Бахмут қаласының тарихы мен қазіргі жағдайы

Кіріспе

Бахмут (Бахмут) – Украинаның шығысындағы қала. Бұл Донецк облысындағы Бахмут қалалық әкімшілігі мен Бахмут ауданының әкімшілік орталығы. Қала Бахмутка өзенінің жағасында, Донецк қаласынан солтүстікке қарай 89 шақырым жерде орналасқан. Бахмут 2020 жылға дейін өңірлік маңызы бар қала ретінде белгіленген, содан кейін бұл мәртебе жойылды. 2022 жылдың қаңтарында халық саны шамамен еді.

Бахмут алғаш рет 16 ғасырда Ресей мемлекетінің оңтүстік шекарасындағы шағын шекаралық бекет ретінде құрылған. Оның халқы 18 ғасырдың басында өсті, Балқаннан келген қоныс аударушылар құрған Ресей империясының Славян Сербиясы (1753–1764) колониясының астанасы болды. 1783 жылы қала мәртебесін алды және келесі бірнеше ғасыр бойында ірі индустрияландыруға ұшырады. 1920–1924 жылдары қала Совет Одағындағы Украина КСР-інің жаңа құрылған Донецк губерниясының әкімшілік орталығы болды. Қала 1924 және 2016 жылдар аралығында Артемовск немесе Артемовск деп аталды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германия бұл жерде советтік еврейлерге Артемовск қырғынын жасады. Донбастағы тәуелсіз украин үкіметі мен Ресейшіл сепаратистер арасындағы соғыс басталған кезде, 2014 жылы қала Артемовск шайқасының ортасы болды. 2022 жылдың ақпан айында басталған Украинаға толыққанды ресейлік басқыншылық кезінде Бахмут Ресей және Украина күштері арасындағы маңызды шайқас ортасы болды. Қаланың көп бөлігі қирады, халқының көп бөлігі қашып кетті, ал қалған бөлігі Ресейдің оккупациясына түсті.

Негізгі мекемеге дейін

Қалаға жақын жерде археологтар неолит дәуіріндегі шақ тас өңдеу шеберханасын тапты, Мыс дәуірі мен қола дәуіріне жататын көне зираттарды қазып, тоғызыншы-он екінші ғасырлардағы көшпелілермен байланысты тас баба мүсіндерін анықтады. Кейін бұл елді мекен күзет бекінісі (сторожа) ретінде сипатталды, атауы Сиверский Донец өзенінің саласы – Бахмутка өзенінің есімімен байланысты болды. Бұл атау 1571 жылдан бастау алады. Олар жеңілгенге дейін және қала үкіметтік әскерлердің бақылауына қайта өткенге дейін қаланы басып алды. Кеңес үкіметінің ресми мәліметтеріне сәйкес, үкіметтік күштер революцияны "қатаң" басып, Бахмут толығымен қиратылды. 1753 жылдан бастап, колония таратылғанға дейін, ол Славян Сербиясының әкімшілік орталығы болды – Балқаннан келген мыңдаған отарлаушылар, негізінен сербтер қоныстанған, қысқа ғұмырлы аумақ. 1764 жылы екі серб отаршыл полкі бірігіп, Бахмутский гусарский полкі құрылды, штаб-пәтері Бахмут қаласында орналасқан. Славян Сербиясы таратылғаннан кейін, 1765 жылы Бахмут Новороссия губернаторлығына қарасты болды. 1775 жылы екінші Азов губернаторлығының құрамына кірді. 1783 жылы Бахмут қала мәртебесін алып, қайта құрылған Новороссийск губернаторлығының Екатеринослав провинциясына қосылды. 1811 жылдың 2 тамызында Бахмуттың қалалық елтаңбасы бекітілді, онда қаланың тұз қорына байланысты символизм бейнеленген. 1918 жылдың сәуір айында, Ресей империясы құлағаннан кейін, Украина Халық Республикасына адал әскерлер Бахмутты басып алды. Кейін қаланы Пётр Краснов басқарған Ақ қозғалыс әскерлері басып алды, бірақ олар кеңес әскерлерімен жеңіліске ұшырады. 1930 жылдардың соңында Сталиннің Ұлы тазалауы кезінде Артемовск тұрғындарының 500-ден астамы қуғын-сүргінге ұшырады. Олардың көп бөлігі Қызыл Армияға шақырылды немесе Кеңес Одағының ішкі аймақтарына эвакуацияланды. 19 қарашада оккупациялық билік жергілікті еврейлерді жергілікті коменданттың кеңсесінде тіркелуге және еврей екендерін көрсететін белгілер тағуға мәжбүр ететін жарлық шығарды. Олар халыққа атқылап, бірнеше адамды өлтірді. Қаза болғандардың нақты саны белгісіз, еврейлердің қаза тағдыры туралы мәліметтер әртүрлі: кеңес құжаттарында шамамен 3000 адам деп көрсетілген, ал неміс оккупациялық билігі 1200 құрбан болғанын хабарлады. Көтерілісшілер қалаға кірген кезде қала әкімі Алексей Рева уақытша қаладан қашып кетті. 2014 жылдың 7 шілдесінде Украина үкіметтік күштері қаланы толық басып алып, шайқас аяқталды. 2015 жылдың 15 мамырында Украина президенті Петр Порошенко коммунистік ескерткіштерді алып тастау және коммунизммен байланысты атаулары бар елді мекендерді міндетті түрде қайта атау үшін алты айлық мерзім белгілейтін заңға қол қойды. 2015 жылдың 23 қыркүйегінде қалалық кеңес қаланың бұрынғы Бахмут атауын қалпына келтіру туралы шешім қабылдады. Соңғы шешім 2016 жылдың 4 ақпанында Жоғарғы Рада тарапынан қабылданды, қала өзінің бастапқы атына оралды. Ресей үкіметі және Ресейдің мемлекеттік БАҚ-тары қалаға Артемовск деп атауды жалғастырып келеді, әсіресе әскери контексте.

