Кіріспе

Қарулы көлік, Қарулы персонал тасымалдаушы, Ішкі қауіпсіздік көлігі

Қарулы көлік
Қарулы персонал тасымалдаушы
Ішкі қауіпсіздік көлігі
| көлік = иә
| қызмет =
| пайдаланушы = Операторларға қараңыз
| соғыстар =

| конструктор =
| жобалау күні = 1962 жылдың маусымы
| өндіруші = Cadillac Gage
| бірлік құны =
| өндіріс күні = 1963–2000
| саны = 3200 – амфибиялық мүмкіндігі бар американдық бронеавтомобилі. Ол Cadillac Gage компаниясы Вьетнам соғысы кезінде АҚШ әскери полиция корпусы үшін қарулы колоннаны сүйемелдеуге арналған көлік ретінде әзірлеген. Оның жоғары биіктігі, амфибиялық қабілеті және су өткізбейтін қозғалтқышы американдық экипажға Вьетнамның жаңғылдарында қарсыластарын қалың өсімдіктерден байқап, елдің терең өзендерін кесіп өтуге және тиімді күресуге мүмкіндік берді.

Жобалау және әзірлеу

V 100 сериялы көліктер 1960 жылдардың басында Мичиган штатының Уоррен қаласында орналасқан Cadillac Gage компаниясының Terra Space бөлімшесімен әзірленді. 1962 жылы Terra Space компаниясы Commando деп аталатын көлік құралына патент алды. Алғашқы прототип 1963 жылы пайда болды, ал өндіріс үлгілері 1964 жылы пайдалануға берілді. Көлік төрт дөңгелекті жетекпен жабдықталған және M35 сериялы жүк машиналарында қолданылатын осьтерге ұқсас. Қозғалтқышы бензинмен жұмыс істейтін 360 куб дюймді Chrysler V8, M113 бронетранспортерлерінің алғашқы газ модельдеріндегідей. Оның 5 жылдамдықты қолмен басқару арқылы салыстырмалы түрде қиын жерлерді басып өтуге мүмкіндік береді. M706 автомобиль жолындағы жылдамдығы 0,9 км/сағ, ал су арқылы жүруге болады. Commando-ның бронясы Cadaloy деп аталатын жоғары беріктікті қорытпа болаттан жасалған, ол 7,62×51 мм-ге дейінгі оқтардан қорғайды. Бронясының арқасында M706-ның салмағы 7 тоннадан асады. Сондықтан, көліктің жиі кездесетін мәселесі – артқы осьтің ауырлықтан зақымдануы. Алайда, броня монокок конструкциялық базасын да қамтамасыз етеді, сондықтан ол бронь қосылған қарапайым көлікке қарағанда жеңіл болуы мүмкін, ал броня бұрышы соққыдан және мина жарылысынан қорғайды. V 100 мұнаралы және ашық үлгілерде қол жетімді болды. Зауыттық прототип мұнараларына T 60, T 70 және T 90 кірді. T 60 екі .50 калибрлі пулеметтен, екі .30 калибрлі пулеметтен немесе олардың әрқайсысынан біреуден құралды және қолмен айналуға ие болды. .30 калибрлі пулеметтердің нақты нұсқалары өте әртүрлі болды, зауыттық конфигурацияларға M1919A4E1, M37, M73, M219 және MG42 кірді. Кейіннен M60 және FN MAG та опциялар тізіміне қосылды. Cadillac Gage компаниясы Stoner 63 қару жүйесінің соленоидты ұшқышпен жабдықталған тұрақты пулемет нұсқасын пайдалануды жоспарлаған, бірақ сынақтар кіші калибрлі оқтың бұл рөлге қолайсыз екенін көрсеткеннен кейін ол жобадан бас тартылды. T 90 бір 20 мм-лік зеңбірекпен және қуатты айналумен жабдықталған. Полицияға арналған T 70 төрт газ таратқышымен, мұнараның айналасында 360 градусқа көру үшін көру блогымен және басқа қаруларсыз болды. T 70 және T 90 жаппай өндіріске енгізілмеді, оның орнына, оқтар тік жиектерінде емес, орталыққа орнатылған модификацияланған T 60 стандартқа айналды. Бұл мұнараның 7,62 мм General Electric Minigun-мен жабдықталған нұсқасы да жасалды. Сонымен қатар, орталық парапеті бар ашық үлгі де жасалды. Бұл үлгінің мақсаты миномет орнатуы болған, бірақ бес пулемет орнатуға да болады еді. Алдында 2, артқы жағында 1, барлығы үш M2 Browning немесе Mk 19 пулеметтеріне және әр жағында .30 калибрлі пулемет, мысалы M1919 Browning пулеметі, M60 немесе осы кластағы кез келген басқа пулемет орнатуға болатын бүгілетін тіреу нүктесі болды. V 100 көлігін командалық көлікке немесе полицияға айналдыру үшін жабық көтерілген "капсула" да жасалды. Полиция жұмысына арналған үлгілерде газ гранаталарын атқыштар үшін оқ ату бұрышын жақсарту үшін арнайы созылған атыс тесіктері болды. V 100-дің салыстырмалы түрде қаруланған үлгілері 1964 жылы пайда бола бастады, ол кезде Cadillac Gage Commando-ны Сауд Арабиясы Корольдік Армиясының үлкен жартылай автоматты зеңбірекпен жабдықталған дөңгелекті бронетранспортерді талап етуіне байланысты Alvis Saladin және Panhard AML 90-қа қарсы сатты. Кейіннен бірнеше V 150 үлгілері сәтті сынақтан өтіп, 90 мм-лік төмен қысымды Mecar плавный зеңбірегімен ұсынылды. Жаңа мұнарасымен және зеңбірегімен V 150 үш адамнан тұратын экипажмен жабдықталды, бірақ қосымша оқ-дәрілер қосылмаса, сегіз жолаушыға орын берді. Ең үлкен сыйымдылығы кезінде оның корпусы 39 дана 90 мм оқ-дәрілерді сақтай алатын және тағы төрт жолаушыға орын бере алатын. Кейінгі V 150 үлгілерінде EE 9 Cascavel-дегідей, әлдеқайда қуатты Cockerill Mk. III 90 мм зеңбірегі бар сәл үлкен мұнара орнатылды. Үшінші оттық қолдау опциясы Commando шассиін британдық FV101 Scorpion ізді барлау машинасының толық мұнарасымен және 76 мм L23A1 зеңбірегімен қайта жабдықтауды қамтыды. V 150 отбасының сатылуы 2000 жылы тоқтатылды. 2010 жылы Federal Defense Industries компаниясы Textron Marine & Land Systems компаниясымен келісімге келгенін мәлімдеді, ол V 100/150/200 үшін рұқсат етілген қосалқы бөлшектерді, қолдауды және басқа да көмек түрлерін ұсыну үшін келісімге келді, өйткені FDI қосалқы бөлшектер үшін техникалық кітапхананы жүргізеді. 2011 жылы Napco Textron-мен келісімге келді, ол V 100/150 үшін рұқсат етілген зауыттың бөлшектерін, қолдауды және басқа да көмек түрлерін қамтамасыз етеді.

