Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Катанга – 1914 жылы Бельгия Конгосында құрылған төрт ірі провинцияның бірі. 1966 және 2015 жылдар аралығында ол Конго Демократиялық Республикасының он бір провинциясының бірі болды, содан кейін Танганьика, Жоғарғы Ломами, Луалаба және Жоғарғы Катанга провинцияларына бөлінді. 1971 және 1997 жылдар аралығында (Конго Заир деп аталған Мобуту Сесе Секо билігі кезінде) оның ресми атауы Шаба провинциясы болды. Катанга алқабында егіншілік және мал шаруашылығы жүргізіледі. Облыстың шығыс бөлігі кобальт, мыс, қалайы, радий, уран және алмаз өндірілетін бай кен аймағы болып табылады. Аймақтың бұрынғы астанасы Любумбаши – Конгодағы екінші ірі қала.
Katanga was one of the four large provinces created in the Belgian Congo in 1914. It was one of the eleven provinces of the Democratic Republic of the Congo between 1966 and 2015, when it was split into the Tanganyika, Haut Lomami, Lualaba, and Haut Katanga provinces. Between 1971 and 1997 (during the rule of Mobutu Sese Seko when Congo was known as Zaire), its official name was Shaba Province. Katanga's area encompassed Farming and ranching are carried out on the Katanga Plateau. The eastern part of the province is a rich mining region which supplies cobalt, copper, tin, radium, uranium, and diamonds. The region's former capital, Lubumbashi, is the second largest city in the Congo.
Тарих
Катангадағы мыс кенін өндіру 1000 жылдан астам уақытқа созылады, ал аймақтағы кен орындары Х ғасырдың соңында халықаралық тасымалдау үшін стандартты өлшемдегі мыс құймаларын шығарды. 1890 жылдары провинцияны оңтүстіктен Сесил Родстың Солтүстік Родезиясы, ал солтүстіктен Бельгия королі Леопольд II-нің жеке меншігі Бельгия Конгосы қоршап алды. Мсири, Катанганың басшысы (мұндай лауазым жоқ, Мсири – Казембе билік ететін аймақтағы жергілікті билік иесінің атауы) екеуіне де қарсы тұрды, бірақ ақырында Катанга Бельгия Конгосының құрамына енді. 1900 жылдан кейін Societe Generale de Belgique провинциядағы барлық кен өндірісін Union Minière du Haut Katanga (UMHK) арқылы бақылады. Оған уран, радий, мыс, кобальт, мырыш, кадмий, германий, марганец, күміс, алтын және қалайы кірді. 1915 жылы Шинколобведе бұрынғыдан жоғары сапалы шөптесін және басқа да уран минералдарының кен орыны табылды, оның сияқтысы әлемде бұрын да, кейін де табылған емес. UMHK бұл жаңалықты құпия сақтады. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Оленде зауыт салынды, ал 1922 жылдың соңында құпиялық алынып, шөптесіннен алғашқы грамм радий өндірілгені туралы хабарланды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде кен өндіруші компаниялар «Бельгия Конгосының ішіндегі мемлекет» құрды. Ядотвилдегі (қазіргі Ликаси) Шинколобве кеніші Манхэттен жобасының орталығы болды. 1960 жылы Конго Демократиялық Республикасы (бұрын Конго Республикасы деп аталған) Бельгиядан тәуелсіздік алғаннан кейін UMHK, Моиз Тшембе және Годфройд Мунонго Катанга провинциясының Конгодан бөлінуін қолдады. Бұл Бельгия тарапынан қолдау тапты, бірақ Конго премьер-министрі Патрис Лумумба қарсы болды. Осының салдарынан Лумумба қаза тауып, 1960 жылдан 1965 жылға дейін созылған Катанга дағдарысы (немесе «Конго дағдарысы») басталды. Катанга мемлекеті 1960 жылдан 1963 жылға дейін өмір сүрді, содан кейін қайтадан біріктірілді. 2005 жылы жаңа конституцияда Катанганың жеке басқарылатын провинцияларға бөлінуі көзделді. Гедеон Кюнгу Мутанга басқаратын Май Май Ката Катанга сияқты жасақтар Катанганың бөлінуі үшін күресті, ал оның тобы 2013 жылы провинциялық астана Любумбашиді қысқа мерзімге басып алды.
Copper mining in Katanga dates back over 1,000 years, and mines in the region were producing standard sized ingots of copper for international transport by the end of the 10th century CE. In the 1890s, the province was beleaguered from the south by Cecil Rhodes' Northern Rhodesia, and from the north by the Belgian Congo, the personal possession of King Leopold II of Belgium. Msiri, the King of Katanga, (no such title exist, Msiri is a title for local authority in area controlled by Kazembe) held out against both, but eventually Katanga was subsumed by the Belgian Congo. After 1900, the Societe Generale de Belgique practically controlled all of the mining in the province through Union Minière du Haut Katanga (UMHK). This included uranium, radium, copper, cobalt, zinc, cadmium, germanium, manganese, silver, gold, and tin. In 1915, a deposit of pitchblende and other uranium minerals of a higher grade than had ever been found before anywhere in the world and higher than any found since were discovered at Shinkolobwe. The discovery was kept secret by UMHK. After World War I ended a factory was built at Olen; the secrecy was lifted at the end of 1922 with the announcement of the production of the first gram of radium from the pitchblende. By the start of World War II, the mining companies "constituted a state within the Belgian Congo". The Shinkolobwe mine near Jadotville (now Likasi) was at the centre of the Manhattan Project. In 1960, after the Democratic Republic of the Congo (then called Republic of the Congo) gained independence from Belgium, the UMHK, Moise Tshombe and Godefroid Munongo supported the secession of Katanga province from the Congo. This was supported by Belgium but opposed by the Congolese Prime Minister Patrice Lumumba. This led to the assassination of Lumumba and the Katanga Crisis (or "Congo Crisis"), which lasted from 1960 to 1965. The breakaway State of Katanga existed from 1960 to 1963, then was reintegrated. In 2005, the new constitution specified that Katanga was to be split up into separately administered provinces. Militias such as Mai Mai Kata Katanga led by Gédéon Kyungu Mutanga fought for Katanga to secede, and his group briefly took over the provincial capital Lubumbashi in 2013.
