Кіріспе
Украинаның әкімшілік бөлінісі
the Ukrainian oblast
Donetsk Oblast, also referred to as Donechchyna (, ), is an oblast in eastern Ukraine. It is Ukraine's most populous province, with around 4.1 million residents. Its administrative centre is Donetsk, though due to the ongoing Russo Ukrainian War, the regional administration was moved to Kramatorsk. Historically, the region has been an important part of the Donbas region. From its creation in 1938 until November 1961, it bore the name Stalino Oblast, in honour of Joseph Stalin. As part of the de Stalinization process, it was renamed after the Siversky Donets river, the main artery of Eastern Ukraine. Its population is estimated at
The oblast is known for its urban sprawl of Donetsk–Makiivka and Horlivka–Yenakiieve and it is often associated with the coal mining industry. In 2014, parts of the oblast, including Donetsk, came under the control of Russian backed separatists who declared the Donetsk People's Republic, leading to a war against government forces; the de facto administrative center was subsequently moved to Mariupol and then Kramatorsk. During the 2022 Russian invasion of Ukraine, the oblast again became the site of heavy fighting, and Russia later declared the annexation of the entirety of the oblast as well as three other regions, though the annexation remains internationally unrecognized, and only about half of the oblast is under Russian military occupation.
Донецк облысы (Донеччина), Украинаның шығысындағы облыс. Бұл Украинаның ең көп халқы бар провинциясы, шамамен 4,1 миллион тұрғыны бар. Оның әкімшілік орталығы Донецк, бірақ орыс-украин соғысының жалғасуына байланысты облыстық әкімшілік Краматорскқа көшірілді. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл аймақ Донбас аймағының маңызды бөлігі болып табылады. 1938 жылы құрылғаннан бастап 1961 жылдың қарашасына дейін Иосиф Сталиннің құрметіне Сталин облысы деп аталды. Сталинге қарсы күрес процесінің бір бөлігі ретінде, ол Шығыс Украинаның негізгі артериясы – Сиверский Донец өзенінің атымен аталып қайта жаңартылды. Облыс Донецк-Макиевка және Горловка-Енакиево қалалық агломерациясымен танымал және көбінесе көмір өндіру өнеркәсібімен байланысты. 2014 жылы облыстың бір бөлігі, Донецк қаласының ішінде, Ресейдің қолдауымен Донецк Халық Республикасын жариялаған сепаратистердің бақылауына өтті, бұл үкіметтік күштермен қарулы қақтығысқа әкелді; де-факто әкімшілік орталық кейіннен Мариупольге, содан кейін Краматорскқа көшірілді. 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруі кезінде облыс қайтадан қырғын шайқастардың ошағына айналды, ал Ресей кейіннен облыстың және тағы үш аймақтың толық аннексиясын жариялады, бірақ бұл аннексия халықаралық қоғамдастық тарапынан мойындалған жоқ, және облыстың жартысы ғана Ресей әскери оккупациясы астында қалып отыр.
the Ukrainian oblast
Donetsk Oblast, also referred to as Donechchyna (, ), is an oblast in eastern Ukraine. It is Ukraine's most populous province, with around 4.1 million residents. Its administrative centre is Donetsk, though due to the ongoing Russo Ukrainian War, the regional administration was moved to Kramatorsk. Historically, the region has been an important part of the Donbas region. From its creation in 1938 until November 1961, it bore the name Stalino Oblast, in honour of Joseph Stalin. As part of the de Stalinization process, it was renamed after the Siversky Donets river, the main artery of Eastern Ukraine. Its population is estimated at
The oblast is known for its urban sprawl of Donetsk–Makiivka and Horlivka–Yenakiieve and it is often associated with the coal mining industry. In 2014, parts of the oblast, including Donetsk, came under the control of Russian backed separatists who declared the Donetsk People's Republic, leading to a war against government forces; the de facto administrative center was subsequently moved to Mariupol and then Kramatorsk. During the 2022 Russian invasion of Ukraine, the oblast again became the site of heavy fighting, and Russia later declared the annexation of the entirety of the oblast as well as three other regions, though the annexation remains internationally unrecognized, and only about half of the oblast is under Russian military occupation.
