Ирак соғысы: АҚШ-тың басқару себептері мен дәлелдері

Ирак соғысы себептері: АҚШ-тың Иракты басып алу аргументтері, әскери араласу, Саддам Хусейн, қару-жарақ, терроризм, Ирак халқының бостандығы.

37 мин оқу

100%

Дереккөз: Rationale for the Iraq War — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

АҚШ-тың Иракқа шабуыл жасау туралы талаптары мен аргументтері Ирак соғысының себептері әртүрлі, оның ішінде 2003 жылғы Иракқа жасалған шабуыл және одан кейінгі әскери қимылдар. Джордж Буш әкімшілігі 2001 жылдың соңында Иракқа әскери араласуды белсенді түрде итермеледі. Ирак соғысын негіздеудің басты себебі АҚШ Конгресінің «Ирак резолюциясы» деп аталатын бірлескен қаулысында баяндалды. АҚШ «Иракты жаппай қырып-жоятын қарудан тазалау, Саддам Хусейннің терроризмді қолдауын тоқтату және ирак халқын азат ету» мақсатында екенін мәлімдеді. Шабуылға дейін АҚШ пен Ұлыбритания Саддам Хусейннің жаппай қырып-жоятын қару әзірлеп жатқанын, «Әл-Қаиданы» жасырын түрде қолдап отырғанын және ол көрші елдері мен бүкіл әлем үшін қауіп төндіріп отырғанын мәлімдеді. АҚШ «2002 жылдың 8 қарашасында БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі 1441-ші қаулыны бірауыздан қабылдады. Қауіпсіздік Кеңесінің барлық 15 мүшесі Иракқа міндеттемелерін орындауға және қарусыздануға соңғы мүмкіндік берілуіне келісті, әйтпесе қарусызданудың нәтижесі болмаса, ауыр салдарға ұшырайды. Бұл қаулы БҰҰ Бақылау және тексеру комиссиясының (UNMOVIC) және Халықаралық атом энергия агенттігінің (IAEA) өкілеттіктерін кеңейтіп, оларға Ирактың қарусыздануын тексеру үшін кез келген жерге, кез келген уақытта барып, кез келген адаммен сөйлесуге құқық берді». 2001 жылдың соңы, 2002 және 2003 жылдың басында Буш әкімшілігі Иракқа шабуыл жасау үшін дәлелдер жинады, бұл 2003 жылдың ақпанында Мемлекеттік хатшы Колин Пауэллдің Қауіпсіздік Кеңесінде сөйлеген сөзімен аяқталды. Шабуылдан кейін көп ұзамай Орталық барлау агенттігі, Қорғаныс барлау агенттігі және басқа да барлау органдары ирактық қару-жараққа қатысты мәліметтерді, сондай-ақ «Әл-Қаидамен» байланыс туралы айғақтарды жоққа шығарды. Осыдан кейін Буш пен Блэр әкімшілігі соғыстың басқа себептерін іздеуге көшті, мысалы Саддам Хусейн үкіметінің адам құқықтарын бұзуы және Иракта демократияны дамыту. Көптеген елдердің тұрғындарының пікір сауалдары БҰҰ санкциясысыз соғысқа қарсы екенін көрсетті, сонымен қатар АҚШ-ты әлемдік бейбітшілікке қауіп төндіретін мемлекет деп қарау көрсеткіштері айтарлықтай өсті. БҰҰ Бас хатшысы Кофи Аннан соғыстың заңсыз екенін мәлімдеп, 2004 жылдың қыркүйегіндегі сұхбатында оның «Қауіпсіздік Кеңесінің қаулыларына сәйкес келмейтінін» айтты. АҚШ «Ирактың жаппай қырып-жоятын қару (ЖҚЖ) саласындағы ғалымдарын, техниктерін және инженерлерін азаматтық жұмыстарға бағыттап, осы мамандық иелерінің Ирактан эмиграциялауына қарсы шаралар қабылдады». АҚШ 2010 жылдың 31 тамызында Ирактағы жауынгерлік міндеттемелерін ресми түрде аяқтады, бірақ барлық американдық әскерлер 2011 жылдың желтоқсанына дейін Ирактан шығарылғанша елде бірнеше мың сарбаз қалды. Осы аралықта американдық әскерлер ирактық көтерілісшілермен де қақтығысты. 2014 жылдың маусымында аймақтағы тұрақсыздық күшейгендіктен АҚШ әскерлері Иракқа қайта оралды, ал 2015 жылдың маусымында американдық құрлық әскерлерінің саны 3550-ге жетті. 2011 жылдың желтоқсаны мен 2014 жылдың маусымы аралығында Қорғаныс министрлігінің өкілдері Бағдадтағы АҚШ елшілігінде 200-300 адам жұмыс істегенін бағалады.