Операциялық пайдалану

Командос 1963 жылдың қыркүйегінде АҚШ әскери полициясы, АҚШ Әуе күштері, АҚШ теңіз жаяу әскерлері және одақтас күштер, соның ішінде Вьетнам Республикасы армиясы (ARVN) үшін Оңтүстік Вьетнамға жіберілді. Ол Вьетнамда XM706 Commando ретінде алғаш рет ARVN-ге енгізілді, ол 1967 жылы маусымда АҚШ армиясына алғашқы үлгілерін берді. 1968 жылдың соңында АҚШ армиясы XM706E1 бронемашинасының өз нұсқасын сатып алды, кейіннен ол M706 ретінде стандартталды. АҚШ армиясында ол Duck немесе V деп аталды. XM706 мен XM706E1/M706 арасындағы негізгі айырмашылықтар газ резервуарларының толтыру портының дизайнында, бүйір терезелерде, алдыңғы көрініс блоктарында және ең бастысы қару-жарақтарда болды. XM706 екі .30-06 калибрлі M37 пулеметінен, ал АҚШ армиясының XM706E1/M706 пулеметінен екі 7.62 мм НАТО M73 пулеметінен тұрады. ARVN, екінші жағынан, әлі де .30-06 калибріндегі әртүрлі қаруды қолданады және олардың жабдықтау пойызында тиісті оқ-дәрілері болды. Іс жүзінде ARVN стандартты екі пулеметті қаруландырудың жетіспейтінін анықтады және көбінесе артқы радиооператордың люкіндегі стандартты штативтік тұтқаға қосымша M1919A4 пулеметін орнатты. Олардың бірнеше V 100 ұшақтары бір M37 және бір .50 BMG калибрлі M2HB пулеметімен жабдықталды. V 100 ARVN-де негізінен броньды ат әскерлері бөлімшелерінің бронеавтомобиль элементтерінде, сонымен қатар Оңтүстік Вьетнамның өңірлік күштерінің механикаландырылған взводтарының бір бөлігі ретінде қызмет етті. Американдық ARVN V 100 бірліктерімен салыстырғанда командалары үлкен болды, соның ішінде мылтықпен жүретін командир және артқы люктің сыртындағы радиооператор. XM706E2 деген тағы бір модель АҚШ Әуе күштеріне қорғаныс базасын қорғау, шабуылдан кейінгі оқ-дәріге қарсы барлау және EOD пайдалану үшін берілді. XM706E2 мұнарасы жоқ және ортаңғы парапеті ашық болды. Іс жүзінде әртүрлі қару-жарақ USAF XM706E2s-ке орнатылды, бірақ ең көп таралған конфигурация - бір M2HB пулеметі және бір M60 пулеметі. Басқа жабдықтарға XM174 40 мм-лік гранатомет және жарық шамдары кірді. Филиппин Республикасындағы Кларк әуе базасындағы АҚШ Әскери-әуе күштері 3-ші қауіпсіздік полиция тобы 1988 жылдың күзінде M1026 HMMWV-ді алғанға дейін "Duck" атты өрт сөндіру тобының көлігі ретінде жұмыс істеді. Кейін көліктер жартылай зейнеткерлікке шығарылды және кейде қақпаларда "темір бункерлер" ретінде пайдаланылды, өйткені 20 жылдық көліктерді іске қосу қиын болды. V 100 ұшағында екі адамнан тұратын экипаж, 10 жолаушы болады. Жол патрульінде, конвойда және АҚШ армиясының әскери полициясында қорғаныс базасында екі адамнан тұратын экипаж болды: жүргізуші және зеңбірекші. Қосымша қару-жараққа көбінесе екі немесе үш жоғары орнатылған M2 немесе M60 пулеметтері