Кіріспе

Оңтүстік Африкалық романшы, ақын және редактор, ағылшын крикетшісі және футболшысы Роберт Нокс "Джек" Коуп (3 маусым 1913 – 1 мамыр 1991) – Оңтүстік Африкалық романшы, әңгімеші, ақын және редактор.

Өмір

Джек Коуп Оңтүстік Африканың Наталь қаласында дүниеге келді және жеке репетиторлармен үйде оқыды. 12 жасынан бастап ол Дурбан қаласындағы Дурбан жоғары мектебінде пансионда оқыды, содан кейін «Наталь Меркурий» газетінде журналист, ал кейін Оңтүстік Африка газеттерінің Лондондағы саяси тілшісі болды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, кейбір көңілсіздікке ұшырап, Оңтүстік Африкаға қайтып келді. Ол Кейптаунға көшті, онда 1941 жылдан 1955 жылға дейін «Марксистік күзетші» газетінде әртүрлі лауазымдарда, соның ішінде мәдени сыншы және бір кезде бас редактор болып жұмыс істеді. Коуп көп жылдар бойы коммунизм мен Кеңес Одағына жақын болды. Алайда, Иосиф Сталиннің қылмыстары Никита Хрущевтің құпия докладында жарияланғаннан кейін оның коммунистік көзқарастарына деген ықыласы мұңға айналды. 1942 жылы ол екінші туысы, суретші Лесли Де Вильерсқа үйленді. 1958 жылы олар ажырасып, 1960 жылдардың басында ресми түрде ажырасты. Олардың екі ұлы болды: Реймонд (1948–1977) және Майкл (1952 жылы туған). Джек Коуп Африкаанс тіліндегі ақын Ингрид Джонкермен болған романтикалық қарым-қатынасымен (шамамен 1960–1964 жылдар) кеңінен танымал, ол Оңтүстік Африканың Сильвия Платқа жауабы ретінде белгілі. Джонкер 1965 жылы өзіне қол салғаннан кейін Коуп оның соңғы өлеңдерінен құрылған антологияны редакциялады және олардың бір бөлігін ағылшын тіліне аударды.

Көркем әдебиет

Коуп сегіз роман, жүзден астам қысқа әңгіме және үш өлең жинағын жариялады, соңғысы С. Дж. Драйвермен бірлесіп жарық көрді. 1960 жылдан бастап жиырма жыл бойы ол ағылшын және африкаанс тілдерінде екі тілде шығатын «Contrast» әдеби журналының редакторы болды. Уис Кригемен бірге «The Penguin Book of South African Verse» (1968) жинағын құрастырды және 1970 жылдардың көп бөлігінде бас редактор ретінде Оңтүстік Африка ақындарының «Mantis» басылымдарын дайындады. 1980 жылы Англияға көшіп, «Ішкі қарсылас: африкаанс тіліндегі диссидент жазушылар» (1982) және «Таңдалған әңгімелер» (1986) кітаптарын жариялады. Коуптың «Әдемі үй» (1955) атты тұңғыш романы 1906 жылғы Бамбата көтерілісін қарастырады, Оңтүстік Африкадағы кейінгі нәсілдік және саяси ахуалды түсіндіруге тырысады. «Алтын Ориол» (1958), «Албино» (1964) және «Жаңбыр шақырушы» (1971) сияқты келесі романдар ақ адамның қара мәдениетін жоюын және одан кейін қаралардың өздерінің мәртебесі мен ұлттық ерекшеліктерін қайтару үшін күресін көрсетеді. Дегенмен, Коуп өзінің ең жоғары шеберлігін қысқа әңгімелер жазу арқылы танытты. Алан Патонның сөзімен айтқанда, оның әңгімелері «бірнеше сөзбен ғана еліміздің иісін, дыбысын және түсін» еске түсіреді. «Аспандағы жарық» («The Tame Ox», 1960) және «Билік» («The Man Who Doubted and Other Stories», 1967) шығармаларында оның моральдық көзқарасы айқын байқалады; ал үшінші жинағы «Көше мысығы және басқа әңгімелер» (1973) оқшаулану мен жалғыздық сияқты қараңғы тақырыптарды қамтиды. Коуптың ең маңызды жетістіктерінің бірі – 1960 және 1970 жылдардағы Оңтүстік Африка әдебиетіне тигізген ықпалы, апартеидке қарсы күрестің шешуші жылдары.

Танымал мәдениетте

2011 жылғы "Қара көбелектер" фильмі Ингрид Джонкер мен Джек Коуп арасындағы қарым-қатынастың оқиғасын айтады, экранда оны ирланд актері Лиам Каннингэм сомдайды.