлеміне (ЖІӨ) шаққандағы тарихи орташа деңгейге дейін төмендеді. Бұл экономиканың жаңаруына және салық түсімдерінің артуына байланысты болды. Сонымен қатар, жоғары табысқа ие салық төлеушілерге салық ставкалары жоғарылатылды, ал әскери және әскери емес шығындар 2011 жылғы Бюджеттік бақылау заңына сәйкес қысқартылды немесе шектелді.

Қай партияның бюджет тапшылығы көп?

Экономистер Алан Блиндер мен Марк Уотсон бюджет тапшылығының Демократтардың президенттігі кезінде 2,1% әлеуетті ЖІӨ-ге, ал Республикашылдардың президенттігі кезінде 2,8% әлеуетті ЖІӨ-ге дейін төмендеуге бейім екенін хабарлады, бұл шамамен 0,7% ЖІӨ айырмашылығын құрайды. Олардың зерттеуі президент Труманнан бастап президент Обаманың алғашқы мерзіміне дейін, ол 2013 жылдың қаңтар айында аяқталған, жүргізілді.

Мемлекеттер арасындағы төлем балансы

2019 жылы барлығы 8 штаттың тұрғындары мен кәсіпорындары федералды қазынаға, алған қызметтерінен көбірек ақша төледі. Адам басына шаққанда ең көп төлеген штаттар: Коннектикут (1 614 доллар), Массачусетс (1 439 доллар), Нью-Йорк (1 172 доллар), Нью-Джерси (1 163 доллар), Миннесота (336 доллар), Колорадо (239 доллар), Калифорния (168 доллар) және Юта (130 доллар). Қалған барлық штаттардағы салық төлеушілер төлегеннен көбірек қызмет алды, әсіресе адам басына шаққанда Кентуккиде (14 153 доллар), Вирджинияда (13 096 доллар) және Аляскада (10 144 доллар).

Ерекше ұсыныстар

Әртүрлі мемлекеттік жұмыс топтары, сарапшылар кеңестері, жеке мекемелер, саясаткерлер және журналистер дефицитті азайту және қарыздың өсуін тежеу жөнінде ұсыныстар жасады. Көптеген ұйымдар осы жоспарлардың болашақта дефицит, қарыз және экономикаға тигізер әсерін салыстырды. Жоспарлардың тиімділігін бағалаудың бір пайдалы тәсілі – оларды уақыт өте келе кірістер мен шығыстардың ЖІӨ-ге шаққандағы пайыздық қатынасы арқылы, жалпы және категориялар бойынша салыстыру. Бұл әртүрлі жоспар жасаушылардың бюджеттің нақты элементтеріне қандай басымдық бергенін түсінуге көмектеседі.

Үкімет комиссиясының ұсыныстары

Президент Обама бюджет реформасы жөніндегі комиссияны, Ұлттық қаржылық жауапкершілік және реформа жөніндегі комиссияны құрды, ол 2010 жылдың желтоқсан айында жобалық есеп жариялады. Бұл ұсыныс комиссияның төрағаларының атымен "Боулз-Симпсон" жоспары деп аталады. Ол ұзақ мерзімді мемлекеттік салық кірістері мен шығындарын ЖІӨ-нің шамамен 21 пайызына келтіру үшін түрлі салық және шығындарды реттеуді қамтиды, сондай-ақ 10 жыл ішінде 4 триллион долларлық қарызды болдырмауды көздейді. 2011 жылғы саясат бойынша, 2012-2021 жылдар аралығында ұлттық қарыз шамамен 10 триллион долларға өсуі тиіс еді, сондықтан бұл 4 триллион долларлық қарызды болдырмау болжамды қарыз өсімін 6 триллион долларға дейін төмендетті. Бюджет және саясат мәселелері жөніндегі орталық 2012 жылдың қазан айында жоспарды талдап, басқа жоспарлармен салыстырды.