U. S. claims and arguments for invading Iraq

There are various rationales for the Iraq War, both the 2003 invasion of Iraq and the subsequent hostilities. The George W. Bush administration began actively pressing for military intervention in Iraq in late 2001. The primary rationalization for the Iraq War was articulated by a joint resolution of the United States Congress known as the Iraq Resolution. The US claimed the intent was to "disarm Iraq of weapons of mass destruction, to end Saddam Hussein's support for terrorism, and to free the Iraqi people". In the lead up to the invasion, the United States and the United Kingdom claimed that Saddam Hussein was developing weapons of mass destruction, covertly supporting al Qaeda and that he presented a threat to his neighbors and to the world community. The US stated, "on November 8, 2002; the UN Security Council unanimously adopted Resolution 1441. All 15 members of the Security Council agreed to give Iraq a final opportunity to comply with its obligations and disarm or face the serious consequences of failing to disarm. The resolution strengthened the mandate of the UN Monitoring and Verification Commission (UNMOVIC) and the International Atomic Energy Agency (IAEA), giving them the authority to go anywhere, at any time, and talk to anyone in order to verify Iraq's disarmament." Throughout late 2001, 2002, and early 2003, the Bush administration worked to build a case for invading Iraq, culminating in then Secretary of State Colin Powell's February 2003 address to the Security Council. Shortly after the invasion, the Central Intelligence Agency, Defense Intelligence Agency, and other intelligence agencies largely discredited evidence related to Iraqi weapons as well as alleged links to al Qaeda, and at this point, the Bush and Blair administrations began to shift to secondary rationales for the war, such as the Saddam Hussein government's human rights record and promoting democracy in Iraq. Opinion polls showed that people of nearly all countries opposed a war without a UN mandate and that the perception of the United States as a danger to world peace had significantly increased. UN Secretary General Kofi Annan described the war as illegal, saying in a September 2004 interview that it was "not in conformity with the Security Council". The US led the effort for "the redirection of former Iraqi weapons of mass destruction (WMD) scientists, technicians, and engineers to civilian employment and discourage emigration of this community from Iraq". The US officially declared its combat role in Iraq over on 31 August 2010, although several thousand troops remained in the country until all American troops were withdrawn from Iraq by December 2011; meanwhile, American troops also engaged in combat with Iraqi insurgents. In June 2014, US forces returned to Iraq due to an escalation of instability in the region, and in June 2015 the number of American ground troops totaled 3,550. Between December 2011 and June 2014, Department of Defense officials estimated that there were 200 to 300 personnel based at the US embassy in Baghdad.