кірді. Кейде басқа қарулар, мысалы, M134 мини-пулялар да қолданылған. Сондай-ақ, жолаушылар жеке қаруларын көліктегі түрлі оқ-дәрі порттарына ату үшін пайдалана алады. Вьетнам соғысы кезінде тиімділігіне қарамастан, АҚШ әскері соғыстан кейін V 100s-ті шектеулі түрде қолданды, 1970 жылдары АҚШ армиясының әскери полициясы взводтарымен Herlong Army Depot-та немесе бүкіл елдегі басқа да сайттарда бронеавтомобильдерді тек шағын бөлімшелер орналастырды. Қалған V 100 әр түрлі әскери қондырғылардағы танк пен пулеметтер үшін "қатты нысана" ретінде жұмсалды. Тірі қалғандар әр түрлі кішігірім күштермен қызмет етуде, мысалы Вьетнам Халық Армиясы, Тайланд Корольдік Армиясы, Қытай Республикасы Әскери Полициясы, Филиппин Армиясы, Теңіз жаяу әскерлері және Филиппин Ұлттық Полициясының Арнайы іс-қимыл күштері, Ливан Қарулы Күштері, Венесуэла Армиясы және Ямайка Қорғаныс күштері. Оны Малайзия армиясы Екінші Малайзия төтенше жағдай кезінде (қазір зейнеткерлікке шыққан) және Малайзия корольдік полициясы (GOF Pasukan Gerakan Am) осы уақытқа дейін қолданған. Көлікті АҚШ-тың көптеген SWAT бөлімшелері және шетелдегі жандармия күштері де қолданады. V 100 - бұл АҚШ армиясы конвойды қорғау және басқа да міндеттер үшін Ирак пен Ауғанстанда қолданатын M1117 бронежабдықты қауіпсіздік машинасының алдыңғы үлгісі. Көп жылдар бойы Лос-Анджелес полиция департаменті (LAPD) 2 V 100 қаруын қолданды және оларды жоғары тәуекелге ие қолға алу ордерлері үшін қолданды. Олар алғашқы SWAT командаларын құрды және V 100 машинасын құқық қорғау құралдары ретінде алғаш рет пайдаланды. Олар оларды АҚШ Энергетика департаментінен 1980 жылдардың басында Лос-Анджелестің 1984 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын өткізуі үшін алды. Әдетте оларды пайдалану үшін соттан ордер алу талап етілетін, алайда LAPD оларды осы талаптан тыс орналастырған. Бір сәт ескерту берілгенде LAPD Metropolitan Division V 100 ("танк" деп аталған) көлігін атыс оқиғаларына және офицерлерге көмектесуге дайын болды. Осы көліктерді қарумен жабдырудың орнына LAPD 10 футтық (3 метрлік) тарау бұрышын орнатты. Тарау бұрышының жалпақ бөлігі күлімдеу бейнесімен безендірілді және "Жақсы күн болсын" деген жазумен жазылды. LAPD V 100 көліктерін зейнеткерлікке шығарды, олардың соңғы маңызды қолданылуы 1997 жылғы Норт Холливуд атысуы болды. Бүгінде ел бойынша кейбір SWAT командалары ұқсас V 100 көліктерін пайдаланады. A&E телеарнасының "Detroit SWAT" бағдарламасында Детройт SWAT командасы тарау бұрышы бар V 100 көлігін жиі пайдаланады. Көптеген SWAT операциялары қазірде жақсы жабдықталған APC және брондалған фургонмен жаңартылды. Алайда, қажет болған жағдайда V 100 ғимаратқа, үйге және т.б. тактикалық кіру үшін құнды құрал болып қалады.