Near the city, archaeologists have discovered a Neolithic era flint processing workshop, excavated ancient burial grounds from the Copper Age and Bronze Age, and discovered stone baba sculptures associated with nomads from the ninth to twelfth century. The settlement was described then as a guard fort (storozha) named after the nearby Bakhmutka River, a tributary of the Siverskyi Donets, and located at the mouth of a stream called the Chornyi Zherebets. The name dates back to 1571. and occupied the city until they were defeated and the city retaken by government troops. According to official Soviet sources, the government forces "brutally" suppressed the revolution and Bakhmut was completely destroyed. From 1753 until the colony's abolition, it was the administrative center of Slavo Serbia, a short lived territory that was settled by thousands of colonists from the Balkans, predominantly Serbs. In 1764, the Бахмутский гусарский полк was formed by merging two Serbian settler regiments, with its headquarters in Bakhmut. After the abolition of Slavo Serbia, in 1765 Bakhmut was assigned to Novorossiya Governorate. In 1775, it became part of the second Azov Governorate. In 1783, Bakhmut received city status, and was assigned to Yekaterinoslav Province of the re established Novorossiysk Governorate. On 2 August 1811, a coat of arms of Bakhmut was approved, featuring symbolism evoking the salt reserves of the city. In April 1918, after the collapse of the Russian Empire, troops loyal to the Ukrainian People's Republic took control of Bakhmut. Later, it was captured by White movement soldiers led by Pyotr Krasnov, who were eventually defeated by Soviet forces. During Stalin's Great Purge in the late 1930s, more than 500 residents of Artemivsk were victims of the repressions. The majority of these were either drafted into the Red Army or evacuated into the interior areas of the Soviet Union. On 19 November, the occupation authorities issued a decree forcing the remaining local Jews to register at the local commandant's office and wear armbands marking them as Jewish. where they shot into the crowd, killing several people. The exact number of dead is unclear, and records of the Jewish death toll differ: Soviet documents reported a number of about 3,000, while the German occupation authorities recorded 1,200 victims. As the rebels entered the city, mayor Oleksiy Reva temporarily fled the city. Ukrainian government forces fully recaptured the city on 7 July 2014, ending the battle. On 15 May 2015, Ukrainian president Petro Poroshenko signed a bill into law that started a six month period for the removal of communist monuments and the mandatory renaming of settlements with names related to communism. On 23 September 2015, the city council voted to restore the city's former name of Bakhmut. The final decision was made by the Verkhovna Rada on 4 February 2016, and the city returned to its original name. The Russian government, as well as Russian state media, have continued to refer to the town as Artyomovsk, especially in military contexts.

