Кіріспе

Гренландиядағы Ittoqqortoormiit (шығыс гренландтық: ; батыс гренландтық: Illoqqortoormiut) – бұрын Scoresbysund деп аталған, Гренландияның шығысындағы Сермерсук муниципалитетіне қарасты елді мекен. 2020 жылғы мәліметтер бойынша халқы 345 адамды құрайды және ол Жер бетіндегі ең шалғай орналасқан елді мекендердің бірі саналады. Scoresbysund атауы ағылшын Арктика зерттеушісі және кит аулаушысы Уильям Скорсбиден шыққан, ол 1822 жылы бұл аймақты алғаш рет картаға түсірген еуропалық болды. "Ittoqqortoormiit" атауы шығыс гренландтық диалектісінде "Үлкен үйлерде тұратындар" деген мағынаны білдіреді. Аймақ өте бай жануарлар дүниесімен белгілі, оның ішінде ақ аюлар, мускус сиырлары және теңіз түлкілері бар.

География

Итоккёртоормиит Ливерпуль жерінде, Хурри-Инлет шығанағының шығысында, Кангертитивак фьордының солтүстік жағалауының аузына жақын орналасқан. Кангертитивак фьорды Гренландия теңізіне құяды. Итоккёртоормииттегі уақыт белдеуі UTC 01:00, ол Исландиядан бір сағат қалып қояды (жазғы уақытта Исландиямен бірдей уақыт) және Гренландия халқының көп бөлігінен бір сағат алда.

Тарих

Ittoqqortoormiit 1925 жылы Эйнар Миккелсен және 80-ге жуық инуит қоныс аударушысы (Тасиилақтан 70 адам және Гренландияның батысынан төрт отбасы) құрды. Олар «Густав Холм» кемесімен жеткізіліп, Гренландияның солтүстік-шығысындағы соңғы белгілі инуит қонысынан оңтүстікке қарай қоныстанды (Клаверинг аралының оңтүстік жағалауындағы Dødemandsbugten-дегі Эскимонес, кейіннен Данеборгтың оңтүстік-батысында, 1823 ж.). Осы қонысқа Данияның отаршылдық билігі ықпал етті, сол кезде Данияның солтүстік-шығыс Гренландияға қызығушылығы артып келе жатқан еді. Сонымен қатар, отарлау Тасиилақтағы нашарлап бара жатқан тұрмыс жағдайларын жақсарту мақсатында жасалды, қоныс аударушылар көбінесе өз еркімен көшірілді. Қоныс аударушылар жаңа аймақтың жақсы аң ауру мүмкіндіктерінен тез табыс тапты, онда теңіз түлкілері, морждар, нарвалдар, ақ аюлар және арктикалық түлкілер көп болды. Бұрын бұл аймақта инуиттердің көптеп қоныстанғаны туралы ескерткіштер мен археологиялық қалдықтар куәлік етеді. Итоккортоормиит муниципалитеті – Гренландияның бұрынғы муниципалитеті. Қазір Сермерсук муниципалитетінің құрамына кіреді.

Көлік

Иттоққортоормиит Гренландияның ең шалғай орналасқан қалаларының бірі. Ол Иттоққортоормиит тікұшақ алаңы арқылы қызмет көрсетеді, Air Greenland тікұшақтары елді мекен мен Nerlerit Inaat әуежайы арасында жолаушыларды тасымалдайды (қашықтық), сонымен қатар жылына бірнеше ай бойы қайықпен де қатынау мүмкіндігі бар. Norlandair Рейкьявик ішкі әуежайы мен Акурейриден аптасына екі рет Nerlerit Inaat-қа рейстер ұйымдастырады. 2022 жылдан бастап Air Greenland Кангерлусуак және Нуук қалаларынан апталық рейстерді тоқтатты.

Экономика

Жергілікті аңшылар бірнеше ұрпақ бойы кит пен полярлық аю аулау арқылы күнкөріс жасап келді, және бұл аймақта маңызды мәдени-экономикалық фактор болып қала береді. Ет және қосалқы өнімдер аңшылық отбасыларының экономикасында тікелей роль атқарады. Осы өнімдерді сату арқылы табыс табуға болады, бірақ бұл мүмкіндіктер маусымдық және өзгермелі. Итоккортормиит шамамен көп мөлшерде креветка мен гренландтық палтус қоныстандарының жанында орналасқан, бірақ теңіз мұзының болуы осы ресурстарды жыл бойы пайдалануға кедерілдіреді, нәтижесінде муниципалитетте балық аулау кеңінен дамытылмаған. Ал туризмнің маңызы артып келеді, себебі ол зерттеушілерді және құрлықтағы және теңіздегі Арктиканың экстремалды экспедицияларын қызықтырады. Итоккортормиит Гренландиядағы Исландияға ең жақын қала, оның экожүйесі, аңшылық мәдениеті және шалқарлығы, әсіресе Еуропадан келген саяхатшылардың қызығушылығын тудырады. Жергілікті "Нану Травел" компаниясы елді мекендегі жалғыз қонақ үйге ие және келушілер үшін турларды және экспедициялық логистиканы ұйымдастырады. Бұл қонақ үй 2018 жылы "hotels.com" #RemoteAF кампаниясында әлемдегі ең шалқар қонақ үйлердің бірі ретінде көрсетілді. Итоккортормииттен оңтүстікке қарай 4,3 миль жерде орналасқан, сондай-ақ Кап Тобин деп белгілі Уунартек елді мекенінің тасталып қалған ғимараттары Итоккортормиит тұрғындарымен жыл бойы әртүрлі мақсаттарда пайдаланылады.

Климат

Ittoqqortoormiit аймағында тундралық климат (Köppen ET) басым, мұнда қыстары өте суық, жаздары салқын болады және ешбір айдың орташа температурасы ағаш өсуіне қажетті деңгейге жақын емес. Бұл, жылдық орташа температурасымен қоса, Ittoqqortoormiit-ті Жер бетіндегі тұрақты түрде қоныстанған ең суық жерлердің біріне айналдырады. 2005 жылдың 22 ақпанында, әдетте ең суық болатын кезде, ауылдағы температура ерекше жылы ауа массасы мен күшті фөн эффектісінің салдарынан қысқа мерзімге дейін көтерілді. Бұл көрсеткіш олардың барлық уақыттағы рекордтық максималды температурасынан бар болғаны 5,1 градусқа ғана төмен, және ең жылы төртінші ай – қыркүйектегі рекордтық максималды температурадан да асып түседі.

Халық саны

Ittoqqortoormiit халқының саны соңғы үш онжылдықта ауытқып келді, 2006 жылдан бері шамамен 35% кеміген. Ittoqqortoormiit халқының динамикасы. 1991–2020 жылдар. Дерек көзі: Statistics Greenland.