Кіріспе

Борама (بورما) – Сомалилендтің солтүстік-батыс Аудал аймағының ең ірі қаласы. Аймақтың сауда-экономикалық орталығы Эфиопиямен шекараға жақын орналасқан. Орта ғасырларда Борама Адал сұлтандығының құрамында болды. Кейіннен 20-шы ғасырдың бірінші жартысында Британдық Сомалиленд протекторатының бөлігіне кірді. 2023 жылғы мәліметтер бойынша қаланың халқы 300 000 адамды құрайды, ал ауданның жалпы халқы БҰҰ-ның 2014 жылғы бағалауынша 398 609 адамды құрайды, бұл Сомалилендтің ірі қалаларының бірі етеді. Азаматтық соғыстан кейін Сомалилендте алғаш рет өзін-өзі қолдау жобасын іске қосып, қоғамдық ұйымдастыру саласында үлгілі болып табылады.

Тарих

Амуд сияқты жақын орналасқан бірнеше қалалардағыдай, Борама аймағында да көптеген археологиялық жәдітелер табылды, олар осы өңірдің қызықты тарихына куәлік етеді. Олардың ішінде ежелгі қабірлердің, үйлердің және мешіттердің қалдықтары, сондай-ақ шығыс тауарларының, әсіресе қытай фарфорының сынықтары бар. Бұл артефакттар мен құрылыстар 12-ден 18-ғасырларға дейінгі әртүрлі тарихи кезеңдерге жатады. Дегенмен, көпшілігі 15- және 16-ғасырларға тән, ол кезде аймақта ортағасырлық Адал сұлтандығымен байланысты белсенді сауда-саттық өркендеген. 1800-жылдардың соңы мен 1900-жылдардың басында Борама маңындағы он төрттен астам жерде жүргізілген қазба жұмыстары барысында Мысырдың он сегізінші Буржи Мамлюк сұлтаны Каит Бейге тиесілі монеталар табылған. Осы жәдітелердің көпшілігі табылғаннан кейін көп ұзамай сақтау үшін Британ мұражайына жіберілді. 20 ғасырдың бірінші жартысында Борама Британ Сомалилендісінің протекторатының құрамына кірді. 1925 жылы қала аудан мәртебесін алды. 1933 жылы Құран оқытушысы және Борама қадиының (судьяның) ұлы шейх Абдурахман шейх Нұр афроазиялық кушит тобына жататын сомали тілін жазу үшін жаңа орфография жасады. Бұл дәл фонетикалық жазу жүйесі Нұрдың өзіне, оның қаладағы жақындарына және Зейла мен Борамадағы сауданы басқаратын саудагерлерге негізгі құрал болды. Шейх Нұрдың шәкірттері де осы жазуды пайдалануға үйретілді. Бұл әліпби Гадабуурси жазуы деп те белгілі. Тәуелсіздік алғаннан кейін Борама Сомалидің Аудал әкімшілік аймағының бір бөлігі ретінде басқарылды. 1970 жылдардың соңындағы Огаден соғысы кезінде Борама эфиопиялық әскерлермен әуеден бомбаланған бірнеше солтүстік қалалардың бірі болды.

Орналасуы мен тіршілік ету ортасы

Борама таулы және төбелі аймақта орналасқан. Онда жасыл шалғындар мен егістіктер бар, және ол жануарлар үшін маңызды орталық болып табылады. Қаланың ерекше құнарлылығы мен жасыл шөбі, көбінесе шөлейтті жерде, газельдер, құстар және түйелер сияқты көптеген жануарларды тартқан.

Климат

Борамадағы басым климат ыстық жартылай шөлейтті климат (Köppen BSh) деп аталады. Жылдың ең ыстық айы маусым, орташа температурасы …, ал ең суық айы қаңтар, орташа температурасы … . Ең құрғақ ай мен ең ылғалды ай арасындағы жауын-шашын мөлшерінің айырмашылығы … құрайды. Жыл бойы орташа температура … градусқа өзгереді.

Білім

Қазіргі уақытта Борамада 52 бастауыш және орта мектеп бар. Бұл мектептерді үш негізгі санатқа бөлуге болады: мемлекеттік бастауыш және орта мектептер, жеке бастауыш және орта мектептер және діни білім беру ошақтары. Борамадағы оқушылардың жалпы саны 15 314 адамды құрайды.

Көлік

Әуе тасымалы үшін Борама қаласын Борама халықаралық әуежайы қамтамасыз етеді. Бұл Аудал аймағындағы жалғыз әуежай. Аталған нысан Сомалидің тұңғыш білім министрі Аден Исақ Ахмедтің құрметіне аталған. Қазіргі таңда әуежай қолданылмайды, алайда оны қайта жаңарту жоспарлануда.