Президент Обаманың ұсыныстары

2011 жылдың қыркүйегінде президент Обама 10 жылдық (2012–2021) жоспарды жариялады: «Өз мүмкіндіктеріміз шегінде өмір сүру және болашаққа инвестиция салу: Президенттің экономикалық өсімді және бюджет тапшылығын азайту жоспары». Жоспарға ең табысты адамдарға салығын арттыру, сондай-ақ қорғаныс және Medicare бағдарламаларына болашақта жұмсалатын қаражатты қысқарту кірді. Әлеуметтік қамсыздандыру жоспарға енбеді. Жоспар 10 жыл ішінде 3,2 триллион долларлық мемлекеттік қарызды болдырмауды көздеді. Егер 2011 жылғы Бюджеттік бақылау заңы ескерілсе, бұл бюджет тапшылығын тағы 1,2 триллион долларға азайтады, жалпы сомасы 4,4 триллион долларға жетеді. Екіпартиялық саясат орталығы (BPC) президенттің 2012 жылғы бюджетін бірнеше балама ұсыныстармен салыстырып, кірістерінің ЖІӨ-ге шаққандағы үлесі Домениси-Ривлин және Боулз-Симпсон сарапшылар тобының ұсыныстарымен салыстырылатындығын, бірақ шығындары сәл жоғары екенін анықтады.

Конгресс ұсыныстары

Өкілдер палатасының бюджет жөніндегі комитеті, төрағасы Пол Райан (Р) болып, «Гүлдену жолы: Американың уәдесін қайта жаңғырту» және 2012 жылғы бюджетті жариялады. Бұл жол салық реформасына (жеке табыс салығы мөлшерлемесін төмендету және салық жеңілдіктерін немесе тіректерді азайту); шығындарды қысқарту мен бақылауға; сондай-ақ Medicare және Medicaid бағдарламаларын қайта құруға бағытталған. Әлеуметтік қамсыздандыруға едәуір өзгерістер енгізу ұсынылмайды. Екіпартиялық саясат орталығы (BPC) 2012 жылғы республикалық бюджетті бағалап, оның бірнеше баламалармен салыстырғанда ең төмен шығындар мен салық түсімдері бар екенін атап өтті. Конгресс Прогрессивті Кокусы (CPC) 2011 жылдың сәуірінде «Халық бюджетін» ұсынды, ол 2021 жылға дейін бюджетті теңестіретінін және қарызды ЖІӨ-нің 65%-дан төмен деңгейде ұстайтынын мәлімдеді. Бұл жоба Буш кезеңіндегі салық жеңілдіктерінің көп бөлігін жоюды, байларға жеке табыс салығын арттыруды, мүлік салығын қайта енгізуді, жұмыс орындарын дамытуға инвестиция салуды және қорғаныс шығындарын азайтуды көздейді. BPC бұл ұсынысты бағалап, оның бірнеше баламалардың ішіндегі ең жоғары шығындар мен салық түсімдеріне ие екенін көрсетті. CPC сондай-ақ «Жұмысқа оралу» деп аталған 2014 жылғы бюджетті ұсынды, ол қысқа мерзімді ынталандыру шараларын, қорғаныс шығындарын қысқартуды және салықтарды арттыруды қамтыды. Конгрессмен Джим Купер (Д, Теннесси) және Стивен ЛаТуретт (Р, Огайо) 2012 жылдың наурыз айында Өкілдер палатасында бюджет ұсынды. Бұл ұсыныс палатада қабылданбаса да, екі партияның қолдауын алды, әр партиядан 17 дауыс жинады. BPC мәлімдегендей: «Жоспар корпоративтік және жеке табыс салығы мөлшерлемелерін төмендету арқылы салық реформасын жүзеге асыруды және салық базасын кеңейту арқылы кірістерді арттыруды көздейді. Әлеуметтік қамсыздандыру бағдарламасын жақсартуға, денсаулық сақтау шығындарының өсуін тежеуге, жылдық шығындарды бақылауға және басқа да әлеуметтік бағдарламаларды қысқартуға бағытталған саясаттар қолдау тапқан». Бұл жоспар 2013–2022 жылдар аралығында Симпсон-Боулз және Домениси-Ривлин жоспарларына қарағанда шамамен 1 триллион долларға аз кіріс жинауды, сондай-ақ қорғанысқа бағытталмаған дискрециялық шығындарды күрт қысқартуды және 2011 жылғы Бюджеттік бақылау туралы заңда белгіленген қорғаныс шығындарын қысқартуды көздейді. Бюджет және саясатты бағалау орталығының пікірінше, бұл жоспар идеологиялық тұрғыдан Симпсон-Боулз немесе Домениси-Ривлин жоспарларынан оңға қарай ығысқан. 2012 жылдың мамыр айында Палатадағы республикашылар Сенатта дауыс беру үшін бес бөлек бюджеттік ұсынысты ұсынды. Республикашылардың ұсыныстарына Палата Бюджет комитетінің төрағасы Пол Райан ұсынған және 2012 жылдың басында Президент Барак Обама ұсынған бюджеттік ұсынысқа мазмұны жағынан жақын болған жобалар кірді. Қалған үш ұсыныстың әрқайсысы мемлекеттік шығындарды айтарлықтай қысқартуды талап етті. Сенатор Майк Ли ұсынған бюджет алдағы 25 жылда үкіметтің көлемін екі есеге азайтуды көздеді. Сенатор Рэнд Полдың бюджетіне Medicare және Әлеуметтік қамсыздандыру төлемдерін қысқарту, сондай-ақ төрт министрлікті жабу кірді. Сенатор Патрик Тумидің бюджеттік жоспары сегіз жыл ішінде бюджетті теңгеруге бағытталған. Сенат ұсынған бес жобаның барлығы да қабылданбады.

