Кіріспе
Бельгияда туған ағылшын сурет өнері баспашысы және сатушы Жан Жозеф Эрнест Теодор Гамбарт (12 қазан 1814 – 12 сәуір 1902) – он тоғызыншы ғасырдың ортасында Лондон сурет өнері әлеміне басымдық білдірген ағылшын сурет өнері баспашысы және сатушы.
Jean Joseph Ernest Theodore Gambart (12 October 1814 – 12 April 1902) was an English art publisher and dealer who dominated the London art world in the middle of the nineteenth century.
Өмір және мансап
Гамбарт Кортрейк қаласында баспагер, кітап мұқабасын жасаушы және кітап сатушының ұлы болып дүниеге келді. 19 жасқа келгенде ол Парижге көшіп, жеке баспа және қағаз жасау бизнесін ашты. Көп ұзамай ол белгілі Гупил баспа үйімен танысты, олардың тапсырысымен 1840 жылы Лондонда филиал ашу үшін Англияға көшті. Бірақ 1842 жылы ол қайтадан тәуелсіз жұмыс істеп, Юнин мырзамен серіктестік құрып, Gambart & Junin компаниясын құрды, ол Еуропадан көркем суреттерді импорттаумен айналысты. Компания сәттілікке жетті, ал 1844 жылдың басында компания баспагерлік қызметтен бөлек, импорт пен экспортпен де айналысатын мекеме ретінде бекітілді.
Көркем әдебиет
Көп ұзамай Гамбарт көркем суреттерді басудың жетекші баспашысы ретінде танымал болды. Ол Виктория дәуірінің ортасындағы ең белгілі британдық және еуропалық суретшілердің көпшілігімен – Эдвин Ландзир, Джон Эверетт Милла, Роза Бонхер, Лоуренс Алма-Тадема, Уильям Холман Хант, Джон Линнелл, Дж. М. У. Тернер, Дэвид Робертс, Фредерик Гудолл, Данте Габриэль Россетти, Форд Мэдокс Браун және Уильям Пауэлл Фритпен әділ және өзара тиімді келісімдер жасасты. Ол осы суретшілердің көптегенімен дос болды және кейбіреулерінің атағын қалыптастыруға көмектесті. Мысалы, 1855 жылы ол Роза Бонхерді Англияға алып келді, оның "Ат жәрмеңкесі" атты монументалды туындысын сатып алды және оны Виндзор сарайында королева Викторияға жеке кездесуде көрсетті. Сол сапарда ол Бонхердің Шотландияға баруын ұйымдастырды, онда ол келешек туындылары үшін эскиздер жасады. Ол оның көптеген суреттерін болатқа қашалған көшірмелер түрінде жариялады. Оның тырыстығының арқасында ол Англияда туған Франциядан гөрі жақсы танымал болды. Голландияда туған Альма-Тадема он жылдан кейін осыған ұқсас мүмкіндікке ие болды. Ол 1864 жылы Гамбартпен танысты және Гамбарт жас суретшінің жұмысына қатты әсерленді. Гамбарт 1865 жылы Лондонда көрме ұйымдастырды және суретші Бельгияда болған кезде оның жұмысын насихаттады. Альма-Тадема 1870 жылы Лондонға көшіп келді. Гамбарт сол заманғы ең шебер гравёрлермен және техниктермен жұмыс істеді, олар суретшінің ниетін қара-ақ түсте барынша дәл жеткізуге тырысты. Оның жұмыс істегендерінің арасында Чарльз Джордж Льюис болды. Гамбарт кейіннен түсті литографияны да қолданды. Оның сапаға назар аударуы оның жетекші суретшілермен жасаған келісімдерінде (оның мансабы 25 жылға созылды) және сатуда да табысқа жеткізді. Оның ең көп сатылған көшірмелерінің қатарында Уильям Холман Ханттың "Әлемнің жарығы" (1858) – Мәсіхтің шабыттандыратын және күшті бейнесі, және Уильям Пауэлл Фриттің "Дерби күні" (1858) туындылары болды.
Бастапқы шығармалар
Гамбарт 1849 жылға қарай өзінің түпнұсқа туындыларына қарай кеңейді. Лондонның Палл Молл көшесінде орналасқан ол, алғашқы көрмесін француз мүсінші Пьер Жюль Меннің жануарлар бейнесіндегі қоладан жасалған туындыларымен ашты. Уақыт өте келе, француз суретшілерін жиі шақыратын көрмелері «Француз галереясы» деп танылды, және суретшілердің бәрі галерея қабырғаларында өнер туындыларын көрсетуге құштар болды. Кейін Сент-Джеймс қаласындағы Кинг-стритке көшкен Гамбарт британдық және Континенттік Еуропа суретшілерінің туындыларын кезекпен көрсететін. Ол өнерді осылай сатуды бастаған алғашқылардың бірі еді. Оның галереяларына дейін, көбінесе суретшілер өнер туындыларын тікелей сатып алушыға, көбінесе меценатқа сататын. Суретшілермен, сатып алушылармен, оның ішінде қалам жасаушы және белгілі меценат Джозеф Гиллотпен, сондай-ақ сыншылармен болған достығы қазіргі заманғы өнер бизнесінің қалай жүргізілетініне үлгі болды. Ол өнерге сұраныс өте жоғары болған кезде Лондондағы үш ірі дилердің біріне кірді. Оның бәсекелестері Агню және Колнаги еді.
Жеке өмір
Гамбарт 1846 жылы британдық азаматқа айналды. Ол үш рет үйленген, бірақ баласы болған жоқ. Оның үшінші әйелі Энни (1835–1870) оған үйленген кезде 16 жаста болған. Оның Лондондағы үйі Авеню Роуд көшесінде, Риджент паркінің жанында "Розенстед" деп аталды. Сол жерде ол Эннимен бірге Лондон қоғамының талқысына түскен әсем кештер берді. Кейіннен ол "Розенстедті" досы және суретші Фредерик Гудаллға сатты. 1870 жылы Гамбарт байлықпен зейнетке шығып, бизнесті племянникі Леон Анри Лефферге тапсырды, ол оны "Pilgeram & Lefèvre" деген атпен басқара берді. Лондонның Брутон көшесіндегі 30 номердегі Лефевр галереясы 2002 жылға дейін сақталды. Гамбарт әйелімен Ниццаға көшіп, онда олар оның талаптары бойынша салынған "Лес Пальмиерс" деп аталатын мәрмәр сарай салғызды. Ол Ниццада Испанияның Бас консулы болды. Оның туған Бельгиясымен байланысы Спадағы жазғы шатосы болды. Ол 1902 жылы Ниццада қайтыс болды. Ниццадағы Ганбарт даңғылы (Камбрей бульварының кішкентай тұйық көшесі) оның құрметіне аталды.
Құрметтер
Корольдік Виктория орденінің мүшесі (1898 ж.).