Кіріспе

Бельгиялық журналист, мемлекет қайраткері Шарль Латур Рожие (17 тамыз 1800 – 27 мамыр 1885) – бельгиялық либерал саяхатшы және 1830 жылғы Бельгия революциясының жетекшісі. Ол екі рет Бельгияның премьер-министрі қызметін атқарды: 1847 жылдан 1852 жылға дейін және 1857 жылдан 1868 жылға дейін.

Ерте өмір

Рожие Францияның Норд департаментіне қоныс аударған отбасыдан тараған және Сент-Квентинде дүниеге келген. Оның әкесі, француз армиясының офицері, 1812 жылғы Ресей жорығында қаза тапты. Содан кейін отбасы Бельгияның Льеж қаласына көшіп келді, онда үлкен ұлы Фирмин профессор қызметін атқарды. Рожие Льеж университетінде құқық білімін алып, адвокаттық практикамен айналысты. Алайда, ол 1815 жылы Вена конгресімен орнатылған Бельгиядағы голланд үкіметіне қарсы журналистік науқандарға көбірек құлшыныспен кірісті. 1824 жылы өмір бойы достары Пол Дево мен Жозеф Лебомен бірлесіп, ол Mathieu Laensberg (кейін Le Politique) журналын құрды. Журналдың ыстық патриотизмі мен голланд әкімшілігіне жасаған шабуылдарының арқасында ол көп ұзамай кең танылды. 1830 жылдың тамызында Брюссельде көтеріліс басталғанда, Рожие Лиеж қаласынан 300-ге жуық азаматтан тұратын жасақпен сонда барды. Брюссельде ол патриот көшбасшыларының ең белсенділерінің бірі ретінде танылды, және оның ықпалы 19 қыркүйекте қала әкімшілігін тонаудан сақтап қалды. Бес күннен кейін әкімшілік комиссия құрылды, оның төрағасы Рожие болды. Бұл орган мен оның ізінен келген уақытша үкіметтің шаралары елдің көп бөлігін голланд әскерлерінен азат етті. Қазан айында Рожие Хенау провинциясының шахтерлері арасындағы бүліктерді басу үшін де жіберілді.

Саяси өрлеу

Рожие сол жылдың қазан айында құрылған уақытша үкімет мүшесі болды. Ол соғыс тоқтату туралы келісімге қол жеткізіп, Антверпен қаласының әкімшілігін қайта ұйымдастырды. Бельгияның Ұлттық Конгресінде Льеж атынан өкілдік етіп, мұрагерлік монархия орнатуға дауыс берді және Конгреске сайлау принципімен жұмыс істейтін екінші палатаны құруды ұсынды. Тақты беру мәселесі бойынша ұзақ пікірталас кезінде ол Луи Филиппті қолдады: алдымен Баварияның Отто ханзадасының кандидатурасын жақтады, одан кейін Луи Филипптің ұлы, Немур герцогінің кандидатурасын қолдады, бірақ Луи оған келіспеді. 1831 жылғы маусымда Леопольд I патша сайланғаннан кейін Рожие Антверпен губернаторы болып тағайындалды, бұл лауазым цитадельде голланд әскерлерінің болуынан қиындықтарға толы болды. 1832 жылғы қазан айында ол Гобле кабинетінде ішкі істер министрі болды. 1833 жылғы маусымда ол депутаттар палатасында министр Пауль Дево мен оппозиция жетекшісі Александр Гендебиен арасындағы жанжалға араласып, ауыр жарақат алған жекпе-жекке қатысты. Өкілеттігі кезінде ол Еуропа континентіндегі алғашқы теміржол желісін құратын заңды қабылдады, осылайша өнеркәсіптік дамудың негізін қалады. Кабинеттегі келіспеушіліктерге байланысты 1834 жылы Лебомен бірге отставкаға шығып, Антверпен губернаторы лауазымын қайта иеленді. 1840 жылы Лебо билікке оралғанда Рожие қоғамдық жұмыстар және білім министрі болды. Оның білім беру реформасының ұсыныстары қабылданбады, ал министрлік 1841 жылы отставкаға кеткенде ол келесі жылы заңға айналған келісімді қолдады. Содан кейін ол 1847 жылға дейін оппозициядағы Либералдық партияны басқарды, содан кейін ішкі істер министрі болған кабинет құрды. Ол бірден саяси және экономикалық реформалар бағдарламасын іске қосты және фламанд зығыр өнеркәсібінің құлдырауынан туындаған өндірістік қиындықтарды жою үшін тиімді шаралар қабылдады. Сайлау құқығы кеңейтілді және үкіметтің либералды саясатының нәтижесінде Бельгия 1848 жылы Еуропаны қампқан революциялық толқыннан құтылды. 1850 жылы ол мемлекеттік бақылаудағы орта білім беруді ұйымдастыратын және дін қызметкерлеріне тек діни сабақтар оқу құқығын беретін заңды қабылдады. Оппозициядағы клерикалдық партия бұл заңға қарсы тұра алмаса да, кабинеттің беделін әлсірете алды; және ол, ақырында, Луи Наполеонның 1851 жылғы төңкерісінен кейін француз үкіметінің наразылығына байланысты, Брюссельдегі либералды кабинет саяси эмигранттарды қабылдағандықтан құлап кетті. Рожие 1852 жылғы қазан айында отставкаға шықты, бірақ 1857 жылғы либералды реакция оны қайтадан қызметке әкелді. Ол кеңес төрағасы және ішкі істер министрі болып қайта тағайындалды, ал Уолтер Орбан кабинеттегі ең көрнекті мүше болды. Министрлік қабылдаған алғашқы маңызды шара Антверпенді нығайту болды. 1860 жылы Бельгияның тәуелсіздігіне француз тарапынан қауіп туындағандықтан Нидерландымен келісуге ұмтылыс жасалды, сол жылы Бельгия Рожие сөздерімен өңделген "La Brabançonne" әнін ұлттық әнұраны ретінде қабылдады. 1861 жылдан бастап Рожие Сыртқы істер министрі қызметін атқарды. Осы қызметте ол Шелда өзенінің кеме жүруін еркін ету арқылы дипломатиялық жеңіске жетті, осылайша Антверпен Еуропа материгіндегі екінші ірі портына айналды. Динан округінде сайлауда жеңілген ол 1863 жылдан бастап Турнай округін өкілдік етті және өмірінің соңына дейін осы лауазымда қалды.

Кейінгі өмірі

Осы уақытқа дейін оның жас әріптесі, Фре Орбан, біртіндеп бастығынан озып кетті, ал 1868 жылы Рожие биліктен толығымен шеттеді. Дегенмен ол қоғамдық өмірге қатысуын жалғастырды және 1878 жылы Өкілдер палатасының ерекше сессиясының төрағасы болып сайланды, бірақ сол жылдың өзінде Жюль Гиллерий оны алмастырды. Бельгия Корольдігінің 1880 жылғы елу жылдығы және одан екі жыл кейін парламентке кірген күні оның құрметіне арналған мерекелік шараларға айналды. Ол 1885 жылдың 27 мамырында Брюссельде қайтыс болды, оның мәйітіне қоғамдық аза тұру рәсімі өткізілді.

Мұра

Бүгінде Брюссельдің орталық алаңдарының бірі, Шарль Рожер алаңы/Karel Rogierplein, оның есімімен аталады.