Жеке сарапшылар тобының ұсыныстары

Питер Г. Питерсон қоры алты ұйымнан ұсыныстар сұрады, олардың ішінде Америкалық кәсіпкерлік институты, Екіпартиялық саясат орталығы, Американың прогрессі орталығы, Экономикалық саясат институты, Мұрагерлік қоры және Рузвельт институтының кампус желісі болды. Әр топтың ұсыныстары 2011 жылдың мамырында жарияланды. Бір жыл өткен соң, «II шешімдер бастамасы» бес жетекші сарапшылық орталықтан – «Американдық іс-қимыл форумы», «Екіпартиялық саясат орталығы», «Американың прогрессі орталығы», «Экономикалық саясат институты» және «Мұрагерлік» қорынан – «фискалдық құлдыраудың» қысқа мерзімді қаржылық қиындықтарын шешуді, сонымен қатар жаңартылған ұзақ мерзімді жоспарларды ұсынуды сұрады. 2015 жылы Питерсон қоры «Американдық іс-қимыл форумын», «Америкалық кәсіпкерлік институтын», «Екіпартиялық саясат орталығын», «Американың прогрессі орталығын» және «Экономикалық саясат институтын» федералдық бюджетті тұрақты, ұзақ мерзімді өркендеу және экономикалық өсу жолына қою үшін нақты, «бағаланатын» саяси ұсыныстар әзірлеуге шақырды. Екіпартиялық саясат орталығы (BPC) Пит В. Домениси мен Элис М. Ривлиннің төрағалығымен Қарызды азайту жөніндегі жұмыс тобын демеушілік етті. Домениси-Ривлин тобы «Американың болашағын қалпына келтіру» атты есеп жасады, ол 2010 жылдың қарашасында жарияланды. Жоспар бойынша, 2011–2020 жылдар аралығында 6 триллион долларға дейін қарызды болдырмау арқылы қарызды ЖІӨ-ге қатысты 60% деңгейінде тұрақтандыру көзделді. Жоспардың нақты элементтеріне қорғаныс және қорғаныс емес шығыстарды 4–5 жылға тоқтату, табыс салығын реформалау, салық жеңілдіктерін жою және ұлттық сату салығы немесе қосылған құн салығы (ҚҚС) кірді. 2013 жылдың ақпан айында «Гамильтон» жобасы түрлі саясат және бюджет сарапшыларының 15 түрлі ұсыныстарын қамтитын нұсқаулық жариялады. Авторлардан дефицитті азайтуға және экономикалық пайда әкелуге бағытталған, нақты деректерге негізделген ұсыныстар берулері сұралды. Ұсыныстардың ішінде қосылған құн салығы және салық жеңілдіктерін азайту сияқты шаралар болды.

