Кіріспе
Пестицидтерді қолданбау басқаруы (НПМ) – пестицидтерге тәуелді емес зиянкестерді бақылаудың әртүрлі әдістерін сипаттайды. Ол органикалық тағамдық өнімдерді өндіруде, сондай-ақ токсиндерді енгізуге қатысты болмағандағы басқа жағдайларда қолданылады. Синтетикалық токсиндерді қолданбай, зиянкестерді бақылау биологиялық тәсілдермен жүзеге асырылады. Пестицидтерді қолданбау басқаруы әдістерінің мысалдары: Табиғи жоралардың енгізілуі. Ним ағашы өнімдері, маргоза, тулси / базилик жапырағы, цитрус майы, эвкалипт майы, пияз, сарымсақ спрейі, эфир майлары сияқты табиғи инсектицидтерді қолдану. Бұлар органикалық пестицидтер деп те аталады. Егістік алқаптарынан шығып кетуге бейім дақылдарды пайдалану. Тұзақ дақылдары тұрақты түрде тексеріліп, зиянкестер қолмен жойылады. Вирустардан өлген зиянкестердің дернәсілдері ұсатылып, егістік алқаптарына шашыратылып, қалған дернәсілдерді өлтіруге болады. Егістік алқаптарының санитарлық күтімі. Уақтылы себу. Қоректік заттарды басқару. Өсімдіктердің қалыпты мөлшерін сақтау. Топырақты күн сәулесімен қамтамасыз ету. Жыл бойы жәндіктер табиғи апаттарға төтеп беріп, сәтті аман қалады. Олар фермерлер қолданатын химиялық пестицидтерге төзімділік қабілетін дамытуға шамасы жетеді. Сәттілікке жету үшін фермерлер әртүрлі зиянкестерді және олардың табиғи жауларын (фермерге көмектесетін жәндіктерді) анықтап білуі керек. Фермерлер жәндіктердің даму сатыларын және олардың мінез-құлқын білуі тиіс. Зиянкестерді азайтуға бағытталған күш-жігер егістік экожүйесіндегі жәндіктердің табиғи тепе-теңдігін қалпына келтіруге, бірақ зиянкестерді толығымен жоюға емес, бағытталған болуы керек.
Introduction of natural predators. Use of naturally occurring insecticides, such as Neem tree products, Margosa, Tulsi / Basil Leaf, Citrus Oil, Eucalyptus Oil, Onion, Garlic spray, Essential Oils. These also refer to as Organic Pesticides. Use of trap crops which attract the insects away from the fields. The trap crops are regularly checked and pests are manually removed. Pest larvae which were killed by viruses can be crushed and sprayed over fields, thus killing the remaining larvae. Field sanitation. Timely sowing. Nutrient management. Maintain proper plant population. Soil solarisation
Deep summer ploughing. Over years insects have withstood natural calamities and survived successfully. They are able to develop resistance to chemical pesticides insecticides used by farmers. To be successful, farmers should be knowledgeable and able to identify various crop pests, and their natural enemies (farmer’s friendly insects). Farmers should recognize different stages of insects and their behavior. The efforts to minimize pests should aim at restoring the natural balance of insects in crop ecosystem but not elimination of the pest.
ҰҚЖ қағидалары
Табиғи процестерді ортада қолдау. Егістік экожүйесі монодәнді егістердің орнына аралық егістер, тұзақ дақылдары, шекаралық егістер өсіру арқылы әртүрлі болуы керек. Инсектицидтерді қолдану тоқтатылғаннан кейін, егіс зиянкестерінің табиғи жаулары біртіндеп орнығып, оларды бақылауға алады, бұл NSKE, бұрыш-сарымсақ тұндырмасы, малдың зәр-суы қайнатылған қорытпасы сияқты ботаникалық экстракттармен күшейтілуі мүмкін. Басқару шеберлігі: топырақ, су ресурстары, климат және жергілікті зиянкестердің қайта-қайта туындап отыратын проблемаларын ескере отырып, егінді таңдау, егіс ауыстыру, эндемикалық зиянкестерден аулақ болу үшін егін уақытын реттеу, жарық және феромон тұзақтарын орнату, жабысқақ тұзақтар мен құстар отыратын жерлерді жасау. Жергілікті ресурстар: топырақты жақсарту және зиянкестерді бақылау үшін жергілікті қолжетімді органикалық тыңайтқыштарды пайдалану. Экстракттар дайындалып, бұзылған табиғи тепе-теңдікті қалпына келтіруге бағытталған профилактикалық немесе емдік шаралар ретінде қолданылады. Еңбек: Химиялық препараттар мен дайын өнімдерден бас тартып, шаруа өз еңбегін негізгі инвестиция ретінде салатын болуы керек, мысалы, егістікті үнемі бақылау және терең жазғы жырту, көгершіндегі бұршақ жеушілерді шығарып алу үшін өсімдіктерді шайқау сияқты әдістерді қолдану. Қоғамдық тәсіл: Шаруаның зиянкестер мәселесі тек оның егін шаруашылығы мен басқару тәжірибесіне ғана емес, сонымен қатар көрші шаруалардың өсірген өнімдері мен олар қолданатын шараларға да байланысты. Сондықтан, топтық әрекеттерді қажет ететін шараларды анықтау және оларды іске асыру ҰМЖ / тұрақты егіншіліктің ең маңызды аспектісі болып табылады.