Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
19-20 ғасырдағы американдық ғалым Джеймс Брэндер Мэтьюс (21 ақпан 1852 - 31 наурыз 1929) – американдық ғалым, жазушы және әдеби сыншы. Ол Нью-Йорктегі Колумбия университетінде драмалық әдебиетті толық уақытты оқытатын алғашқы профессор болды және театрды ғалымдар зерттейтін лайықты пән ретінде орнықтыруда маңызды рөл атқарды. Оның қызығушылықтары Шекспир, Мольер және Ибсеннен бастап француз бульварлық комедиялары, халық театры және оның заманының жаңа реализміне дейін жетеді.
19th/20th century American academic
James Brander Matthews (February 21, 1852 – March 31, 1929) was an American academic, writer and literary critic. He was the first full time professor of dramatic literature at Columbia University in New York and played a significant role in establishing theater as a subject worthy of formal study by academics. His interests ranged from Shakespeare, Molière, and Ibsen to French boulevard comedies, folk theater, and the new realism of his own time.
Ерте өмір
Мэтьюс Нью-Орлеан қаласындағы бай отбасында дүниеге келді және Нью-Йорк қаласында өсті. Дегенмен, ол заңға ешқандай нақты қызығушылық танытпады және өмірін өткізу үшін еңбек ету қажеттілігі болған жоқ.
Matthews was born to a wealthy family in New Orleans and grew up in New York City. However, he demonstrated no real interest in law and never really needed to work for a living.
Жазу
Мэтьюс 1880 және 1890 жылдары романдар, пьесалар, әңгімелер, драматургия туралы кітаптар мен актерлердің өмірбаяндарын жазып, әдеби мансабын бастады. Ол қала өміріне арналған үш эскиздер жинағын жазды. Олардың бірі – «Манхэттен виньеткалары» (1894) – оның досы Теодор Рузвельтке арналған. Брэндер Мэтьюс – отыздан астам кітаптың авторы, өнімді және жан-жақты жазушы. Оның жеке романдары мен пьесалары ерекше көзге түспейді және ұзақ уақыттан бері ұмытылған (оның пьесаларының бірінің танымалдылығы Теодор Дрейзердің «Карри әпке» романындағы есімдер тізімінде көрсетілгендігімен байланысты: бұл Кэрри кейіпкерінің барып көрген «Алтын кен» атты мелодрамасы, осы оқиға оны актерлік мансабын ойлауға итермелейді). Оның американдық әдебиет және драма туралы зерттеулерінің кейбіреулері жоғары мектептер мен колледждерде оқулық ретінде жақсы сатылды. Оның алғашқы кітаптарының бірі – «XIX ғасыр француз драматургтары» (1881) – тақырыпты терең зерттейтін ғылыми еңбек болып табылады және екі онжылдық ішінде екі рет қайта қаралып, қайта басылды. Ал 1919 жылғы автобиографиясы «Осы көп жылдар» – өнерде білім алған бай және жемісті өмір сүрген адамның әңгімесі. Бұл кітап сонымен қатар 1860-1900 жылдар аралығындағы Манхэттендегі өмірді еске түсіреді. Мэтьюс 1910 жылы Мольердің, ал 1913 жылы Шекспирдің өмірбаянын жариялады.
Matthews began a literary career, writing novels, plays, short stories, books about drama, and biographies of actors during the 1880s and 1890. He wrote three books of sketches of city life. One of these, Vignettes of Manhattan (1894), was dedicated to his friend Theodore Roosevelt. Brander Matthews was a prolific and varied writer, author of more than thirty books. His own novels and plays are undistinguished and long forgotten (the claim to fame of one of his plays is its footnote status in Theodore Dreiser's novel Sister Carrie: it is the melodrama, A Gold Mine, which the character Carrie attends and which causes her to consider a drama career). Some of his surveys of American literature and drama sold very well as high school and college texts. One of his earliest books, French Dramatists of the Nineteenth Century (1881), is a scholarly study of the subject and was revised and reprinted twice during two decades, while his 1919 autobiography, These Many Years, is a story of an education in the arts by a man who lived a rich and productive life. It also offers an evocation of life in Manhattan c. 1860–1900. Matthews published a biography of Molière in 1910 and a biography of Shakespeare in 1913.
