Кіріспе
Кулпахар – Үндістанның Уттар-Прадеш штатындағы Махоба ауданындағы қала. Бұл Бундельханд аймағындағы тарихи қала. 1995 жылдың 11 ақпанына дейін Кулпахар Хамирпур ауданының бір бөлігі болды. 1995 жылдың 11 ақпанында Хамирпур ауданынан Махоба ауданы бөлініп шықты, содан бері Кулпахар Махоба ауданының құрамына кіреді. Кулпахар – Уттар-Прадеш штатының ең ірі субдивизиясы. Кулпахар Хаджурахоға және Махоба, Чархари, Калинджар Рат, Орша және Джанси сияқты басқа да тарихи жерлерге жақын орналасқандығымен белгілі. Бұл қалада Чандела әулетінің ғибадатханаларының қалдықтары мен жасанды су қоймалары сақталған.
Атаудың шығу тегі
Тарихшылар оның атының шығу тегі туралы әртүрлі теориялар айтады, негізінен екі пікір бар. I. Екі ауыл теориясы. 1909 жылғы Агра және Оудх біріккен провинциясының императорлық газеттерінде екі түрлі ауыл болған – Құлхуа және Пахария, кейіннен олар бірігіп Құлпахар қаласын құрады. Халық ауыз әңгімелері де осыны айтады. Бұл теорияны қолдайтын ешқандай дәлел жоқ; газеттің британдық авторы халық ауыз әңгімелеріне сүйенген секілді. II. Екінші теория 17 ғасырдың басына дейінгі тарихи фактілерге негізделген. Орталық Үндістанда белгілі бір құдайға табынушылар болған. Осы табынушылардың ұрпақтарының бірі – Химмат Бахадур Госсейн, Үндістанның тәуелсіздік күресіне белсенді қатысқан және Құлпахарда туған. Құлпахар осы табынушылықтың пайда болғаннан бері онымен байланысты болған. Госсейн культі Құлпахардан бастау алған деп есептеледі. Құлпахарды Госсейн культімен байланыстыратын тарихшылар Құлпахар сөзінің "кула" (ру) және "пахар" (тау) деген екі сөзден тұратындығын айтады. Кейбіреулер оны "Каула Тантра" тантрикалық практикасымен байланыстырады. Құлпахар, Гахра көлінің жанындағы төбеде Госсейн культінің құпия тантрикалық ритуалдарын өткізу орыны болған, сондықтан қала "Каула Пахар" деп аталған, ол уақыт өте келе Құлпахарға айналды.
Тарих
Кулпахар Британдық Үндістандағы сол аттас князьдік мемлекеттің астанасы болды. Кулпахар 1700 жылы Джайтпурдың раджасы Джагат Радж, Махараджа Чатрасалдың ұлы, құрған. Кулпахарды 1804 жылы британдықтар басып алды, ол Орталық Үндістан агенттігінің Бунделханд агенттігіндегі князьдік мемлекетке айналды. Басшы Мадхья-Прадеш штатындағы Новгонг қаласында тұратын. Кулпахар бекінісі тік төбеде орналасқан және теңіз деңгейінен 800 футтан (244 метр) биікке көтеріледі, онда күрделі өрнектелген мүсіндердің қиратылыстары сақталған. Кулпахардың қысқаша тарихы шығу тегі бөлімінде сипатталған. Кулпахардың орта ғасырлық және ежелгі тарихы туралы көп мәлімет жоқ, бірақ 9-шы және 10-шы ғасырларға жататын құрылыстардың қалдықтары Кулпахардың ежелгі және орта ғасырлық Үндістанда болғанын және маңыздылығын растайды. Моғолдардың құлауынан және Чатрасал Бунделаның билікке келуінен кейін Кулпахар оның ықпалына өтті, бірақ ерекшелікке ие бола алмады. 17-шы ғасырда Чатрасал тәуелсіздік жариялап, Аурангзепке қарсы қарсылық көрсетті. Ол Бунделла княздығын құрды, ал Бахадур Шах Моғал «Бунделханд» деп аталатын аймақтағы барлық иеліктерін растауға мәжбүр болды. Фаррухсиярдың билігі тұсында, 1729 жылы оның генералы Мұхаммед Хан Бангаш Бунделхандқа шабуыл жасағанда, жасы қарлы билеуші Чатрасал Пешва Баджи Раодан көмек сұрауға мәжбүр болды. Оның 70 мың сарбаздық «Маратха» әскері Индордан (Мальва) жылдамдықпен келіп, Махобада орналасты. Олар Жайтпур, Белатал, Мудари және Кулпахарды басып алған Наваб Бангаштың әскерін қоршап алды. Пешва Кулпахардың жанындағы Жайтпур, Мудари және Салаттың тығыз ормандарында Навабтың әскерін талқандап, оған ауыр жеңіліс сыйлады. Осы көмегіне риза болып, Чатрасал Маратха басшысына өзінің мемлекетінің үштен бір бөлігін сыйлады. Бұл аймақтарға Махоба, Шри-Нагар, Джайтпур, Кулпахар және т.б. кірді. Кейін, 1803 жылғы Бессиен шарты бойынша Маратхалар Бунделханд аймағын британдық билеушілерге өткізді. Алайда, оның басқаруы 1858 жылға дейін Жалаунның субедарына жүктелді, содан кейін ол Шығыс Үндістан компаниясымен бекітілді. Кулпахар Хамирпур ауданындағы Махоба бөлімінің аясындағы Техсилдің бас кеңсесіне айналды.
