Кіріспе

Американдық өнер, әдебиет және музыка сыншысы Джеймс Гиббонс Хунекер (31 қаңтар 1857 – 9 ақпан 1921) – американдық өнер, кітап, музыка және театр сыншысы. Ерекше тұлға және амбициялы жазушы, ол досы, сыншы Бенджамин Де Кассерес айтқандай, "үлкен миссиясы бар америкалық" болды, ал оның миссиясы – американдықтарды өз заманының ең жақсы мәдени жетістіктерімен, отандық және еуропалық мәдениеттермен таныстыру болды. 1892 жылдан 1899 жылға дейін ол мүсінші Клио Хинтонға үйленген.

Өмірбаян

Хункер Филадельфияда дүниеге келді. Ата-анасы заңгер мамандығын оқуға мәжбүрлегендіктен, заңгерлік мансап оның қалауы емес екенін білді; ол музыка мен жазуға құштар болды, бір күні концерттік пианист және романдар жазушы болуды армандады. Жиырма бір жасында кеңседегі жұмысын тастап, Филадельфиямен байланысын үзді және (жүкті қызына, кейін әйеліне) Парижге кетті. Ата-анасы жіберген ақшамен толықтырылған қарапайым бюджетпен ол Парижде Леопольд Дютрелодан фортепиано сабағын алды және Фредерик Шопеннің шәкірті Жорж Матиастың фортепиано класына тыңдаушы болып қатысты. Сонымен қатар ол өмір бойы Еуропа өнері мен әдебиетін зерттей бастады және Виктор Гюго, Иван Тургенев, Густав Флобер, Гай де Мопассан және Эмиль Зола, сондай-ақ Эдуард Мане және Эдгар Дега секілді тұлғаларды қала көшелерінде кездестіргенде қуанды. Сол бір жылдық шетел сапары Хунэкердің өмірін өзгертіп жіберді. Хункер әйелі мен баласымен келесі жылы Филадельфияға оралды, бірақ ол туған қаласында бақытты бола алмады және Нью-Йорктің кең сахнасын аңсады, онда ол музыканы оқып жүріп, журналист ретінде тәжірибесін сынап көруді үміттенеді. Ол 1886 жылы әйелі мен баласын тастап, Нью-Йоркке көшіп келді. Ол фортепианодан сабақ беріп, богемиялық өмір салтын өмір сүрді, сонымен бірге Франц Листтің шәкірті Рафаэль Жозеффимен оқыды, ол оның досы және ұстазы болды. (Хунэкердің музыкалық құдайлары Лист, Шопен және Брамс болды. Ол 1900 жылы Шопеннің өмірбаянын жариялады және Ширмер музыка баспасы үшін Шопеннің толық шығармаларына түсініктеме жазды. Иоганн Брамстың пианиноға арналған сололық шығармаларын талдауы, композитордың толық шығармалары өлгеннен кейін жарық көргеннен кейін жазылған, әлі де жоғары бағаланады.) 1890 жылдары, музыкалық мансап туралы арманынан бас тарғаннан кейін, ол Нью-Йорктің музыка, өнер және театр өмірін қамтуға жауапты бос штатты сыншы ретінде толық уақыт жұмыс істеді. Ол көп оқитын адам болды, сонымен қатар, көпшілікке танымал және қызықты кітап сыншысына айналды. Америка журналистикасының тарихында Хункер негізінен Нью-Йорк Күнімен байланысты, өзінің пікірлерімен және өнер туралы кеңінен жариялануымен мақтанатын, өмірлі және құрметке ие Нью-Йорк газеті. Ол 1900-1902 жылдары газеттің музыка сыншысы, ал 1906-1912 жылдары өнер сыншысы болды. Ол сондай-ақ отыз жыл ішінде үлкен таралымды және шағын баспа журналдарында жариялады: мысалы, Харпер Базар, М'л. Нью-Йорк, Метрополитен журналы, Солтүстік Америка шолуы, Пак, Ридидің айнасы, Скрибнер журналы, Ақылды жиын, Театр және қала тақырыптары. Оның түрлі журналдар мен газеттердегі көрнекті өнер тұлғаларымен жасаған сын-пикирлері, бағандары мен сұхбаттары Чарльз Скрибнердің 1904-1920 жылдар аралығында шығарған бірнеше кітабында жарияланды. Өмірі бойы Еуропаға жыл сайынғы сапарлары Джеймс Гиббонс Хунэкерге американдықтарға көркем және сахналық өнердегі жаңалықтар туралы