Оқыту
1892-1900 жылдары Колумбия университетінде әдебиет профессоры болды, 1924 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін драма әдебиеті профессоры қызметін атқарды. Ол қызықты дәріс оқушы және харизматикалық, бірақ талапкер ұстаз ретінде танылды. Оның ықпалы соншалық, бір әзілде бүкіл буын "бір Мэтьюспен өртене" (brandered by the same Matthews) деп айтылды. Мэтьюстің студенттері оны драма тарихына жақсы білетін және американдық және британдық драматургтармен қатар континенттік драматургтарды да жақсы танитын адам ретінде білді. Ол американдықтар үшін тым батыл саналған драматургтарды, мысалы Герман Судерман, Артур Пинеро және ең бастысы Хенрик Ибсенді қолдады, ол туралы жиі және шешен жазды. Студенттері оны пікір білдіруге бейім, сәл консервативті саясат ұстанатын адам ретінде білді. 1917 жылы онымен бірге оқыған драматург С.Н. Берман естеліктерінде былай деп еске алады: "Бір күні мен сыныпқа [либералды журнал] The New Republic-тің көшірмесін алып келіп қателік жасадым. Мен оған үлесімді де қосқан едім. Мэтьюс The New Republic-ке қарап: "Осы нәрселерге уақытыңды ысыраптап жатқаныңа өкінемін", - деді. Теодор Рузвельттің жақын досы және берік республикашыл ретінде ол өз міндетін орындады". Берман мойындағандай, ол "оңай және әңгімешіл" де бола алатын, және университет кампусында әлемді білетін адам ретінде құрметке ие болды. Ол драманың негізгі өнері – пьесаның әдеби мәтіні емес, қойылымы екенін үйретті. Басқа студенттер оны "махаббат пен шыдамсыздық араласқан" ұстаз ретінде еске алды және ол өзінің жайлы өмірін және талғампаздығын жасыруға тырыспады. Колумбиядағы әріптестерімен қарым-қатынасы кейде шиеленіскен. Оның консервативтілігі соңғы жылдары күшейді: ол әйелдерді магистратураға қабылдамауға қатаң болды және әйелдердің ұлы драматурлар болуға табиғи қабілеті жоқ деген пікірін ашық білдірді. Марк Ван Дореннің айтуынша, ол ондаған жылдар бойы қайта қараудан бас тартқан "көне" американ әдебиетінен таңдаулы курсын оқытқан. Табиғи түрде, ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі жазушылар мен белсенділердің назарына ілікті. 1917 жылы Мэтьюстің автобиографиясын қарап, радикал сыншы және Колумбия түлегі Рэндольф Борн Мэтьюс үшін "әдебиет – өмірді түсіну емес, әдептіліктің белгісі" деп шағымданады. Альфред Казин өзінің "Туған жер туралы" еңбегінде оны "әдеби мырза" деп сипаттады. Мэтьюс кейіннен үлкен драмалық мансапқа ие болған бірнеше студенттерге сабақ берді, олардың ішінде драматург Берман, драма сыншылары Старк Янг, Людвиг Левисон және Джон Гасснер болды. Колумбия университетінде ұзақ қызмет еткен кезінде Мэтьюс костюмдер, сценарийлер, реквизиттер және басқа да сахналық естеліктерден тұратын "драмалық мұражай" құрып, басқарды. Философия залындағы төрт бөлмелі кешенде орналасқан коллекция оның қайтысынан кейін бөлініп сатылды. Алайда, оның кітаптары университет кітапханасына қосылды, ал Глобус театрының және басқа да тарихи драмалық орындардың диорамалары кампуста, негізінен Додж-холлда көпшілікке көрсету үшін таратылды. Кейінгі жылдары өзін-өзі қанағаттандырған, бұл стильдің сәннен шыққаннан кейін ұзақ уақыт өткен соң да қой шашағын сақтап жүргеніне қарамастан, Мэтьюс әрқашан өте әлеуметтік адам болды. Ол студенттерді Вест-Эндтегі пәтеріне кешкі әңгімелерге шақыратын. Ол 1924 жылы жетпіс екі жасында Колумбия университетінен зейнеткерлікке шықты.