Экономика
Мыс өндіру Катанга провинциясының экономикасының маңызды бөлігі болып табылады. Жеке кәсіпкерлермен кобальт өндіру де кең таралған. Провинцияның мол минералдық байлығының жалпы өмір сүру деңгейін арттырмауына қатысты бірнеше себеп айтылды. 2011 жылы жергілікті провинциялық бюджет 440 миллион АҚШ долларын құрады.
Copper mining is an important part of the economy of Katanga province. Cobalt mining by individual contractors is also prevalent. A number of reasons have been advanced for the failure of the vast mineral wealth of the province to increase the overall standard of living. The local provincial budget was US$440 million in 2011.
Тау-кен өндірісі
Любумбаши, Демократиялық Конго Республикасының кен орталығы, елдің ірі кен компанияларының көптеген орталығы болып табылады. Демократиялық Конго Республикасы "әлемдегі мыстың 3 пайызынан астамын және кобальттың жартысын өндіреді, оның көп бөлігі Катангадан шығады". Басты кен желілеріне Тилвезембе және Калукунди кіреді.
Lubumbashi, the mining capital of the Democratic Republic of Congo, is a hub for many of the country's biggest mining companies. The Democratic Republic of Congo produces "more than 3 percent of the world’s copper and half its cobalt, most of which comes from Katanga". Major mining concessions include Tilwezembe and Kalukundi.
Тау-кен компаниялары
Gécamines (La Générale des Carrières et des Mines, бұрынғы UMHK), мемлекеттік мыс-кобальт кенін өндіру компаниясы, провинцияда монополиялық концессияларға ие болған. Katanga Mining Ltd TSX:KAT Катанга провинциясында ірі тау-кен кешенін пайдаланады, ол тазартылған мыс пен кобальт өндіреді және "Африканың ең ірі мыс өндірушісі және әлемнің ең ірі кобальт өндірушісі болу әлеуетіне" ие. Katanga Mining Ltd компаниясының көп бөлігі швейцариялық Glencore DCC тауар саудагеріне тиесілі. 2007 жылы Katanga Mining (75%) және Gécamines (25%) бірлескен кәсіпорны Тилвезембедегі ашық карьердегі мыс және кобальт кенін қазуды бастады.
Gécamines, (La Générale des Carrières et des Mines, the former UMHK), the state owned copper cobalt mining company, had monopoly concessions in the province. Katanga Mining Ltd TSX:KAT operates a major mining complex in Katanga province, producing refined copper and cobalt with the "potential of becoming Africa’s largest copper producer and the world’s largest cobalt producer". Katanga Mining Ltd is majority owned by Swiss commodity trader Glencore DCC. A joint venture of Katanga Mining (75%) and Gécamines (25%) began mining Tilwezembe, an open pit copper and cobalt mine, in 2007.
Білім беру және медициналық көмек
Лубумбаши университеті, қаланың солтүстік бөлігінде орналасқан, провинциядағы ең ірі университет және елдегі ірі университеттердің бірі. TESOL, Лубумбаши ағылшын тілі мектебі, экспаттар қауымдастығына қызмет көрсететін орта мектеп. Ол 1987 жылы француз мектебі – Лицей Франсуа Блез Паскальдің базасында құрылды, ол 1991 жылы қызметін тоқтатты, ал 2009 жылы жаңа француз мектебі ашылды. Катанга провинциясындағы нәресте өлімі көрсеткіші әлемдегі ең жоғары деңгейде, әр 1000 туған сәбидің 184-і бес жасқа толмай қайтыс болады деп болжануда.
The University of Lubumbashi, located in the northern part of Lubumbashi city, is the largest university in the province and one of the largest in the country. TESOL, the English Language School of Lubumbashi, is a secondary school that serves the expatriate community. It was founded in 1987 on the grounds of the French School, Lycée Français Blaise Pascal, which suspended operations in 1991 with a new French School starting in 2009. Katanga province has the highest rate of infant mortality in the world, with 184 of 1000 babies born expected to die before the age of five.
Көлік
Конго темір жолы Катанга провинциясын, негізінен Любумбаши қаласын қамтитын, шектеулі теміржол қызметімен қамтамасыз етеді. Оның сенімділігі төмен. Лубумбаши халықаралық әуежайы Лубумбаши қаласының солтүстік-шығысында орналасқан. 2014 жылдың сәуір айында пойыздың құлауы салдарынан 63 адам қаза тапты.
The Congo Railway provides Katanga Province with limited railway service centered on Lubumbashi. Reliability is limited. Lubumbashi International Airport is located northeast of Lubumbashi. In April 2014, a train derailment killed 63 people.