Өмірбаян

Перс шығанағындағы соғыс толыққанды аяқталған жоқ, себебі оны ресми түрде аяқтаған қарулы келісім жасалмады. Осының салдарынан АҚШ, Біріккен Ұлттар Ұйымы мен Ирак арасындағы қарым-қатынас керілісті қалпына келді, дегенмен Саддам Хусейн Кувейтпен жасаған шабуылынан бас тартып, өтемақы төледі. АҚШ және Біріккен Ұлттар Ұйымы Иракқа қатысты «тыйып тұру» саясатын ұстанды, ол экономикалық санкцияларды, АҚШ, Ұлыбритания және Франция (1998 жылы ұшуға тыйым салынған аймақтардағы операцияларын аяқтағанға дейін) жүзеге асырған Ирактың әскери бағдарламаларын үздіксіз тексеруді қамтыды. 2002 жылы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі бірауыздан 1441 қаулысын қабылдап, Ирактан «қарусыздану міндеттемелерін орындауын» және қару-жарақ тексерулеріне рұқсат беруін талап етті. Ирак соғысын сынға алғандар, бұрынғы қару инспекторы Скотт Риттер сияқты, Буш және Клинтон әкімшіліктерінің қолдауымен жүзеге асырылған бұл санкциялар мен қару-жарақ тексеру саясатының мақсаты Ирактағы билік режимін өзгертуге бағытталғанын мәлімдеді. АҚШ саясаты 1998 жылы АҚШ Конгресі Иракты азат ету туралы заңға қол қойғаннан кейін өзгерді. Бұл заң АҚШ-тың ресми саясатын «Саддам Хусейн басқаратын режимді биліктен ығыстыруға бағытталған күш-жігерді қолдау» деп жариялады, бірақ «бұл заңның ешбір ережесі АҚШ Қарулы күштерін пайдалануға рұқсат бермейді немесе осыған қатысты болмайды» деп нақтылады. Бұл заң Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің 687 қаулысында белгіленген талаптарға қайшы келді, онда билік режимін өзгерту туралы ештеңе айтылмаған. «Иракты азат ету туралы» заң қабылданғаннан кейін бір ай өткен соң АҚШ пен Ұлыбритания «Шөл түлкісі» операциясы деп аталатын Иракты бомбалауды бастады. Бұл науқанның негізгі мақсаты Саддам Хусейн үкіметінің химиялық, биологиялық және ядролық қару өндіру мүмкіндігін шектеу болды, бірақ АҚШ ұлттық қауіпсіздік қызметкерлері бұл шара Саддам Хусейннің билігін әлсіретуге көмектеседі деп үміттенді. 2000 жылғы сайлаудағы Республикалық партияның сайлауалды бағдарламасы Иракты азат ету туралы заңның «толыққанды іске асырылуын» және Саддам Хусейннің жойылуын талап етті. Буштың негізгі кеңесшілері, вице-президент Дик Чейни, қорғаныс министрі Дональд Рамсфелд және Рамсфелдтің орынбасары Пол Вольфовиц, Иракқа шабуыл жасауды ұзақ жылдар бойы қолдап келді және 2000 жылдың қыркүйегінде Жаңа американдық ғасыр жобасы жасаған есепте Иракқа шабуыл жасаудың АҚШ-қа «Көл шығанағы аймақтық қауіпсіздігінде тұрақты рөл атқаруға» мүмкіндік беретіні айтылды. Бұрынғы Буш үкіметінің қазынашылық хатшысы Пол О’Нилл үкіметтен кеткеннен кейін Иракқа шабуыл жасау жоспары әкімшілік құрылған күнінен бастап жоспарланғанын және Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің алғашқы отырысында шабуыл жасау мәселесі талқыланғанын мәлімдеді. Зейнеткер армия генералы Хью Шелтон, Біріккен штабтар төрағасының бұрынғы төрағасы, Буштың президенттік мерзімінің басында АҚШ Иракқа шабуыл жасауға жақын екенін көрсететін ештеңе байқамағанын айтты. 2001 жылдың 11 қыркүйегінен кейін Буш әкімшілігінің ұлттық қауіпсіздік тобы Иракқа шабуыл жасау мәселесін белсенді түрде талқылады. 2001 жылдың 27 қарашасында АҚШ Қорғаныс министрі Рамсфелд жазған хатта АҚШ-Ирак соғысы туралы мәселе көтерілді. Хаттың бір бөлімінде АҚШ-Ирак соғысын ақтауға болатын бірнеше себептер келтірілді. Президент Буш 2002 жылдың қаңтарында жасаған Мемлекеттік хаттамасында Иракты «Зұлымдық осінің» құрамына кіргізіп, «Америка Құрама Штаттары әлемдегі ең қауіпті режимдердің бізге әлемдегі ең құрылысқа қарсы қарулармен қауіп төндіруіне жол бермейді» деп мәлімдеді, соның арқасында Иракқа шабуыл жасаудың алғышарттары жасалды. Келесі жылы Буш әкімшілігі Иракқа шабуыл жасау үшін халықаралық қолдау іздей бастады, бұл науқан 2003 жылдың 5 ақпанында Мемлекеттік хатшы Колин Пауэллдің Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесіне жасаған баяндамасымен аяқталды. Алайда, 2002 жылдың 5 қыркүйегінде генерал-майор