Кіріспе

1976 жылғы 1-санаттағы Тынық мұхитының дауылы

"Кэтлин" дауылы – Калифорнияда қатты қирауларға әкелген 1-санаттағы Тынық мұхитының дауылы болды. 1976 жылдың 7 қыркүйегінде тропикалық депрессия пайда болды; екі күннен кейін ол Баха-Калифорния түбегіне қарай солтүстікке қарай жылдамдады. 9 қыркүйекте "Кэтлин" дауыл ретінде түбектің Тынық мұхиты жағалауына жақындады және келесі күні жылдам қозғалатын тропикалық дауыл ретінде құрлыққа шықты. Айналымын сақтап, тропикалық дауыл күйінде "Кэтлин" АҚШ-қа қарай солтүстікке бет алды және Калифорния мен Аризона штаттарына әсер етті. "Кэтлин" 11 қыркүйектің соңында толыққандай тарап кетті. АҚШ-тағы зиян үлкен болды. Калифорнияда рекордты жаңбыр жауды, кейбір аймақтарда 30 см-ден астам жаңбыр болды. Окотильо қаласында су тасқыны салдарынан ауыр қираулар орын алды, алты адам суға батып қайтыс болды. Су тасқыны батысқа қарай кеңейді; Палм-Десертте теміржол жолдары қирады, Аризонада жоғары жел және су тасқыны тіркелді. Барлық зиянның жалпы сомасы 160 миллион долларға бағаланды (1976 жылғы АҚШ доллары, 2023 жылы шамамен 760 миллион доллар), ал дауылдан 12 адамның өмірі қиылды.

Өмірбаян

Тропикалық циклон әдетте АҚШ-тың оңтүстік-батысына күшті жел әкелмейді. Тынық мұхитындағы көптеген дауылдар субтропикалық белдеудің оңтүстігіндегі шығыс желдеріне еніп, сол себепті батысқа қарай – ірі құрлықтардан алыстап, суық суларға жеткенше таралады. Дегенмен, күздің басында тропикалық циклон әдетте Мексика жағалауына қарағанда жақынрақ пайда болады, бұл олардың қайта бұрылуына немесе алға жылжып келе жатқан төмен қысым аймағының әсерінен солтүстікке қарай қайтадан бұрылу мүмкіндігін арттырады. Бұл төмен қысым аймақтары Тынық мұхитындағы дауыл маусымының соңғы кезеңінде, тамыздың соңы мен қазанның басында оңтүстікке қарай ұзарады. Олар сондай-ақ дауылдарды АҚШ-тың оңтүстік-батысына бағыттауға қолайлы синоптикалық масштабтағы ағынды тудырады. Алайда, АҚШ-тың оңтүстік-батысына жақындаған көптеген дауылдар желдің күшейген градиентімен және су бетінің айқын түрде салқындауымен кездескенде, сондай-ақ оларды қайта бұруға себеп болған терең төмен қысым аймақтарымен өзара әрекеттескенде экстратропикалық өзгеріске ұшырайды.

Метеорологиялық тарих

Акапульконың оңтүстік-батысында шамамен 805 шақырым қашықтықта үлкен дауылды ауа райы аймағы қалыптасты. 7 қыркүйекте тропикалық депрессия пайда болып, батысқа қарай солтүстік-батысқа қарай жылдам қозғалды. Ұзақ уақыт бойы шығысқа қарай жылжу кезінде, депрессия Кэтлин тропикалық дауылға айналды. Теңіз бетінің температурасы жоғары болғандықтан, Кэтлин тез күшейді. Сокорро аралының шығысынан 64 шақырым жерге жеткенге дейін, Кэтлин екінші рет күшейіп, желдің жылдамдығы сағатына 115 шақырымға жетті. Содан кейін Кэтлин едәуір әлсіреп, 9 қыркүйекте сағат 06:00 UTC-ге дейін Кэтлин тропикалық дауылдың күшінен төмендеді. Осы кезде жүйе аралдың солтүстігінде 89 шақырым жерде болды. Ұзақ өтпей Кэтлин жылы суларға қарай солтүстік-солтүстік-шығысқа бұрылды. 10 қыркүйек күні таңертең Point Eugenia түбегінен өткеннен кейін (циклонның құрлыққа алғашқы түсуі), Кэтлин сол күні сағат 11:30 UTC-де Энсенададан оңтүстікке қарай 193 шақырым жерде екінші рет құрлыққа түсті. Көптеген тропикалық дауылдардан айырмашылығы, Кэтлин Калифорнияда баяу әлсіреді. Тропикалық дауыл Кэтлин Калифорнияның оңтүстігінде депрессияға айналып әлсіреп, көп ұзамай Өлім аңғарына қарай жылжыды. 11 қыркүйекте Кэтлин Неваданың батысына енді. Соңында, орталықты анықтау қиын болды, себебі ауыл аллювиалды жазықта орналасқан, және таудан келген судың 12 метрлік қабырғасы пайда болды. Ocotillo қаласын 1 метрлік және 2 метрлік су басып кетті; қалада алты адам су мен лайда батып қайтыс болды, ал екі адам қала маңында көліктері суға құлап кеткен кезде суға батып қайтыс болды. Палм-Дезерттегі үй иелері дауылдан 4 миллион долларлық зиянға ұшырады; қала бірнеше күн ішінде бір жылдық жауын-шашын мөлшеріне тең жауын алды. Шөлдегі қалада ешқандай ауыр жарақаттар тіркелмеді, бірақ екі ауыл шаруашылығы бөгеті бұзылды. Америка Құрама Штаттарының Гипс компаниясына тиесілі тар табанды темір жол желісі Пластер Ситиден және Санта-Фе темір жолының Райс пен Блайт аралығындағы рельстеріне зақым келді, сондай-ақ Санта-Фе жүк пойызы тоқтап қалды, бірақ оны тез құтқарып алды. Юмадан Сан-Диегоға дейінгі 8-ші тас жолдың 213 метрлік бөлігі қирады. Калифорнияның кейбір аймақтары апат аймағы деп жарияланды, ал Оңтүстік Калифорнияның барлық аймақтарында, соның ішінде шөл және тауларда кенеттен су тасқыны туралы ескертулер берілді. Калифорнияның кейбір аймақтарына, сондай-ақ Невада мен Аризона штаттарына да су тасқыны туралы ескертулер берілді, бірақ 11 қыркүйекте жаңбыр тоқтағаннан кейін олар алынып тасталды. Жаңбыр Мохаве округінде қатты су тасқынына әкелді. Бір адам желдің соққысымен құлаған пальма ағашының астында қаза тапты, ал штатта 13 адам жарақат алды. Бұл оқиға Колорадо өзеніндегі Дэвис бөгетіне жауын шашынның көп түсуінен байланысты болды.

АҚШ-тың қалған бөлігі

Монтана штатында Кэтлин ауа райының күрт нашарлауына, кейбір жерлерде күшті жаңбырға себеп болды, бұл штат тарихындағы ең көп жауын-шашын жаудырған тропикалық циклонға айналды, бірақ 2023 жылы «Хилари» даулы бұзылысы осы көрсеткішті жаңартты. Дауылдың қалдықтары Орегон және Айдахо штаттарына да әсер етті.