Нұсқалар

Cadillac Gage-дің негізгі V 100 көлігінен бастап, бірнеше көліктердің толық сериясы жасалды. Бұл жетілдіру Textron компаниясының Теңіз және құрлық бөлімшесіне жүйелерді өндіру және одан әрі дамыту жұмыстары жүктелгеннен кейін де жалғасты. Оларға жаңартылған 4×4 көліктермен қатар, ұқсас конструкция мен кейбір негізгі бөлшектерді пайдаланған 6×6 көліктер де кірді.

V-150

V 150 – бұл гибридтік нұсқа, ол V 200-ден кейін жасалған және V 200-ге негізделген, бірақ V 100-дің кейбір мүмкіндіктері сақталған. Ол дизельдік немесе бензиндік қозғалтқыштармен жабдықталуы мүмкін, ал көпшілігі Сауд Арабиясы Ұлттық гвардиясы үшін V 150S ретінде өндірілді. V 150 бастапқыда V 100 сияқты Chrysler V8 бензиндік қозғалтқышымен және үш жылдамдықты беріліс қорабымен жабдықталған, бірақ кейіннен олар Cummins алты цилиндрлі қозғалтқышымен және төрт жылдамдықты автоматты беріліс қорабымен ауыстырылды. V 200-ден ерекшелігі, барлық V 150-дер бұрынғы V 100-дің бірдей өлшемдерінде сақталды; алайда, олар күшті осьтермен және өзгертілген серіппелермен жасалды. V 150 корпусы да ауыр қару-жарақ жүйелерін, мысалы, оттық қолдау және танкке қарсы мақсаттар үшін үлкен тегіс ұңғылы зеңбіректерді тасымалдауға арналған. 1980 жылдары Португалия өздерінің Chaimite (1967 және 1974 жылдар аралығында салынған) машиналарын 90 мм мұнарасымен (V 400) жаңартып, сонымен қатар АҚШ-та жасалған V 150 Commando-ның 15 данасын сатып алды. Филиппин армиясы 2017 жылға дейін V 150 машиналарын пайдаланып келді, сол кезде әлеуметтік желілерде көліктің үстіне орнатылған ауыр ағаш тақтайшалар мен жазық оқ-дәрі жәшіктерінен жасалған импровизациялық бронясының суреттері пайда болды, бұл Оңтүстік аралдардағы ИСИЛ бүлікшілеріне қарсы қолданылды. Импровизациялық броняның тиімділігі күмәнді, бірақ ол РПГ-нің зиянын азайтуға көмектеседі деп саналады. 2023 жылдың 7 маусымында Ларсен мен Тубро компаниясы жаңартылған LAV 150 машиналары Булакан қаласында сынақтан өтті.