Тарих
Донецк облысы құрылғанға дейін 1923-1930 жылдары оның аумағында үш округ (округ) болды. Донецк губерниясы 1925 жылы таратылды. Донецк облысы 1932 жылдың 2 шілдесінде Харьков облысы, Днепропетровск облысы және Харьковтың тікелей басқаруындағы бірқатар аудандардан құрылды. Артемивск (қазіргі Бахмут) 1932 жылдың 16 шілдесіне дейін екі апта бойы облыстың әкімшілік орталығы болды, содан кейін Сталино (қазіргі Донецк) қаласы осы қызметті атқарды. 1938 жылға дейін Донецк облысы қазіргі Донецк облысы мен Луганск облысының аумақтарын қамтыды. 1938 жылдың маусым айында Сталин облысы (қазіргі Донецк облысы) және Ворошиловград облысы (қазіргі Луганск облысы) болып бөлінді. 1941 жылдың күзінен 1943 жылдың күзіне дейін нацистік Германияның оккупациясы кезінде Донецк облысы Юзивка облысы (Донецк қаласының бастапқы атауымен) деп аталды. Кеңес Одағындағы сталиндік табынудан бас тарту аясында 1961 жылы Сталино және Сталино облысы Донецк және Донецк облысы болып өзгертілді. Кеңес Одағының тарауы кезінде Донецк облысының сайлаушыларының 83,9% 1991 жылғы референдумда Украинаның тәуелсіздік жариялауын қолдады. 1990 жылдардың ортасында аймақ жоғары қылмыстық белсенділігімен, соның ішінде Ахат Брагин және Евгений Щербан сияқты белгілі бизнесмендердің өлтірілуімен көзге түсті. Донецк облысы Украинаның басты пророссийлық саяси күші – Өңірлер партиясының да базасы болды, ол 2002 жылы Украина үкіметінің құрамына кіріп, Украина саясатына ықпалды "Донецк кланының" жолын ашты. 2004 жылдың соңында Өңірлер партиясы Донецк облысын қосатын Оңтүстік-Шығыс Украина Автономиялық Республикасының құрылысына қатысты. Ресей үкіметімен тығыз байланыста болған Өңірлер партиясы, жергілікті коммунистер мен басқа да пророссийлық белсенділермен бірлесіп, пророссийлық наразылықты қоздырып, Донбастағы соғысқа дейін оны күшейтті. 2014 жылдың мамыр айында Украина үкіметі Донецк облысындағы Ресеймен шекарасын бақылаудан шығарды. Қазіргі уақытта облыстың шығыс бөлігі Ресей тарапынан оккупацияланған. 2022 жылдың 30 қыркүйегінде Ресей Донецк (ДХР), Луганск (Луганск Халық Республикасы), Запорожье және Херсон облыстарын аннексиялады. Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы кейіннен елдерді «заңсыз аннексия әрекеті» деп сипатталған нәрсені мойындамауға шақырып, Ресейден «тезірек, толық және шартсыз түрде шығуын» талап етті, және әлемнің көптеген елдері аннексияларды мойындамады. 2022 жылдың соңына қарай облыс шамамен тең бөлінген күйде, қарама-қарсы тараптардың бақылауында қалды.
География
Донецк облысы Украинаның оңтүстік-шығысында орналасқан. Облыстың ауданы (26 517 км²) елдің жалпы аумағының шамамен 4,4% құрайды. Облыс оңтүстік-батыста Днепропетровск және Запорожье облыстарымен, солтүстікте Харьков облысымен, солтүстік-шығыста Луганск облысымен, шығыста Ресейдің Ростов облысымен, оңтүстікте Азов теңізімен шектеседі. Оның солтүстіктен оңтүстікке дейінгі қашықтығы 270 км, шығыстан батысқа қарай – 190 км. Облыс шекарасының ең шеткі нүктелері: оңтүстікте Билосарайская Коса (мүйіс), батыста Великоновосілківський ауданының Шевченко, шығыста Шахтарський ауданының Верхній Кут және солтүстікте Лиман ауданының Лозове. Святогірск қаласының жанындағы Святогірск лаврасы бар мемлекеттік тарихи сәулет ескерткіші Украинаның жеті кереметіне үміткер ретінде ұсынылды.