Глен Шаффердің баяндамасында Біріккен штабтардың J2 барлау басқармасы АҚШ-тың Ирактың ЖҚҚ бағдарламасының әртүрлі аспектілері туралы білімінің нөлден шамамен 75%-ға дейін екенін және бұл білімнің мүмкін ядролық қару бағдарламасының аспектілері туралы ерекше әлсіз екенін анықтады: «Ирактың ядролық қару бағдарламасы туралы біліміміз негізінен – шамамен 90% – дәл емес барлауды талдауға негізделген», – деп қорытындылады олар; «Біздің бағалауымыз нақты дәлелдерге қарағанда аналитикалық болжамдар мен үкімге көбірек сүйенеді. Ирактың ядролық бағдарламалары туралы дәлелдер өте аз». БҰҰ-ның қосымша рұқсатын алуға сәтсіздікке ұшырағаннан кейін АҚШ, Ұлыбританиямен және Австралия, Польша және Даниядан келген шағын контингенттермен бірге 2003 жылдың 20 наурызында БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 660 және 678 қаулыстарына сәйкес шабуылды бастады. 2002 жылдың қазанында сөйлеген сөзінде Джордж Буш «АҚШ-тың ресми саясаты – билік режимін өзгерту. Алайда, егер [Саддам Хусейн] мен сипаттаған барлық БҰҰ талаптарын орындаса, оны барлығы түсінетін нақты тілмен, онда бұл өздігінен режим өзгергенін көрсетеді» деді. Сол сияқты, 2002 жылдың қыркүйегінде Тони Блэр парламенттік сұраққа жауап берген кезде «Ирактағы билік режимін өзгерту – тамаша нәрсе болар еді. Бірақ біздің әрекетіміздің мақсаты – Иракты жаппай қырып тастау қаруларынан айыру. Біздің мақсатымыз – осы нәрсе» деді. Сол жылдың қарашасында Тони Блэр одан әрі «Осылай болса, біздің мақсатымыз – қарусыздану, емес, билік режимін өзгерту – осы біздің мақсатымыз. Бірақ мен Саддамның режимі өте қатыгез және басқыншыл екеніне сенемін; мен оның Ирак халқына зор зиян келтіретінін ойлаймын, сондықтан Саддам Ирак үшін өте жаман екеніне күмәнім жоқ, бірақ Біріккен Ұлттардың бізге қойған міндеті – жаппай қырып тастау қаруларын жою, емес, билік режимін өзгерту» деді. 2003 жылдың 31 қаңтарында өткен баспасөз мәслихатында Джордж Буш «Саддам Хусейн бейбітшілік үшін, егер ол қарусызданбаса, біз және басқалар Саддам Хусейнді қарусыздандырамыз деп түсінуі керек» деді. 2003 жылдың 25 ақпанында Тони Блэр Парламентте «Мен оның режимін жек көремін. Бірақ тіпті қазір ол БҰҰ талаптарына бағынып, оны сақтап қалуы мүмкін. Тіпті қазір біз бейбіт түрде қарусыздануға жету үшін қосымша қадамдар басуға дайынбыз» деді. Мемлекеттік хатшы Пауэлл 2003 жылдың 5 ақпанында БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне жасаған баяндамасында «фактілер мен Ирактың мінез-құлқы Саддам Хусейн мен оның режимі жаппай қырып тастау қаруларын өндіруге тырысып жатқанын көрсетеді» деді. Сол баяндамада Пауэлл сондай-ақ «Аль-Қаида Ирактың қолдауымен жаппай қырып тастау қаруларын жасауға тырысып жатыр» деп мәлімдеді:
цитата="Аль-Қаида жаппай қырып тастау қаруларын алуға қызығушылығын сақтап тұрады. Зарқауи және оның желісінің тарихы сияқты, мен Ирактың осы қарулар бойынша Аль-Қаидаға оқытуды жүзеге асырғанын көрсете аламын. Әйқасқа түскен бұл агент қазір ұсталды және оның оқиғасын айтты. Бұл тұтқын сипаттаған қолдау 2000 жылдың желтоқсанынан бастап Аль-Қаиданың екі өкіліне химиялық немесе биологиялық қарулар бойынша оқыту ұсынуын қамтыды. Ол 1997 мен 2000 жылдар арасында улар мен газдар алуға көмектесу үшін Абдалла аль-Ирақи деген белгілі бір соғысшы Иракқа бірнеше рет жіберілгенін айтты. Абдалла аль-Ирақи Ирак шенеждерімен құрған қарым-қатынасын сәтті деп сипаттады."|автор=|мәлімет көзі=|тақырыбы=Колин Пауэллдің БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне жасаған баяндамасы, 2003 жылдың 5 ақпаны
2003 жылдың 11 ақпанында ФБР директоры Роберт Мюллер Конгреске «Ирак менің тізімімнің басына көтерілді. Бұрын комитетке хабарлағандай, Ирактың жаппай қырып тастау қарулары бағдарламасы біздің ұлттық қауіпсіздігімізге нақты қауіп төндіреді, бұл қауіп Иракқа қарсы болашақ әскери әрекет жағдайында әлдеқайда артады. Бағдаттың биологиялық, химиялық немесе радиологиялық қаруларды АҚШ-тың ішкі нысандарына қарсы пайдалану қабілеті және ниеті бар...

