Кіріспе

Молай Идрис, Молай Дрисс Зерхун немесе жай ғана Зерхун (مولاي إدريس زرهون) – Марокконың солтүстігіндегі Фес-Мекнес аймағындағы қала, Зерхун тауының етегіндегі екі төбеге жайылған. Бұл қала Марокконың алғашқы маңызды ислам билеушісі Идрис I-нің қабірінің орны болғандықтан әйгілі, және оның құрметіне осылай аталған. Ол Мекнес қаласына жақын орналасқан және бірнеше километр қашықтықтағы Волубилис ескі қаласының қиратылыстарын көріп тұрады.

Тарих

Идрис I (Мұлай Идрис деп аталады) – Мұхаммедтің ұрпағы, Факх шайқасынан кейін Аббасидтер билеген аймақтан қашқан, себебі ол жеңілген шиалық көтерілісшілерді қолдаған. Ол бұрынғы римдік қала Оуалилиде (Волубилис) қоныстанды, онда көбінесе берберлер және аз ғана яһуди-христиандық мұрасы бар халық тұрды. 789 жылы Мұхаммедтің ұрпағы ретіндегі беделін пайдаланып, ол жергілікті бербер тайпаларымен (әсіресе Авраба тайпасымен) одақ құрды және аймақтағы ең маңызды діни және саяси лидерге айналды. Ескі римдік Волубилис ашық жазықта орналасқандықтан және осал деп есептелгендіктен, елді мекен бірнеше шақырымға тауға қарай жылжыды, шамамен қазіргі Мулай Идрис қаласының орнына, ал ескі римдік қираған орындары тасталып кетті. Идрис I 791 жылы көп ұзамай қайтыс болды, мүмкін Аббасид халифасы Харун әл-Рашидтің бұйрығымен уланды, оның ұлы Идрис (II) дүниеге келмей тұрып. Мулай Идрис Зерхунның (кейде жай ғана Мулай Идрис деп аталады) қала ретіндегі ерте тарихы тарихшылар тарапынан кеңінен талқыланбады. Оның өлімінен кейін Идрис I-нің мазары осы жерде, Волубилис/Оуалилиге қарап тұрған болуы мүмкін. Мазар, әдетте дөңгелек немесе құрылыстың жалпы атауы болып табылатын куббаның (qubba) ішінде орналасқан болуы мүмкін, ал Оуалили атауы ақырында Мулай Идрис деген атпен алмастырылды. Қала ертеде қажылық орталығы болғанымен, Идрис II-ден кейін ол аймақтың ең маңызды қаласы болған Фес қаласының көлеңкесінде қалды.

География

Қазіргі уақытта қала Фес-Мекнес аймағында орналасқан. 1997 жылдан 2015 жылға дейін Мекнес-Тафилалет аймағында болды. Бербер және рим қаласы Волубилис қираған жерлері небәрі бес шақырым қашықтықта жатыр. Онда Мароккодағы жалғыз цилиндрлі минарет бар деген сенім бар. Минарет жасыл плиткалармен қапталған, ал оның үстінде Құраннан бір сүре жазылған ақ түсті куфия стиліндегі араб әріптері бейнеленген. Мешіт қазір Құран оқу орталығы (медресе) ретінде пайдаланылады және Медресе Идрисси деп те аталады.