География
Күлпаһар 76-шы ұлттық тас жолында, Жаңсыдан 135 км және Аллахабадтан 278 км қашықтықта, 795 фут (242 метр) биіктікте, 25° 19' солтүстік ендік және 79° 39' шығыс бойлықта орналасқан.
Жергілікті өзін-өзі басқару
Кулпахар Уттар-Прадеш штатының муниципалдық заңына сәйкес муниципалитетпен басқарылады. Онда 17 мүшеден тұратын кеңес бар, ал кеңесті 15 145 сайлаушы тікелей сайлайтын төраға басқарады. Бұл кеңес Нагар панчаят деп аталады.
Сумен жабдықтау
Қаланың ішу сумен жабдықталуы Банда бөлімінің құрамындағы Жайтпур бөлімшесі арқылы «Читракут Жалкал Санстхаан» мекемесінің басқаруында жүзеге асырылады. Су, үлкен Беласагар су қоймасынан көтеру арқылы Ража Ка Талға жеткізіледі, онда «Читракут Жалкал Санстхаан» мекемесінің тәулігіне 15,000,000 литр су тазарта алатын су тазарту стансасы орналасқан.
Жәрмеңкелер мен фестивальдар
Мұнда барлық ірі үнді мерекелері тойланады. Олардың ең ұзыны – Навратра және Дюссера мерекелері. Бұл 10 күндік той, және көптеген жерлерде қасиетті Дурганың мүсіндері қойылады, күндіз-түні тойлау жалғасады. Мереке қасиетті мүсіндерді Баратал көліне батыру арқылы аяқталады. Басқа да маңызды мерекелер – Холи, Дивали, Ид, Рождество және Ракша-бандан. Тамыз және қыркүйек айларында қалада Жалвихар жәрмеңкесі ұйымдастырылады. Бұл бір айға созылатын той. Жәрмеңке ашылған күні қаланың барлық ғибадатханаларынан қасиетті мүсіндер шығарылып, шеру ұйымдастырылады.
Ас мәзірі
Қаланың барлық жерінде әдеттегі солтүстік үнді тағамдары ұсынылады және желінеді. Бірақ, бұл жерде "Бхата аур Гакария" деп аталатын бундели асүйінің ерекше тағамы өте танымал. Бұл – баклажаннан жасалған соус және ерекше пісірілген нан.
Орта білім беретін мектептер
Жантантра орта мектебі Уттар-Прадеш орта білім беру кеңесіне қарайды. Ол 6-сыныптан 12-сыныпқа дейін оқушыларды қабылдайды. Күлпахар христиан мектебі Орталық орта білім беру кеңесіне (CBSE) қарайды. Ол балабақшадан бастап 12-сыныпқа дейін оқушыларды қабылдайды. Мемлекеттік қыздар орта мектебі Уттар-Прадеш орта білім беру кеңесіне қарайды. Ол 6-сыныптан 12-сыныпқа дейінгі қыздарды қабылдайды. Г. В. Исламия орта мектебі Уттар-Прадеш орта білім беру кеңесіне қарайды. Ол 1-сыныптан 12-сыныпқа дейін оқушыларды қабылдайды. Шри Рамрат Бхунеш Кумар атындағы мемлекеттік мектеп. Ол балабақшадан бастап 12-сыныпқа дейін оқушыларды қабылдайды. Д. С. В. Раман атындағы орта мектеп. Ол 1-сыныптан 12-сыныпқа дейін оқушыларды қабылдайды.
G. V. Islamiya Inter College – is affiliated to Uttar Pradesh Board of Secondary Education. It admits students from class 1st until 12th. Shri Ramratan Bhuvnesh Kumar Public School. It admits students from class kindergarten until 12th. Dr. C. V. Raman Inter College. It admits students from class 1st until 12.