The Gulf War never fully ended because no armistice formally ended it. As a result, relations between the United States, the United Nations, and Iraq remained strained, although Saddam Hussein issued formal statements renouncing his invasion of Kuwait and made reparations payments. The US and the United Nations maintained a policy of "containment" towards Iraq, which involved economic sanctions, Iraqi no fly zones enforced by the United States, United Kingdom, and France (until it ended its no fly zone operations in 1998) and ongoing inspections of Iraqi weapons programs. In 2002, the UN Security Council unanimously passed Resolution 1441 demanding that Iraq "comply with its disarmament obligations" and allow weapons inspections. Iraq war critics such as former weapons inspector Scott Ritter claimed that these sanctions and weapons inspections policies, supported by both the Bush and Clinton administrations, were actually intended to foster regime change in Iraq. US policy shifted in 1998 when the United States Congress passed and President Bill Clinton signed the Iraq Liberation Act after Iraq terminated its cooperation with UN weapons inspectors the preceding August. The act made it official US policy to "support efforts to remove the regime headed by Saddam Hussein from power", although it also made clear that "nothing in this Act shall be construed to authorize or otherwise speak to the use of United States Armed Forces". This legislation contrasted with the terms set out in United Nations Security Council Resolution 687, which made no mention of regime change. One month after the passage of the "Iraq Liberation Act", the US and UK launched a bombardment of Iraq named Operation Desert Fox. The campaign's expressed rationale was to hamper the Saddam Hussein government's ability to produce chemical, biological, and nuclear weapons, but US national security personnel also reportedly hoped it would help weaken Saddam Hussein's grip on power. The Republican Party's campaign platform in the 2000 election called for "full implementation" of the Iraq Liberation Act and removal of Saddam Hussein; and key Bush advisers, including Vice President Dick Cheney, Defense Secretary Donald Rumsfeld, and Rumsfeld's Deputy Paul Wolfowitz, were longstanding advocates of invading Iraq, and contributed to a September 2000 report from the Project for the New American Century that argued for using an invasion of Iraq as a means for the US to "play a more permanent role in Gulf regional security". After leaving the administration, former Bush treasury secretary Paul O'Neill said that "contingency planning" for an attack on Iraq had been planned since the inauguration and that the first National Security Council meeting discussed of an invasion. Retired Army General Hugh Shelton, former chairman of the Joint Chiefs of Staff, said he saw nothing to indicate the United States was close to attacking Iraq early in Bush's term. In the days immediately following 9/11, the Bush administration national security team actively debated an invasion of Iraq. A memo written by Secretary Rumsfeld dated 27 November 2001 considers a US–Iraq war. One section of the memo lists multiple possible justifications for a US–Iraq War. President Bush began laying the public groundwork for an invasion of Iraq in a January 2002 State of the Union address, calling Iraq a member of the Axis of Evil and saying "The United States of America will not permit the world's most dangerous regimes to threaten us with the world's most destructive weapons." Over the next year, the Bush administration began pushing for international support for an invasion of Iraq, a campaign that culminated in Secretary of State Colin Powell's 5 February 2003 presentation to the United Nations Security Council. However, a 5 September 2002 report from Major General Glen Shaffer revealed that the Joint Chiefs of Staff's J2 Intelligence Directorate had concluded that the United States' knowledge on different aspects of the Iraqi WMD program ranged from essentially zero to about 75%, and that knowledge was particularly weak on aspects of a possible nuclear weapons program: "Our knowledge of the Iraqi nuclear weapons program is based largelyperhaps 90%on analysis of imprecise intelligence", they concluded; "Our assessments rely heavily on analytic assumptions and judgment rather than hard evidence. The evidentiary base is particularly sparse for Iraqi nuclear programs." After failing to gain UN support for an additional UN authorization, the US, together with the UK and small contingents from Australia, Poland, and Denmark, launched an invasion on 20 March 2003 under the authority of UN Security Council Resolution 660 and United Nations Security Council Resolution 678. George Bush, speaking in October 2002, said that "The stated policy of the United States is regime change However, if [Saddam Hussein] were to meet all the conditions of the United Nations, the conditions that I have described very clearly in terms that everybody can understand, that in itself will signal the regime has changed." Similarly, in September 2002, Tony Blair stated, in an answer to a parliamentary question, that "Regime change in Iraq would be a wonderful thing. That is not the purpose of our action; our purpose is to disarm Iraq of weapons of mass destruction". In November of that year, Tony Blair further stated that "So far as our objective, it is disarmament, not regime changethat is our objective. Now I happen to believe the regime of Saddam is a very brutal and repressive regime; I think it does enormous damage to the Iraqi people so I have got no doubt Saddam is very bad for Iraq, but on the other hand I have got no doubt either that the purpose of our challenge from the United Nations is disarmament of weapons of mass destruction; it is not regime change." At a press conference on January 31, 2003, George Bush stated: "Saddam Hussein must understand that if he does not disarm, for the sake of peace, we, along with others, will go disarm Saddam Hussein." As late as 25 February 2003, Tony Blair said in the House of Commons: "I detest his regime. But even now he can save it by complying with the UN's demand. Even now, we are prepared to go the extra step to achieve disarmament peacefully." Secretary of State Powell said in his 5 February 2003 presentation to the UN Security Council: "the facts and Iraq's behavior show that Saddam Hussein and his regime are concealing their efforts to produce more weapons of mass destruction". During the same presentation, Powell also claimed that al Qaeda was attempting to build weapons of mass destruction with Iraqi support:
quote="Al Qaida continues to have a deep interest in acquiring weapons of mass destruction. As with the story of Zarqawi and his network, I can trace the story of a senior terrorist operative telling how Iraq provided training in these weapons to al Qaida. Fortunately, this operative is now detained and he has told his story. The support that this detainee describes included Iraq offering chemical or biological weapons training for two al Qaida associates beginning in December 2000. He says that a militant known as Abdallah al Iraqi had been sent to Iraq several times between 1997 and 2000 for help in acquiring poisons and gasses. Abdallah al Iraqi characterized the relationship he forged with Iraqi officials as successful. "|author=|source=|title=Colin Powell's presentation to the UN Security Council, 5 February 2003
On 11 February 2003, FBI Director Robert Mueller testified to Congress that "Iraq has moved to the top of my list. As we previously briefed this Committee, Iraq's weapons of mass destruction program poses a clear threat to our national security, a threat that will certainly increase in the event of future military action against Iraq. Baghdad has the capability and, we presume, the will to use biological, chemical, or radiological weapons against US domestic targets in the event of a US invasion." On 10 April 2003, White House press secretary Ari Fleischer reiterated that, "But make no mistakeas I said earlierwe have high confidence that they have weapons of mass destruction. That is what this war was about and it is about. And we have high confidence it will be found." Despite the Bush administration's consistent assertion that Iraqi weapons programs justified an invasion, former Deputy Secretary of Defense Paul Wolfowitz later cast doubt on the administration's conviction behind this rationale by saying in a May 2003 interview: "For bureaucratic reasons, we settled on one issueweapons of mass destructionbecause it was the one reason everyone could agree on." After the invasion, despite an exhaustive search led by the Iraq Survey Group involving a more than 1,400 member team, no evidence of Iraqi weapons programs was found. On the contrary, the investigation concluded that Iraq had destroyed all major stockpiles of weapons of mass destruction and ceased production in 1991 when sanctions were imposed. The failure to find evidence of Iraqi weapons programs following the invasion led to considerable controversy in the United States and worldwide, including claims by critics of the war that the Bush and Blair administrations deliberately manipulated and misused intelligence to push for an invasion.