Соңғы бюджеттік тапсырыстардағы шығындардың жалпы көлемі

2024 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 6,9 триллион доллар (Президент Байден ұсынған, 2023 ж.)
2023 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 6,1 триллион доллар (Президент Байден ұсынған, 2022 ж.)
2022 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 6,3 триллион доллар (Президент Байден ұсынған, 2021 ж.)
2021 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 6,8 триллион доллар (Президент Трамп ұсынған, 2020 ж.)
2020 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 6,5 триллион доллар (Президент Трамп ұсынған, 2019 ж.)
2019 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 4,4 триллион доллар (Президент Трамп ұсынған, 2018 ж.)
2018 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 4,1 триллион доллар (Президент Трамп ұсынған, 2017 ж.)
2017 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 4,2 триллион доллар (Президент Обама ұсынған, 2016 ж.)
2016 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 4,0 триллион доллар (Президент Обама ұсынған, 2015 ж.)
2015 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 3,9 триллион доллар (Президент Обама ұсынған, 2014 ж.)
2014 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 3,5 триллион доллар (Президент Обама ұсынған, 2013 ж.)
2013 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 3,8 триллион доллар (Президент Обама ұсынған, 2012 ж.)
2012 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 3,7 триллион доллар (Президент Обама ұсынған, 2011 ж.)
2011 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 3,8 триллион доллар (Президент Обама ұсынған, 2010 ж.)
2010 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 3,6 триллион доллар (Президент Обама ұсынған, 2009 ж.)
2009 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 3,5 триллион доллар (Президент Буш ұсынған, 2008 ж.)
2008 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 2,9 триллион доллар (Президент Буш ұсынған, 2007 ж.)
2007 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 2,8 триллион доллар (Президент Буш ұсынған, 2006 ж.)
2006 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 2,7 триллион доллар (Президент Буш ұсынған, 2005 ж.)
2005 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 2,4 триллион доллар (Президент Буш ұсынған, 2004 ж.)
2004 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 2,3 триллион доллар (Президент Буш ұсынған, 2003 ж.)
2003 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 2,2 триллион доллар (Президент Буш ұсынған, 2002 ж.)
2002 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 2,0 триллион доллар (Президент Буш ұсынған, 2001 ж.)
2001 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 1,9 триллион доллар (Президент Клинтон ұсынған, 2000 ж.)
2000 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 1,8 триллион доллар (Президент Клинтон ұсынған, 1999 ж.)
1999 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 1,7 триллион доллар (Президент Клинтон ұсынған, 1998 ж.)
1998 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 1,7 триллион доллар (Президент Клинтон ұсынған, 1997 ж.)
1997 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 1,6 триллион доллар (Президент Клинтон ұсынған, 1996 ж.)
1996 жылғы АҚШ федералдық бюджеті – 1,6 триллион доллар (Президент Клинтон ұсынған, 1995 ж.)