Ресейлік басқыншылық

Ресей Украинаны басып кірген кезде Бахмут мамыр айында майданға айналды және ресейлік күштер тарапынан үнемі атқыланды. Жергілікті биліктің мәліметі бойынша, 2022 жылдың мамыр айында қалада шамамен 20 000 адам қалды. Бұл соғыс кезінде болған ірі шайқас болды, қаладағы қирату деңгейі мен екі жақтағы зардап шеккендердің санынан әлемнің назарын аударды. Associated Press агенттігінің 2022 жылдың қазанында жазған мәліметтеріне сәйкес, "Бахмутты басып алу Украинаның жабдықтау желілерін бұзады және Ресей әскерлерінің Донецк облысындағы Украинаның басты бекіністері – Краматорск пен Словянскке қарай қозғалуына жол ашады". Декабрь айында Ұлыбританияның қорғаныс министрлігі шабуылдың талдауында "қаланы басып алудың операциялық мәні шектеулі болады, бірақ бұл Ресейге Краматорск пен Словянсктің үлкен қалалық аймақтарын қауіпке ұшыратуға мүмкіндік береді" деп мәлімдеді. 2022 жылдың 11 желтоқсанында Украина президенті Владимир Зеленский Ресей әскерлері қаланы "жанып қалған қираған үйіндіге" айналдырды деп мәлімдеді. 2023 жылдың наурыз айының басында Ресей әскерлері Бахмутты басып алмады, бірақ шабуылға түсуді жалғастырды және қаланың қоршауын аяқтаймыз деп үміттенді. 4 наурызда қаланың вице-мэрі Бахмутта 4 мың азаматтың қалғандығын және олар су, газ немесе электр қуаты жоқ баспаналарда тұрғанын айтты. 20 мамырда Ресей Бахмутты толық басып алды деп мәлімдеді, бірақ Украина мұны жоққа шығарды. G7 саммиті кезінде Зеленский атом бомбасынан кейін қираған Хиросиманың суреттері Бахмуттағы қирату деңгейін еске түсіргенін айтты. Ұрыс әлі де жалғасуда, Украина қала шекарасындағы T0504 тас жолы бойындағы аумақты әлі де бақылауда ұстаймыз деп мәлімдеген және қаланың қанаттарында шабуыл жасайды. 24 мамырға қарай Ресей мен Вагнер күштерінің қаланы басып алғанын растайтын хабарлар пайда болды. 25 мамырда Вагнер реттік ресейлік әскерлермен алмастырылу үшін қаладан кетуге кірісті. 4 маусымда Евгений Пригожин украин әскерлері әлі күнге дейін T0504 тас жолы бойындағы қаланың кейбір бөліктерін бақылайтынын мойындады.

During the Russian invasion of Ukraine, Bakhmut became a frontline city in May, and was regularly shelled by Russian forces. In May 2022, according to local authorities, an estimated 20,000 people remained in the city. It became a major battle of the war, attracting worldwide attention due to the level of destruction in the city and the numbers of casualties on both sides. According to the Associated Press in October 2022, "taking Bakhmut would rupture Ukraine's supply lines and open a route for Russian forces to press on toward Kramatorsk and Sloviansk, key Ukrainian strongholds in Donetsk province". In a December analysis of the offensive, however, the UK Ministry of Defence said "the capture of the town would have limited operational value although it would potentially allow Russia to threaten the larger urban areas of Kramatorsk and Sloviansk". On 11 December 2022, Ukrainian president Volodymyr Zelenskyy said that Russian forces had turned the city into "burned ruins". By early March 2023, Russian forces had not taken Bakhmut, but were continuing to press the attack, and hoped to complete their encirclement of the city. On 4 March, the deputy mayor of the city said that 4,000 civilians remained in Bakhmut and were living in shelters with no access to water, gas or electricity. On 20 May, Russia claimed to have fully taken Bakhmut; however, Ukraine has denied this. At the G7 summit, Zelensky stated that the images of the ruined Hiroshima after atomic bombing reminded him of the level of destruction in Bakhmut. The battle is still ongoing with Ukraine claiming to still control a strip of territory within city limits along the T0504 highway, as well as performing attacks on the flanks of the city. By May 24, reports that corroborated the claimed seizure of the city by Russian and Wagner forces had surfaced. By 25 May, Wagner had begun withdrawing from the city to be replaced by regular Russian troops. On June 4, Yevgeny Prigozhin conceded that Ukrainian forces still controlled parts of the city along the T0504 highway.

Климат

Бахмут ылғалды континенталды климатқа ие (Dfb, Dfa-ға жақын).

Экономика

1950 жылдан бері қалада Артёмовский шампан шараптары зауыты (немесе Artvaineri, бұрынғы Артемовск шарап зауыты) жұмыс істеп келеді. Ресейдің Қырымды басып алуы оның өндірісіне кедергі келтірді, себебі ол жүзімінің 70 пайызын Қырымнан әкеліп отырған. Артемсил тұз кені Соледар қаласының шетінде орналасқан. Кеніштегі бөлмелер соншалықты үлкен, ішінде ауа шарлары ұшырылған, сондай-ақ классикалық музыка концерттері өткізілген.

Көлік

Қаланың жанынан Харьков пен Дондағы Ростов арасындағы тас жол өтеді. Он екі кітапхана бар, соның ішінде көзі көрмейтіндерге арналған кітапхана да бар.

Медиа

Бахмут қаласындағы бұқаралық ақпарат құралдарына орыс тіліндегі "События" және "Вперёд" газеттері, сондай-ақ жергілікті телеарналар мен радиостанциялар кіреді. "bahmut.in.ua" деген интернет-басылым да бар. Стадион Ресейдің басып кіруі кезінде зақымдалды.