Шабуылдан бұрын БҰҰ инспекциялары

1991-1998 жылдар аралығында Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі Біріккен Ұлттар Ұйымының Қарусыздану жөніндегі арнайы комиссиясына (UNSCOM) Ирактың жаппай қырып-жою қаруын табу және жоюды тапсырды. 1996 жылы UNSCOM биологиялық қаруды зерттеуді жалғастырып, Аль-Хакум биологиялық қару өндіру орнының, тауық жеміне айналдырылды деген болжаммен, бақылаумен жою туралы дәлелдерді тапты, бірақ оның сым торы мен зениттік қорғаныс жүйесі сақталды. 1998 жылы UNSCOM инспекциялық тобының жетекшісі Скотт Риттер Абу-Грейб түрмесіндегі тұтқындар туралы мәліметтерде олқылықтар тапты, ол тұтқындардың антракс қаруын сынау үшін пайдаланылды деген күдікпен байланысты болды. Жоғалған құжаттарды түсіндіруді сұрағанда, Ирак үкіметі Риттердің ЦРУ үшін жұмыс істейтінін айтты және UNSCOM-мен одан әрі ынтымақтастық жасаудан бас тартты. 1998 жылдың 26 тамызында, АҚШ Біріккен Ұлттар Ұйымының инспекторларын Ирактан шығаруға бұйырғаннан екі ай бұрын, Скотт Риттер "жарақтарды бақылаудың иллюзиясы" деп атаған нәрсеге қатысудан гөрі лауазымынан кетті. 1998 жылдың 7 қыркүйегінде Риттер Сенаттың Қарулы Күштер және Сыртқы қатынастар комитеті алдында куәлік берді, ал Джон Маккейн (Р, AZ) одан UNSCOM-ның Ирак үш ядролық қарудың құрамдас бөліктерін жинағанын және оған тек бөлінетін материалдың жетіспейтінін көрсететін мәліметтері бар ма деп сұрады. Риттер: "Арнайы комиссияда үш ядролық қару үшін қажетті құрамдас бөліктер бар екенін көрсететін барлау ақпараты бар, бірақ бөлінетін материал жоқ. Иә, мырза" деді. 2002 жылдың 8 қарашасында БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі 1441-ші қаулыны қабылдады, ол Иракқа "қарусыздану міндеттемелерін орындауға соңғы мүмкіндік берді", оның ішінде Біріккен Ұлттар Ұйымының Бақылау, тексеру және инспекциялау комиссиясы (UNMOVIC) және Халықаралық атом энергиясы агенттігінің (IAEA) шектеусіз инспекциялары кірді. Саддам Хусейн 13 қарашада қаулыны қабылдады және инспекторлар UNMOVIC төрағасы Ханс Бликс пен IAEA бас директоры Мохамед Эль-Барадейдің басшылығымен Иракқа оралды. Осы уақыттан бастап басып алу кезіне дейін IAEA "Иракта ядролық қару бағдарламасының қайта жандануына ешқандай дәлел немесе сенімді көрсеткіш таппады"; IAEA ядролық байытуға пайдаланылуы мүмкін кейбір заттар, мысалы алюминий түтіктер, шын мәнінде басқа мақсаттарға арналғанын қорытындылады. UNMOVIC "жаппай қырып-жою қаруларын жасау бағдарламаларының жалғасуы немесе қайта басталуына ешқандай дәлел таппады" немесе тыйым салынған заттардың маңызды көлемін таппады. UNMOVIC 1998 жылы Ирак жариялаған және UNSCOM мөрлеген 50 литр горчица газымен бірге, бос химиялық ракеталық оқ-дәрілердің шағын санын, горчица газының прекурсорының зертханалық мөлшерін жоюды бақылады. Сонымен қатар, Ирак рұқсат етілген 150 км қашықтықты аспайтын дизайнға ие болған 50-ге жуық Al Samoud зымыраны жойылды, бірақ сынақтар кезінде 183 км-ге дейін ұшқан. Басып алуға аз уақыт қалғанда UNMOVIC Ирактың 1441-ші қаулыға сәйкестігін тексеруге "айлар" қажет екенін мәлімдеді.

Between 1991 and 1998, the United Nations Security Council tasked the United Nations Special Commission on Disarmament (UNSCOM) with finding and destroying Iraq's weapons of mass destruction. In 1996, UNSCOM discovered evidence of continued biological weapons research and supervised destruction of the Al Hakum biological weapons production siteallegedly converted to a chicken feed plant, but retaining its barbed wire fences and antiaircraft defenses. In 1998, Scott Ritter, leader of a UNSCOM inspection team, found gaps in the prisoner records of Abu Ghraib when investigating allegations that prisoners had been used to test anthrax weapons. Asked to explain the missing documents, the Iraqi government charged that Ritter was working for the CIA and refused to cooperate further with UNSCOM. On August 26, 1998, approximately two months before the US ordered United Nations inspectors withdrawn from Iraq, Scott Ritter resigned from his position rather than participate in what he called the "illusion of arms control". In his resignation letter to Ambassador Richard Butler, Ritter wrote: On September 7, 1998, Ritter testified before the Senate Armed Services and Foreign Relations Committee, and John McCain (R, AZ) asked him whether UNSCOM had intelligence suggesting that Iraq had assembled the components for three nuclear weapons and all that it lacked was the fissile material. Ritter replied: "The Special Commission has intelligence information, which suggests that components necessary for three nuclear weapons exists, lacking the fissile material. Yes, sir." On 8 November 2002, the UN Security Council passed Resolution 1441, giving Iraq "a final opportunity to comply with its disarmament obligations" including unrestricted inspections by the United Nations Monitoring, Verification and Inspection Commission (UNMOVIC) and the International Atomic Energy Agency (IAEA). Saddam Hussein accepted the resolution on November 13 and inspectors returned to Iraq under the direction of UNMOVIC chairman Hans Blix and IAEA Director General Mohamed ElBaradei. Between that time and the time of the invasion, the IAEA "found no evidence or plausible indication of the revival of a nuclear weapons programme in Iraq"; the IAEA concluded that certain items which could have been used in nuclear enrichment – centrifuges, such as aluminum tubes, were in fact intended for other uses. UNMOVIC "did not find evidence of the continuation or resumption of programmes of weapons of mass destruction" or significant quantities of proscribed items. UNMOVIC did supervise the destruction of a small number of empty chemical rocket warheads, 50 liters of mustard gas that had been declared by Iraq and sealed by UNSCOM in 1998, and laboratory quantities of a mustard gas precursor, along with about 50 Al Samoud missiles of a design that Iraq claimed did not exceed the permitted 150 km range, but which had travelled up to 183 km in tests. Shortly before the invasion, UNMOVIC stated that it would take "months" to verify Iraqi compliance with resolution 1441.