Бюджеттік жыл қазанның 1-нен келесі жылдың қыркүйек айының 30-ына дейін жалғасады және президенттің Конгреске келесі жылға қазан айына дейін ұсынуы тиіс. Осылайша, 2013 жылғы бюджет 2012 жылдың қыркүйек айының соңына дейін ұсынылды. Бұл 2001 жылғы бюджетті Билл Клинтон ұсынғанын және ол Джордж Буштың бірінші жылында күшінде болғанын білдіреді. Джордж Буш өзінің соңғы жылында ұсынған бюджет 2009 жылғы бюджеті болды, ол Барак Обаманың бірінші жылында күшінде болды. Президенттің бюджетіне ағымдағы қаржы жылына, алдағы қаржы жылдарына, сондай-ақ бірнеше болашақ қаржы жылдарына арналған кірістер мен шығыстардың болжамдары да кіреді. Соңғы жылдары Президенттің бюджетіне бес жылға арналған жобалар енгізілген. Конгресс Бюджет Кеңесі (CBO) әр қаңтарда «Бюджет және экономикалық перспективалар» және әр наурызда Президенттің бюджетіне талдау жасайды. Сондай-ақ, CBO тамыз айында жаңартылған бюджет пен экономикалық перспективаларды жариялайды. Алдыңғы жылдардағы нақты бюджет деректері Конгресс Бюджет Кеңесінен қол жетімді; «Бюджет және экономикалық перспективалар» басты бетіндегі «Тарихи бюджет деректері» сілтемелерін қараңыз және Басқару және Бюджет Кеңсесінен (OMB) алуға болады.