Ауа
Кулпахар Хаджурахо әуежайымен (90 км) қамтамасыз етіледі және Үндістан әуе компаниясы арқылы Дели және Варанаси қалаларымен байланыстырылған. Айналасындағы басқа әуежайлар – Канапур (180 км) және Лакхнау (250 км).
Жол
76 ұлттық тас жолы қаланың орталығынан өтеді. Күлпахар осы тас жол бойында, Жанси мен Аллахабадтың арасында орналасқан. Күлпахарды байланыстыратын тағы бір тас жол – 86-шы ұлттық тас жолы, ол Канпурден басталып, Мадхья-Прадеш штатындағы Сагар қаласында аяқталады. Күлпахарды штаттың басқа да аймақтарымен байланыстыратын тағы да тас жолдар бар. Күлпахарда әртүрлі бағыттарға қызмет көрсететін бір автобус станциясы және теміржол станциясы бар. Махоба, Банда, Навгаон, Чархари, Рат, Орай, Читракут, Карви, Хамирпур сияқты жақын қалаларға тұрақты автобус қатынасы бар. Сонымен қатар, Күлпахар Аллахабад, Варанаси, Канпур, Лакхнау, Дели, Агра, Жанси, Джайпур және Аджаймер қалаларына автобуспен де жақсы байланысқан. Жергілікті көліктер үшін туристік таксилер, авторикшалар және темполар қолжетімді. Бірақ ең арзан және тиімді жергілікті көлік құралы – тонга. Бағалары белгіленбеген, сондықтан бағаласу қажет.
Темір жол
Күлпахар Солтүстік Орталық теміржол аймағының теміржол станциясы болып табылады және Калькутта, Дели, Мумбай, Джанси, Варанаси, Агра, Гвалиор, Хаджурахо, Удайпур, Джайпур, Джабалпур, Гайя, Матура және Аллахабад сияқты барлық ірі қалалармен пойыз қатынасы жақсы дамылған. Күлпахарды елдің басқа аймақтарымен байланыстыратын маңызды пойыздар: 11107/11108 Бундельханд экспресі, 12175/12176 Гвалиор-Ховра Чамбал экспресі, 12177/12178 Матура-Ховра Чамбал экспресі, 12189/12190 Махакошаль экспресі, 11069/11070 Түлси экспресі, 12447/12448 Уттар Прадеш Сампарк Кранти экспресі, 19665/19666 Қалааралық экспресі, 22447/22448 Хаджурахо Линк экспресі.
Күлпахардағы гранит кен өндіру
Күлпахар аймағы негізінен сұр, қызғылт, қызыл гранит және қара долериттен тұрады. Тау жыныстары көбінесе орташа, ірі, тіпті өте ірі ұсақталған, түрлі-түрлі түстермен және әртүрлі текстуралық белгілермен сипатталады. Геологиялық жіктемеде оларды түсі, ұсақтығы және текстурасы бойынша жіктеуге болады. Қазірге дейін анықталған аумақтардың жартысынан астамы жер бетінен екі куб метрлік блоктарды алуға қолайлы болып көрінеді. Ақ және көкшіл кварц қосылған қызыл фельдспарлы гранит соңғы 10 жылда ұлттық және халықаралық нарықтарда кең танылды. Қалған шығындылар кішірек блоктарға жарамды. Рубин қызыл гранит сапалы және ұлттық және халықаралық нарықтарда сұранысқа ие. Гранитті жерде кең жайылған, жер бетінен көтерілген қабаттар, төбелер, биік жерлер немесе топырақ астында кездесуі мүмкін. Олар түрлі өлшемдегі және пішіндегі тас түйірлер түрінде де таралуы мүмкін. Сонымен қатар, олар, әсіресе қара және жасыл түсті, қабырғалар түрінде, көбінесе жер бетінен жасырылған ұзын, тар қырқалар ретінде кездеседі. Осы аймақтардағы гранит кен орындарының көп бөлігі жер астында жатыр және оларды ашық карьерлік әдіспен өндіру қажет. Жер астындағы гранит блоктары тығыз және күрделі, арнайы техниканы талап етеді, бұл кен өндірудің құнын арттырады.
Табиғи
Пана: қаланың оңтүстік-шығысында 120 км.
Пандав сарқырамасы: қаладан оңтүстік-шығысқа қарай 80 км.
Ранех сарқырамасы: қаланың оңтүстік-батысына қарай 85 км.
Мататила тоғаны: қаланың оңтүстік-батысына қарай 135 км.
Парича тоғаны: қаладан батысқа қарай 135 км.
Баруасагар тоғаны: қаладан батысқа қарай 115 км.
Діни
Читракут: қаладан шығысқа қарай 150 км. Орха: қаладан батысқа қарай 125 км. Деогарх: қаладан оңтүстік-батысқа қарай 145 км.