From 1892 to 1900, he was a professor of literature at Columbia University, becoming professor of Dramatic Literature until his retirement in 1924. He was known as an engaging lecturer and a charismatic, if demanding, teacher. His influence was such that a popular pun claimed that an entire generation had been "brandered by the same Matthews." Matthews' students knew him as a man well versed in the history of drama and as knowledgeable about continental dramatists as he was about American and British playwrights. Long before they were fashionable, he championed playwrights who were regarded as too bold for Americans, such as Hermann Sudermann, Arthur Pinero, and preeminently Henrik Ibsen, about whom he wrote frequently and eloquently. His students also knew him as an opinionated man with somewhat conservative politics. Playwright S. N. Behrman, who studied with him during 1917, recalled in his memoirs, "One day I made the mistake of bringing into class a copy of [the liberal magazine] The New Republic. I had, actually, a contribution in it. Matthews looked at The New Republic and said, 'I am sorry to see you wasting your time on that stuff.' As a staunch Republican and intimate of Theodore Roosevelt's, he had his duty to do." He could also be "easy and anecdotal", Behrman acknowledged, and he was respected on campus as a man of the world. He taught that performance was the main art of drama, not the literary texts of plays. Other students recalled him as a teacher who elicited "mingled affection and impatience" and who behaved in a manner that never attempted to hide his privileged life and connoisseurship. His relations with Columbia colleagues were sometimes adversarial. His conservatism became more pronounced during his later years: he was adamant about not admitting women to his graduate courses and publicly expressed the opinion that women did not have the natural ability to be great playwrights. According to Mark Van Doren, he taught an "ancient" American literature elective that he refused to revise over the decades. Not surprisingly, he was a natural target for the World War I era generation of writers and activists. Reviewing Matthews' autobiography in 1917, the radical critic and fellow Columbia graduate Randolph Bourne complained that for Matthews, "literature was a gesture of gentility and not a comprehension of life". In his publication On Native Grounds, Alfred Kazin characterized him as a "literary gentleman". Matthews taught a number of students who later had major dramatic careers, including playwright Behrman and drama critics Stark Young, Ludwig Lewisohn, and John Gassner. During his long tenure at Columbia University, Matthews created and curated a "dramatic museum" of costumes, scripts, props, and other stage memorabilia. Housed in a four room complex in Philosophy Hall, the collection was divided and sold after his death. However, its books were incorporated into the university library and its dioramas of the Globe Theatre and other historic dramatic venues have been dispersed for public display around campus, mainly in Dodge Hall. Despite his complacent persona during later years, wearing mutton chop whiskers long after that style has passed, Matthews was always an intensely social man. He regularly invited students to his West End apartment for evenings of conversation. He retired from Columbia University in 1924 at the age of seventy two.
Кәсіби қатынастар
Мэтьюс университеттен тыс жерде белсенді кәсіби өмір сүрді. Ол Авторлар клубы мен Ойыншылар клубының негізін қалаушылардың бірі және Америка авторлық құқық лигасының ұйымдастырушыларының бірі болды. Ол Америка өнер және әдебиет академиясының мүшесі және 1913 жылы Ұлттық өнер және әдебиет институтының президенті болды. 1906 жылы ол Төселген жазу кеңесінің (Simplified Spelling Board) алғашқы төрағасы болып тағайындалды және 1910 жылы Американың қазіргі тілдер қауымдастығының (Modern Language Association of America) президенті болды.
Matthews had an active professional life off campus. He was one of the founders of the Authors' Club and the Players' Club and was one of the organizers of the American Copyright League. He was a member of the American Academy of Arts and Letters and president of the National Institute of Arts and Letters during 1913. In 1906, he was named the first chairman of the Simplified Spelling Board and served as president of the Modern Language Association of America during 1910.