Тарихи дамуы

Төмендегі кесте АҚШ федералды үкіметінің жылдық шығындары мен кірістерінің өзгеруін көрсетеді. Жыл Кірістер (млн $) Шығындар (млн $) Табу (млн $) Табу (ЖЖӨ-нің %-да) 1789–1849 (барлығы) 1,160 1,090 70 1850–1900 (барлығы) 14,462 15,453 −991 1901 588 525 63 1902 562 485 77 1903 562 517 45 1904 541 584 −43 1905 544 567 −23 1906 595 570 25 1907 666 579 87 1908 602 659 −57 1909 604 694 −89 1910 676 694 −18 1911 702 691 11 1912 693 690 3 1913 714 715 −1 1914 725 726 −1 1915 683 746 −63 1916 761 713 48 1917 1,101 1,954 −853 1918 3,645 12,677 −9,032 1919 5,130 18,493 −13,363 1920 6,649 6,358 291 1921 5,571 5,062 509 1922 4,026 3,289 736 1923 3,853 3,140 713 1924 3,871 2,908 963 1925 3,641 2,924 717 1926 3,795 2,930 865 1927 4,013 2,857 1,155 1928 3,900 2,961 939 1929 3,862 3,127 734 1930 4,058 3,320 738 0.8% 1931 3,116 3,577 −462 −0.5% 1932 1,924 4,659 −2,735 −4.0% 1933 1,997 4,598 −2,602 −4.5% 1934 2,955 6,541 −3,586 −5.8% 1935 3,609 6,412 −2,803 −4.0% 1936 3,923 8,228 −4,304 −5.4% 1937 5,387 7,580 −2,193 −2.5% 1938 6,751 6,840 −89 −0.1% 1939 6,295 9,141 −2,846 −3.1% 1940 6,548 9,468 −2,920 −3.0% 1941 8,712 13,653 −4,941 −4.3% 1942 14,634 35,137 −20,503 −13.9% 1943 24,001 78,555 −54,554 −29.6% 1944 43,747 91,304 −47,557 −22.2% 1945 45,159 92,712 −47,553 −21.0% 1946 39,296 55,232 −15,936 −7.0% 1947 38,514 34,496 4,018 1.7% 1948 41,560 29,764 11,796 4.5% 1949 39,415 38,835 580 0.2% 1950 39,443 42,562 −3,119 −1.1% 1951 51,616 45,514 6,102 1.9% 1952 66,167 67,686 −1,519 −0.4% 1953 69,608 76,101 −6,493 −1.7% 1954 69,701 70,855 −1,154 −0.3% 1955 65,451 68,444 −2,993 −0.7% 1956 74,587 70,640 3,947 0.9% 1957 79,990 76,578 3,412 0.7% 1958 79,636 82,405 −2,769 −0.6% 1959 79,249 92,098 −12,849 −2.5% 1960 92,492 92,191 301 0.1% 1961 94,388 97,723 −3,335 −0.6% 1962 99,676 106,821 −7,146 −1.2% 1963 106,560 111,316 −4,756 −0.8% 1964 112,613 118,528 −5,915 −0.9% 1965 116,817 118,228 −1,411 −0.2% 1966 130,835 134,532 −3,698 −0.5% 1967 148,822 157,464 −8,643 −1.0% 1968 152,973 178,134 −25,161 −2.8% 1969 186,882 183,640 3,242 0.3% 1970 192,807 195,649 −2,842 −0.3% 1971 187,139 210,172 −23,033 −2.1% 1972 207,309 230,681 −23,373 −1.9% 1973 230,799 245,707 −14,908 −1.1% 1974 263,224 269,359 −6,135 −0.4% 1975 279,090 332,332 −53,242 −3.3% 1976 298,060 371,792 −73,732 −3.1% 1977 355,559 409,218 −53,659 −2.6% 1978 399,561 458,746 −59,185 −2.6% 1979 463,302 504,028 −40,726 −1.6% 1980 517,112 590,941 −73,830 −2.6% 1981 599,272 678,241 −78,968 −2.5% 1982 617,766 745,743 −127,977 −3.9% 1983 600,562 808,364 −207,802 −5.9% 1984 666,438 851,805 −185,367 −4.7% 1985 734,037 946,344 −212,308 −5.0% 1986 769,155 990,382 −221,227 −4.9% 1987 854,287 1,004,017 −149,730 −3.1% 1988 909,238 1,064,416 −155,178 −3.0% 1989 991,104 1,143,743 −152,639 −2.7% 1990 1,031,958 1,252,993 −221,036 −3.7% 1991 1,054,988 1,324,226 −269,238 −4.4% 1992 1,091,208 1,381,529 −290,321 −4.5% 1993 1,154,334 1,409,386 −255,051 −3.8% 1994 1,258,566 1,461,752 −203,186 −2.8% 1995 1,351,790 1,515,742 −163,952 −2.2% 1996 1,453,053 1,560,484 −107,431 −1.3% 1997 1,579,232 1,601,116 −21,884 −0.3% 1998 1,721,728 1,652,458 69,270 0.8% 1999 1,827,452 1,701,842 125,610 1.3% 2000 2,025,191 1,788,950 236,241 2.3% 2001 1,991,082 1,862,846 128,236 1.2% 2002 1,853,136 2,010,894 −157,758 −1.5% 2003 1,782,314 2,159,899 −377,585 −3.3% 2004 1,880,114 2,292,841 −412,727 −3.4% 2005 2,153,611 2,471,957 −318,346 −2.5% 2006 2,406,869 2,655,050 −248,181 −1.8% 2007 2,567,985 2,728,686 −160,701 −1.1% 2008 2,523,991 2,982,544 −458,553 −3.1% 2009 2,104,989 3,517,677 −1,412,688 −9.8% 2010 2,162,706 3,457,079 −1,294,373 −8.7% 2011 2,303,466 3,603,065 −1,299,599 −8.5% 2012 2,449,990 3,536,945 −1,086,955 −6.8% 2013 2,775,106 3,454,648 −679,542 −4.1% 2014 3,021,491 3,506,091 −484,600 −2.8% 2015 3,249,887 3,688,383 −438,496 −2.4% 2016 3,267,961 3,852,612 −584,651 −3.3% 2017 3,316,182 3,981,554 −665,372 −3.7% 2018 3,329,907 4,109,047 −779,140 −3.9% 2019 3,463,364 4,446,960 −983,596 −4.7% 2020 3,421,164 6,553,621 −3,132,457 −14.9% 2021 4,047,111 6,822,470 −2,775,359 −12.0% 2022 4,897,399 6,273,324 −1,375,925 −5.4%