Шабуылдан кейін ресми іздеу

Басып алудан кейін, америкалық Дэвид Кей басқарған Иракты зерттеу тобына (ISG) жаппай қырып-жоятын қару іздеу міндеті жүктелді. Зерттеудің соңында 1991 жылы экономикалық санкциялар салынған кезде Ирактың жаппай қырып-жоятын қару өндірісі тоқтатылған және барлық маңызды қоры жойылған, бірақ санкциялар алынғаннан кейін өндірісті қайта бастау үшін біліктілік сақталған деген қорытындыға келді. Топ сондай-ақ 2003 жылғы басып алуға дейін Ирактың БҰҰ-ның тыйым салған ұзын қашықтықты зымырандарды әзірлеуді жалғастырғанын анықтады. 2003 жылдың 3 қазанындағы аралық есепте Кей тобы "жарақтардың қоры әлі табылған жоқ" екенін, бірақ "жаппай қырып-жоятын қаруларға қатысты көптеген бағдарламалық іс-қимылдарды" анықтағанын хабарлады, оның ішінде "КБҚ [химиялық және биологиялық қару] зерттеулерін жалғастыруға жарамды" жасырын зертханаларды, "адамдарда КБҚ агенттерін сынау үшін пайдаланылуы мүмкін" түрме зертхана кешенін, бір ғалымның үйінде сақталған тірі C. botulinum Okra B бактериясының құтысын, "уран байытуды қайта бастауға пайдалы болар еді" деген он екі жыл бұрынғы шағын бөлшектер мен құжаттарды атады. Бұқаралық қырып-жою қаруларының ешқайсысы белсенді өндіріске қатыспады; олар санкциялар алынғаннан кейін жұмысты қайта бастауға қажетті біліктілікті сақтауға бағытталған сияқты. Бұл жұмыстың көп бөлігіне қатысқан ирактық қызметкерлер БҰҰ қару-жарақ инспекторларынан оны жасыру туралы бұйрық алғанын көрсетті. 2004 жылдың қаңтар айында Чарльз Дюльфер Кейден басшылықты қабылдағаннан кейін, Кей Сенат отырысында "біздің көпшілігіміз қате едік" деп, Иракта жаппай қырып-жоятын қару қоры бар дегенге қатысты айтты, бірақ ISG-нің басқа да тұжырымдары Иракты соғыстан бұрынғыдан "қауіптірек" етіп көрсетті. Сұхбатында Кей бұрынғы ирак үкіметінің жаппай қырып-жоятын қару бағдарламасының "көп бөлігі" 2003 жылғы басып алуға дейін Сирияға көшірілгенін, бірақ қарудың үлкен қоры болмағанын айтты. 2004 жылдың 30 қыркүйегінде Чарльз Дюльфер басқаратын ISG толыққанды есеп жариялады. Есепте "Ирактың жаппай қырып-жоятын қару мүмкіндігі 1991 жылы негізінен жойылды" және Саддам Хусейн кейіннен санкцияларды тоқтатуға және "санкциялар алынған кезде оның жаппай қырып-жоятын қаруын (ЖҚҚ) қайта құру қабілетін сақтауға" бағытталды делінген. 1991 жылы санкциялар салынғаннан кейін жаппай қырып-жоятын қаруды белсенді түрде өндірудің ешқандай дәлелі табылмады, бірақ "2000-2001 жылдары Саддам санкциялардың көптеген әсерлерін жеңілдетуге қол жеткізді". Есептің негізгі тұжырымдарында: "Саддам [Хусейн] Ирак режимін соншалықты басып алды, оның стратегиялық ниеті оның ғана болды. Бұрынғы режимде санкциялардан кейін жаппай қырып-жоятын қаруды қайта жаңғыртудың ресми жазбаша стратегиясы немесе жоспары болған жоқ. Саддамнан бөлек, жаппай қырып-жоятын қару саясатын жасайтын немесе жоспарлайтын ешқандай анықталған топ болған жоқ. Оның орнына, оның лейтенанттары Саддаммен ұзақ қарым-қатынаста болғандықтан және оның сирек, бірақ қатаң ауызша пікірлері мен нұсқауларынан жаппай қырып-жоятын қаруды қайта жаңғырту оның мақсаты екенін түсінді". Баяндамада сондай-ақ "Иран [Ирактың жаппай қырып-жоятын қаруды қайта жаңғырту] саясатының басты қозғаушы күші болды" деп атап өтілді. 2005 жылдың наурыз айындағы есепке қосымшада "қазіргі кездегі дәлелдерге сүйене отырып, ISG жаппай қырып-жоятын қару материалдарын Ирактан Сирияға ресми түрде берудің болмауы мүмкін екенін есептеді. Алайда ISG жаппай қырып-жоюға қатысты шектеулі материалдардың бейресми тасымалдануын жоққа шығара алмады". 2005 жылдың 12 қаңтарында АҚШ әскери күштері ресми іздеуді тоқтатты. Саддам Хусейннің үкіметіндегі жоғары деңгейдегі кездесулердің стенограммалары, ол өзінің жаппай қырып-жоятын қаруын жойғанын, бірақ өндірісті қайта бастауға қажетті біліктілігін сақтап қалғаны туралы ISG тұжырымымен сәйкес келеді.