Құрметтер
Мэтьюс 117-ші көшеде, Амстердам даңғылы мен Морнингсайд драйвы арасында орналасқан, қазір бұзылған Брендер Мэтьюс театрының идеясы болды. Колумбия университетінде оның атымен аталған ағылшын тілінен профессорлық қызмет әлі де сақталып тұр. 1907 жылы француз үкіметі француз драмасын насиаттауға қосқан үлесі үшін оны Құрмет легионы орденімен марапаттады.
Matthews was the inspiration for the now destroyed Brander Matthews Theater on 117th Street, between Amsterdam Avenue and Morningside Drive. An English professorship with his name still exists at Columbia University. In 1907, the French government decorated him with the Legion of Honor for his services in promoting the cause of French drama.
Жеке өмір
Мэтьюс кейін Ада Харландқа үйленді. Олардың бір қызы болды. 1890 жылдары ол "Санкт-Бакхустың достық ұлдары" деп аталатын бейресми топтың негізін қалаушысы болды, олар Гринвич Виллидждегі богемиялық кафеде ойын-сауық пен оқу үшін жиналатын. Топтың басқа мүшелеріне білімді және әлемдік көреген сыншы Джеймс Гиббонс Хунекер және шулы Ашкан мектебінің суретшісі Джордж Люкс кірді, олар екеуі де алкоголь ішуімен танымал болған нью-йорк тұрғындары еді, олардың қатысуы "ұлдардың" тек зиялық ойын-сауыққа ғана берілмегенін көрсетеді. Мэтьюс ұзақ жылдар бойы жұмыс істеген Джин Милл Клубының мүшесі болды, оның құрамында Колумбия университетінің президенті Николас Мюррей Батлер және көптеген мемлекеттік қызметкерлері болды, олар барлығы да бауырластықпен әңгімелесуге, жақсы шарап пен тамаққа құштар еді. Ол Роберт Луис Стивенсон, Рудьярд Киплинг, Бретт Харт, Марк Твен, Уильям Дин Хауэллс және Теодор Рузвельт сияқты көптеген белгілі адамдармен дос болды. Твенмен арақатынасы әзіл-қалжыңға толы болды; ол өзінің танымал "Фенимор Купердің әдеби қателіктері" атты мақаласында Купердің әдеби еңбектеріне қатысты Мэттьюстің пікірлерін сынады. Мэттьюстің 1880 жылдардан бастап Ақ үй кезеңіне дейінгі Рузвельтпен болған хат алмасуы оның өлімінен кейін жарияланды. Олар мінез жағынан ұқсас болды, сонымен қатар, әріптерді жеңілдету мәселесіне қызығушылық танытты. 1929 жылы ол зейнетке шыққаннан кейін бес жыл өткен соң Нью-Йорк қаласында қайтыс болды.
Matthews married Ada Harland, an actress who had given up her career when they married. They had a daughter. During the 1890s he was a charter member of an informal group known as "the Friendly Sons of Saint Bacchus", which met in a bohemian cafe in Greenwich Village for entertainment and readings. Other members of the group included the erudite and cosmopolitan critic James Gibbons Huneker and the rowdy Ashcan school painter George Luks, two New Yorkers notorious for their alcohol drinking, whose presence would suggest that the "sons" were not devoted to purely intellectual pastimes. Matthews was a member of the long running Gin Mill Club, a more exclusive informal organization whose members included Columbia University's president, Nicholas Murray Butler, and numerous public officials equally devoted to fraternal evenings of conversation, good wine, and good food. He was friends with many notable men, including. Robert Louis Stevenson, Rudyard Kipling, Bret Harte, Mark Twain, William Dean Howells, and Theodore Roosevelt. His relationship with Twain had a bantering quality; in his famous essay "Fenimore Cooper's Literary Offenses," Twain lambasted Matthews' statements concerning Cooper's literary merits). Matthews' correspondence with Roosevelt, which extended from the 1880s through the White House years, was published posthumously. They shared a temperamental affinity as well as an interest in the cause of simplified spelling. In 1929, he died in New York City five years after his retirement.