хабарлауға мүмкіндік берді. Ол көбінесе қарапайым сынға ие болған заманда көптеген әріптестерінен гөрі заманауи өнер мен музыка туралы көбірек білген және білімді болды, және ол өзін Американың мәдени жетілуіне жұмыс істейтін адам ретінде сезінді. Хункер өзінің құштарлығымен, өзін-өзі оқыту арқылы алған білімімен және кейде әсем әдеби стилімен танымал болды. Густав Мороның суреті "көптеген ғасырлар бойы жасалып келген, асыл тастармен қапталған, таңғажайып түстермен боялған, бірақ автордың махаббатына бөленген, ерекше сұлулыққа ие болған, ежелгі хризелефантин мүсініне ұқсайды". Сыншы дегеніміз - "Бармекидтердің қонақасына барып, тәңірлер сыйлаған аспан маннасын көру, иіскеп, бірақ дәмін татып көрмейтін адам". Басқа уақытта Хункер таңғажайып қысқалықпен және өткірлікпен жазды: Эрнест Лоусонның пейзаждары "жарылған асыл тастар палитрасымен" жасалды, ал Аш-кан суретшісі Джордж Люкс "Ист-Сайдтың Чарльз Диккенсі" болды. Американың мәдени өмірінде консервативті талпыныстар басым болған кезде, ол өзінің кредосын 1908 жылы Нью-Йорк Санның бағандарында батыл мәлімдеді: "Біздің Кенге жаңа адам кіргенде, назар аударуды ауыстырып көруге тырысайық. Әр адам өз темпераментін зерттейік және өзімізден басқа адамдардың музыкасына сай келетінін сұрамайық. Мектеп мұғалімінің үлгісі бойынша баға беру ғасырлар бұрын ескірген болуы керек еді. Қазіргі заманғы өнерді сағынған адам қазіргі өмірдің қызығын, қуанышын сағынған болады". Хунэкердің сол кездегі атақ-даңқының бір бөлігі оның қалыптастырған жарқын бейнесімен байланысты. Ол шаршамайтын әлеуметтік адам ретінде танымал болды, ол көп мөлшерде ішімдік іше біліп, қызықты әңгімелер айтатын, (оның кең ауқымды эротикалық тәжірибелерін ескере отырып) әзіл-қалжыңға толы болатын. Оның досы Х. Л. Менкен оның кешкі ас дастарқанындағы әңгімесін "нағыз таңғажайып, қызық оқиғалар, өткір пікірлер және ойшаң әзілдердің бірегей қоспасы" деп сипаттады. Көптеген естеліктерде ол ұмытылмас тұлға ретінде еске алынады. Хунэкердің соңғы жылдары қаржылық қиындықтармен өтті. Ол өмірінің соңына дейін концерттерге сын жазып жүрді, бірақ оның бос штатты жұмысы, қаншалықты көп болса да, оған үлкен кіріс әкелмеді, ал оның көптеген кітаптарының сатылым көрсеткіштері орташа болды. Ол 1921 жылы Нью-Йорк қаласында пневмониядан қайтыс болды, 64 жасқа толғанда. Ол екінші әйелі мен бір баласынан, бірінші некесінен туған ұлынан аман қалды. Екінші некесінен туған екі қызы ата-аналарынан бұрын қайтыс болды.

Музыкалық сыншы

1880 жылдары Хунекер «Музыкалық курьер» газетінің музыка редакторы қызметін атқарды, содан кейін «Нью-Йорк Сан», «Нью-Йорк Уорлд», «Нью-Йорк Таймс» және «Филадельфия Пресс» газеттерімен жұмыс істеді. Ол өзінің бағандарында Рихард Вагнер, Клод Дебюсси, Рихард Штраус және Арнольд Шенбергтің шығармаларын жақтап, олардың еңбектері кеңінен қабылданбастан бұрын олар туралы жазды, сондай-ақ заманының барлық көрнекті дирижерлері мен опера әншілері туралы мақалалар жариялады. Ол опера әншісі Мэри Гарденнің жарықтандырушы (кейде еңкейтін) жанкүйері болды, ол «Пеллеас пен Мелисанда» және «Таис» операларындағы өнерімен танымал болды, оны «лирикалық сахнада Дюсенің ең жақын бейнесі – орхидеялы Цирце» деп атады. Ол Джакомо Пуччини мен Сергей Прокофьевтің музыкасы уақыт өте келе ұмытылып кетеді деп ойлап, кейбір пікірлерін білдірді, бірақ оның көптеген бағалары болашақты болжады.