Кіріспе

Онлайн адам есептеу ойыны
ESP ойыны (экстрасенсорлық қабылдау ойыны) – қиын метадеректерді жасау мәселесін шешу үшін әзірленген, адамдарға негізделген есептеу ойыны. Ойынның мақсаты – компьютерлердің орындай алмайтын міндетті орындау үшін адамдардың есептеу күшін пайдалану (бастапқыда, кескінді тану), бұл міндетті ойын түрінде ұсыну арқылы іске асырылады. Оны алғаш рет 2003 жылы Карнеги-Меллон университетінің профессоры Луис фон Ан ойлап тапты және онлайн-режимінде жариялады. Google 2006 жылы онлайн-кескіндері үшін іздеу нәтижелерін жақсарту мақсатында ойынның өзінің нұсқасын (Google Image Labeler) жасау үшін лицензия сатып алды. Аханның ESP ойыны немесе Google нұсқасы арқылы алынған деректердің лицензиясы нақты емес. Google-дің нұсқасы 2011 жылдың 16 қыркүйегінде, 2011 жылдың қыркүйегінде Google Labs жабылуының бір бөлігі ретінде тоқтатылды.

Тұжырымдама

Суретті тану компьютерлер үшін дербес орындау қиын міндет болған. Адамдар мұны оңай атқара алады, бірақ олардың барлығы да оған ынталы болмайды. Тану міндетін "ойынға" айналдыру арқылы, адамдардың қатысуға ықтималдығы артады. Ойынға қатысушылардың қаншалықты риза екенін сұрағанда, пайдаланушылардан алынған деректер өте жағымды болды. Осы көптеген белгіленген суреттердің қолданылу аясы зор; мысалы, суреттерді іздеудің дәлдігін арттыру және көру қабілеті бұзылған пайдаланушылар үшін суреттердің белгілерін оқып беру арқылы қолжетімділікті қамтамасыз ету. Екі адам бірлесіп суреттерді белгілегенде, енгізілген сөздердің дұрыс болу ықтималдығы артады. Екі серіктес үшін ортақ нәрсе – олардың екеуі де бір суретті көреді, сондықтан келісімге келу үшін олар дұрыс белгілерді енгізуі керек. Қазіргі ESP ойыны ойыншыларды серіктеспен келісімге келуге мүмкіндік беретін "көзғарыс" белгілерді тағайындауға ынталандырады. Бірақ мұндай белгілерді тиісті тілдік модельді қолдану арқылы жүйедегі бар белгілерден шығаруға болады, сондықтан олар жүйеге көп ақпарат қосқан жоқ. Microsoft-тың зерттеу жобасы келесі белгіге қойылатын ықтималдықтарды анықтайды. Бұл модель ESP ойынын суреттің өзін қарамай ойнайтын бағдарламада қолданылады. ESP ойынының авторлары ойын арқылы жасалған белгілердің суреттерді сипаттауда пайдалы екенін дәлелдеді. Кездейсоқ таңдалған кілт сөздерді іздеу нәтижелері көрсетілді, және ойын арқылы жасалған белгілерді пайдаланып іздеу кезінде сәйкес суреттердің үлесі өте жоғары екені анықталды. Ойын арқылы жасалған белгілерді суреттерді сипаттауды сұраған қатысушылар жасаған белгілермен салыстыру арқылы қосымша бағалау жүргізілді.

