Кіріспе

Гипертрофиялық остеодистрофия (ГОД) – тез өсетін ірі және алып тұқымды иттерде ең көп кездесетін сүйек ауруы; алайда, ол Австралиялық шопан сияқты орташа тұқымды жануарларға да әсер етеді. Бұл ауру кейде метафизельдік остеопатия деп аталады және әдетте 2-ден 7 ай аралығында бірінші рет көрінеді. HOD метафизға (буынға жақын сүйектің бөлігіне) қан ағынының төмендеуімен сипатталады, бұл сүйек тінінің (остеогенез) қалыптасуының бұзылуына, некрозға және губкалы сүйектің қабынуына алып келеді. Ауру көбінесе екі жақты аяқ сүйектерінде, әсіресе дистальды радиус, күрек және тібік сүйектерінде кездеседі. Ветеринариялық әдебиетте веймаранер, ирландтық сеттер, боксер, неміс шопандары және ұлы дандар ГОД жағдайларында жиі кездеседі, бірақ симптомдардың ауырлығы және этиологиясы тұқымдар арасында өзгеше болуы мүмкін. Мысалы, веймаранерде аурудың отбасылық шоғырлануы анықталған, бірақ басқа тұқымдарда жоқ. Веймаранерлер мен ирландтық сеттердегі ауру айқын ауыр болуы мүмкін, емделмеген иттерде өлім-жітім жоғары деңгейде байқалады. Аурудың басталуы әдетте 8-16 апталық жаста болады, еркек және ұрғылар бірдей дәрежеде зардап шегеді.

HOD-тің болжамды себептері

Себептері ретінде С витаминінің сіңуінің төмендеуі, С витаминінен (С витаминінен басқа) және минералдардың сіңуінің жоғарылауы, сондай-ақ иттің тұмауы (CDV) вирусымен жұғу қарастырылған. С витаминінің сіңуінің төмендеуі себеп ретінде жоққа шығарылды, бірақ кальцийді артық мөлшерде беру мүмкіндігі әлі де сақталған. Артық тамақтандырудың маңызды себеп екеніне дәлелдер жоқ. Веймаранерлерде жақында модификацияланған тірі вакцинамен вакцинациялау күдік тудырды, өйткені HOD көбінесе вакцинациядан кейін дереу пайда болады және бұл аурудың аутоиммундық табиғатымен байланысты. Әсіресе, иттің тұмауына қарсы вакцинация себептік фактор ретінде қарастырылды, себебі жүйелі түрде зардап шеккен HOD күшіктері мен тұмауға шалдыққан иттің арасында көптеген ортақ симптомдар байқалды, бірақ бүгінгі күнге дейін нақты байланыс анықталған жоқ. Иттің HOD-ының себебі көбінесе белгісіз болып қалады. Дегенмен, отбасылық жиналуына байланысты, Веймаранердегі HOD генетикалық немесе жартылай генетикалық тегі бар деп саналады.

Клиникалық белгілері

Бұл жағдайдың басты ерекшелігі – сал болу. Бұл көбінесе ұзын сүйектердің метафизісінің ісінуінен туындайды. Басқа сүйектер де зардап шегуі мүмкін, әсіресе қабырғалар, метакарпаль сүйектері, төменгі жақ сүйегі және иық сүйегі. Сал болу жеңілдеп ақсау түрінде немесе қаттырақ, тұруға құлшынбау немесе тұра алмау түрінде көрінеді. Кейбір тұқымдарда және/немесе жеке тұлғаларда HOD шағылының арт жағынан қарағандағы қалыпы кейде "сиыр тізелі" деп сипатталады. Аяқ-қолдардың дірілдеуі және алдыңғы аяқтарына толық салмақ салудан тартыншақтық жиі байқалады. Кейде шағылы тұрғанда омыртқаның ерекше дөңгестеуі немесе иілуі байқалады (2-суретті қараңыз). Сал болуға зардап шеккен сүйектерге басса отырғандағы ауырсыну, аяқтағы жылу сезімі (клиницистің білегінің ішкі жағымен), жалбырлық және тәбет жоғалтуы ілеседі. Аяқ-қолдардың зардап шегуі көбінесе екі жақты болады, әдетте радиус және шыбық сүйектерін қамтиды және эпизодтық болуы мүмкін. Көптеген иттер бір эпизодтан кейін жазылып кетеді деген деректер бар, бірақ кейбіреулері қайтадан ауырады. Ерте диагноз клиникалық белгілерге негізделуі керек болғандықтан, мүмкіндігінше басқа ауруларды (мысалы, тамақтанудың сүйек аурулары және остеохондроз) жоққа шығару қажет.

Рентгендік сипаттамалар

Диагноз клиникалық белгілерге және метафиздің рентгенографиялық суреттеріндегі ерекше өзгерістерге негізделеді. Сүйек өзгерістерін рентген суретінде байқауға болады, ал бұл ауру аяқ-қолдың бұрыштық деформациясына дейін прогрессірлеуі мүмкін. Аурудың бастапқы кезеңінде рентген сәулесіндегі метафиз аймағында физиске параллель, біркелкі емес, сәуле өткізбейтін аймақ және физиске тікелей жанасқан, сәуле өткізгіштігі жоғары жұқа жолақ байқалады. Рентгенографиялық өзгерістердің бастапқы кезеңі кейде "көбелек жегендей" көрініспен сипатталады (3-суретті қараңыз). Ауру прогрессірлеген сайын, сәуле өткізбейтін жол жоғалуы мүмкін, ал зақымдалған аймақта сәуле өткізгіштік артады, себебі организм зақымды қалпына келтіруге тырысады. Қайталаулар жаңа сәуле өткізбейтін жолдардың пайда болуына әкелуі мүмкін. Бұл аймақтан кейін көбінесе метафизде қараңғы жол байқалады, ол осы аймақтың сыртында жаңа сүйек өсуіне дейін прогрессірлеуі мүмкін. Бұл аймақ метафиздегі микрожарықтарды және periosteum-дағы дефектіні жабу үшін сүйек пролиферациясын көрсетеді. Ерте танылмаған және емделмеген ауыр жағдайлар көбінесе тамыр ішіне салынатын сұйықтықтар, электролиттер, қоректік қолдау және сәтті нәтижелерге қол жеткізу үшін күтімді қажет етеді. AKC ата-аналар клубтары HOD-тің генетикалық себептерін зерттеуді қолдады және осы протоколды қолдану арқылы көптеген күшіктерді қажетсіз азаптан, деформациядан және өлімнен сақтап, жақсы нәтижелерге жеткенін хабарлады. ЕСКЕРТУ: Қандағы кальций деңгейінің жоғарылауына байланысты, ауруды нашарлататындықтан, С витаминін толықтыруға рұқсат етілмейді.