HMV-150

HMV 150 – Таиланд 2017 жылы жасаған V 150-нің жаңартылған және модернизацияланған нұсқасы. Panus Assembly компаниясы жергілікті жерде жобалаған HMV 150 жаңа қауіптерге жауап беру үшін, әсіресе миналар мен ИЭМ-дерден қорғаныш беру мақсатында жаңа дизайнмен жасалған. Көліктің ішкі құрылымы да өзгертіліп, ішкі кеңістік арттырылды, бұл көлікке он әскери қызметкерге дейін тасымалдау мүмкіндігін береді. Алғашқы V 150 көлігі тек бес адамды тасымалдай алатын. Көлік 8,9 литрлік Cummins ISL Euro 3 стандартындағы 350 ат күшіне ие жаңа қозғалтқышпен жабдықталған. Алты жылдамдықпен жұмыс істейтін жаңа Allison 4500 автомат берілісіне қосылған. HMV 150 жолда максималды жылдамдыққа жете алады. ST Kinetics 2002 жылы Сингапурдың V 200 көліктерінің паркін электрлік мұнаралық жетегімен жаңартып, қозғалтқыш пен беріліске бірнеше егжей-тегжейлі жақсартулар енгізді. Сингапур армиясы 2015 жылға дейін резервте екі жүз V 200 көлігін сақтап келді, содан кейін олар ресми түрде қызметтен шығарылып, олардың орнына Бейбітшілік сақтаушы қорғалған жауап беру машинасы (PRV) келді. Сингапур Республикасының Әскери-әуе күштері базалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін 50 V 200 көлігін пайдаланды, олар шведтік RBS 70 зениттік ракеталық кешендерімен жабдықталған. Бұл көліктердің 2015 жылы қызметтен шығарылған-шығарғаны белгісіз. 7 данасы Вьетнам соғысында тұтқындалған.

Филиппин армиясы

LAV 150 Командалық көлік Филиппин армиясы мұражайында, Бонифасио бекінісінде, Тагиг қаласында. LAV 150 жеке құрам тасымалдау көлігі Жеңіл брондалған дивизия мұражайында, О'Доннелл лагерінде, Брги. СТА. Лусия, Капас, Тарлак, Орталық Лусон, Лусон аймағында. LAV 150 жеке құрам тасымалдау көлігі Филиппин әскери академиясының реликвиялық экспонаттарында, Багио қаласы, Бенгуэт, Лусон аймағында тұрақты ашық экспозицияда орналасқан.

Филиппин теңіз жаяу әскерлері

LAV 150 Командос әскери машинасы Тагайтай кітапханасы мен мұражайында сыртқы статикалық көрмеде.

Филиппин ұлттық полициясы

LAV 150 20 мм IFV Fort Sto Domingo Sta Rosa, Laguna қаласындағы ашық алаңдағы тұрақты көрмеде.

Сингапур

Сингапур армиясының V 200 командалық машинасы 20 мм-лік зеңбірекпен Сингапур армиясы мұражайында.

Америка Құрама Штаттары

M706 бронеавтомобилі Форт-Леонард-Вудта. V 100 (XM706E2) «Командо» АҚШ Әуе күштерінің Ұлттық мұражайында.

Ұқсас көліктер

M1117 Зы бронетранспорттық құрылғы – АҚШ Әскери полиция корпусы үшін жасалған Commando негізіндегі көлік. Bravia Chaimite – Commando-ға ұқсас португалдық көлік. Dragoon AFV - Arrowpointe Corporation (қазіргі General Dynamics Land Division) өндірген көлік. Француз Berliet VXB 170, ол жандармерия мен Габон үшін аз санда жасалды. BOV - Югославияда шығарылған көлік, кейінірек кейбір бұрынғы Югославия елдерінде LOV-мен алмастырылды. BRDM 2 - кеңестік барлау машинасы. BDX – Ирландиялық үлгінің бельгиялық көшірмесі. 123 данасы Rijkswacht (Жандармерия; 80) және Әуе күштері қауіпсіздік қызметкерлері үшін (43) өндірілген. D 442 FUG PSZH (Felderítő Úszó Gépkocsi – "амфибиялық барлау көлігі") және D 944 PSZH (Páncélozott Személyszállító Harcjármű – "бронетранспортер") – Венгрияның салыстырмалы арзан амфибиялық бронетранспортер және бронетранспортерлер сериясын отандық түрде дамыту нәтижесі.