Ойын ережесі

Жүйеге кіргеннен кейін пайдаланушы автоматты түрде кездейсоқ серіктеспен жұптасады. Серіктестер бір-бірінің кім екенін білмейді және бір-бірімен байланыса алмайды. Жұптасқаннан кейін, екеуіне де бірдей сурет көрсетіледі. Олардың міндеті – суретті дұрыс таңбалайтын сөзді келісу. Олар әрқайсысы мүмкін болатын сөздерді енгізеді, ал егер екі серіктес те (бір уақытта болмаса) бір сөзді енгізсе, ол сөз келісімге қол жеткізілген болып саналады және сурет үшін таңбаға айналады. Олар бір сөзге келіскен соң, оларға келесі сурет көрсетіледі. Олар 15 суретті таңбалауға екі жарым минут уақыттары бар. Екі серіктес те өткізіп жіберу мүмкіндігіне ие, яғни суреттен бас тартуға болады. Егер бір серіктес өткізіп жіберсе, екінші серіктеске оның серіктесі бас тартқысы келетіні туралы хабарлама көрсетіледі. Жаңа сурет көрсетілуі үшін екі серіктес те өткізіп жіберуі керек. Кейбір суреттерде «тыйым салынған» сөздер болады, яғни суреттің таңбасы ретінде қолданылмауы тиіс сөздер. Бұл сөздер әдетте суретпен байланысты болады және суретті таңбалау үшін қолданылатын жалпы сөздерді қолдануға тыйым салу арқылы ойынды қиындатады. Тыйым салынған сөздер ойынның өзінен алынады. Сурет алғаш рет қолданылғанда, онда тыйым салынған сөздер болмайды. Егер сурет қайта қолданылса, онда бір тыйым салынған сөз болады: бұрынғы келісімнің нәтижесі. Сурет келесі рет қолданылғанда, екі тыйым салынған сөз болады, және т.б. «Тыйым салынған» сөздер жүйеде автоматты түрде жасалады: сурет бір сөзбен жеткілікті рет таңбаланғаннан кейін, ол сөз тыйым салынған сөз болады, соның арқасында суретке әртүрлі сөздер таңбаланады. Кейде ойын жеке ойналады, яғни адам серіктессіз, ESP ойыны қарсылас рөліндегі және бір ойыншыға алдын ала дайындалған таңбалар тізімін ұсынатын рөлді атқарады (бұл тізім нақты адамдар ойнаған бұрынғы ойындардан жиналған). Бұл ойын ойнайтын адамдардың саны тақ болғанда қажет. 2008 жылдың соңында ойын жаңа пайдаланушы интерфейсімен GWAP («мақсаты бар ойын») деп қайта аталды. Луис фон Ан жасаған «Пикабум» және «Фетч» сияқты басқа ойындар да сол кезде тоқтатылды. Бұл ойын әлеуметтік мақсатты машинаның маңызды мысалы ретінде қолданылды (телеологиялық әлеуметтік машина), және Нелло Кристианинидің «The shortcut» кітабында әлеуметтік желілердің интеллектуалдылығы талқыланған, адамдардың өзара әрекеттесуінен пайда болатын интеллектуалды жүйенің мысалын ұсынады.

Алдау

Ань ойыншылардың ойынды "алдаудан" және жүйеге жалған деректер енгізуден сақтайтын шараларды сипаттады. Ойыншыларға жалпы белгілері белгілі сынақ суреттерін ұсыну арқылы, ойыншылардың адал жауап беріп жатқанын тексеруге болады, ал ойыншының жауабы тек сынақ суреттерін сәтті белгілеген жағдайда ғана сақталады. Сонымен қатар, белгі тек белгілі бір саны (N) ойыншы келіскеннен кейін ғана сақталады. Осы кезде суреттерге қатысты барлық тыйым салынған тізімдер жойылады және сурет жаңа суреттей ойын қорына қайтарылады. Егер X – ойыншы сынақ суреттерін сәтті белгілегеніне қарамастан, белгінің қате болу ықтималдығы болса, онда N рет қайталағаннан кейін, зақымдану ықтималдығы , егер соңғы қайталаулар бір-біріне тәуелсіз болса, болады. Кездейсоқ суреттер Google дерекқорынан кездейсоқ бетті таңдайтын "Random Bounce Me" вебсайты арқылы таңдалды. "Random Bounce Me" сайтына бірнеше рет сұраныс жіберілді, әр жолы кездейсоқ беттен барлық JPEG және GIF суреттері жиналып, мынадай критерийлерге сәйкес келмейтін суреттер алынып тасталды: бос суреттер, бір түсті суреттер, кез келген өлшемде 20 пикселден кіші суреттер және қатынасы 4,5-тен жоғары немесе 1/4,5-тен төмен суреттер. Бұл процесс 350 000 сурет жиналғанша қайталанды. Содан кейін суреттер ойын дисплейіне сәйкес қайта масштабталды. Ойынның әр сеансы үшін 350 000 суреттен 15 түрлі сурет таңдалады.