After the invasion, the Iraq Survey Group (ISG), headed by American David Kay, was tasked with searching for weapons of mass destruction. The survey ultimately concluded that Iraqi production of weapons of mass destruction ceased and all major stockpiles were destroyed in 1991 when economic sanctions were imposed, but that the expertise to restart production once sanctions were lifted was preserved. The group also concluded that Iraq continued developing long range missiles proscribed by the UN until just before the 2003 invasion. In an interim report on 3 October 2003, Kay reported that the group had "not yet found stocks of weapons", but had discovered "dozens of weapons of mass destruction related program activities" including clandestine laboratories "suitable for continuing CBW [chemical and biological warfare] research", a prison laboratory complex "possibly used in human testing of BW agents", a vial of live C. botulinum Okra B bacteria kept in one scientist's home, small parts and twelve year old documents "that would have been useful in resuming uranium enrichment", partially declared UAVs and undeclared fuel for Scud missiles with ranges beyond the 150 km UN limits, "[p]lans and advanced design work for new long range missiles with ranges up to at least 1000 km", attempts to acquire long range missile technology from North Korea, and document destruction in headquarters buildings in Baghdad. None of the weapons of mass destruction programs involved active production; they instead appeared to be targeted at retaining the expertise needed to resume work once sanctions were dropped. Iraqi personnel involved with much of this work indicated they had orders to conceal it from UN weapons inspectors. After Charles Duelfer took over from Kay in January 2004, Kay said at a Senate hearing that "we were almost all wrong" about Iraq having stockpiles of weapons of mass destruction, but that the other ISG findings made Iraq potentially "more dangerous" than was thought before the war. In an interview, Kay said that "a lot" of the former Iraqi government's weapons of mass destruction program had been moved to Syria shortly before the 2003 invasion, albeit not including large stockpiles of weapons. On 30 September 2004, the ISG, under Charles Duelfer, issued a comprehensive report. The report stated that "Iraq's weapons of mass destruction capability was essentially destroyed in 1991" and that Saddam Hussein subsequently focused on ending the sanctions and "preserving the capability to reconstitute his weapons of mass destruction (WMD) when sanctions were lifted". No evidence was found for continued active production of weapons of mass destruction subsequent to the imposition of sanctions in 1991, though "[b]y 2000–2001, Saddam had managed to mitigate many of the effects of sanctions". The report concluded in its Key Findings that: "Saddam [Hussein] so dominated the Iraqi Regime that its strategic intent was his alone The former Regime had no formal written strategy or plan for the revival of weapons of mass destruction after sanctions. Neither was there an identifiable group of weapons of mass destruction policy makers or planners separate from Saddam. Instead, his lieutenants understood weapons of mass destruction revival was his goal from their long association with Saddam and his infrequent, but firm, verbal comments and directions to them." The report also noted that "Iran was the pre eminent motivator of [Iraq's weapons of mass destruction revival] policy The wish to balance Israel and acquire status and influence in the Arab world were also considerations, but secondary." A March 2005 addendum to the report stated that "based on the evidence available at present, ISG judged that it was unlikely that an official transfer of weapons of mass destruction material from Iraq to Syria took place. However, ISG was unable to rule out unofficial movement of limited weapons of mass destruction related materials". On 12 January 2005, US military forces abandoned the formal search. Transcripts from high level meetings within Saddam Hussein's government before the invasion are consistent with the ISG conclusion that he destroyed his stockpiles of weapons of mass destruction but maintained the expertise to restart production.

Химиялық қарудың ашылуы

Иракты басып алудан кейін жаппай қырып-жою қаруын іздеу кезінде АҚШ және Польша әскерлері Иран-Ирак соғысынан қалған бұзылған химиялық қаруды тапты. Бұл химиялық қарулар АҚШ-тың бұрынғы сенаторы Рик Санторум (R-PA) және өкілі Питер Хоекстра (R-MI) Иракта жаппай қырып-жою қаруы табылды деп мәлімдеуіне себеп болды. NPR радиосының "Talk of the Nation" бағдарламасында сөйлеген Чарльз Дюльфер мұндай қалдық химиялық оқ-дәрілердің қауіпті, бірақ өлімге әкелмейтін екенін айтты. Бұзылған химиялық қарулар алғаш рет 2004 жылдың мамыр айында Иракта импровизацияланған жарылғыш құрылғыда (жол бойындағы бомба) екілік зарин нервтік газы қолданылған кезде табылды. Құрылғыны залалсыздандыруға үлкермес бұрын жарылып, екі сарбаздың денесінде заринге шалынған белгілер пайда болды. 155 мм снарядта белгілер болмаған және оқ-дәрінің қарапайым жарылғыш снаряд сияқты орнатылғаны, оны орнатқан көтерілісшілердің құрамында нервтік газ бар екенін білмегенін көрсетеді. Осы айдың басында Бағдадтағы жолдың ортасынан қыша газы бар снаряд табылған. Дереккөздің сенімділігі жоқ: дата=2021 жылдың қыркүйегі.

2004 жылдың шілдесінде Польша әскерлері Иран-Ирак соғысы кезінде газды оқ-дәрілерде қолданылған циклозарин, яғни зариннің алдыңғы түрі сияқты органофосфатты жүйкелік агентті сатып алуға тырысқан көтерілісшілерді анықтады. Көтерілісшілердің жолын кесу үшін Польша әскерлері 2004 жылдың 23 маусымында екі ракета сатып алды. АҚШ әскері кейіннен екі ракетада зариннің тек іздері ғана бар екенін, олардың кішкентай, бұзылған және іс жүзінде зиянсыз екенін, егер коалициялық күштерге қарсы қолданылса, әсері шектеулі немесе болмайтын боларын анықтады.

"Қиындықтар"

Dodgy Dossier (немесе Sexed up dossier) – Ибрагим әл-Мараши жазған, 2003 жылғы брифингтік құжатта Ұлыбритания үкіметі плагиаттаған мақала. Бұл құжат бұрынғы қыркүйек айындағы Досьенің жалғасы болды, екеуі де Ирак және жаппай қырып-жою қаруы туралы мәселелерді қамтыды және үкімет 2003 жылғы Иракқа басып кіруіне қатысуын ақтау үшін пайдаланды. Аль-Марашидің мақаласының үлкен бөліктерін сол кездегі АҚШ Мемлекеттік хатшысы Колин Пауэлл БҰҰ Бас Ассамблеясында сөзбе-сөз келтірді. Ең көп цитаталанған бөлім – Саддамның 45 минут ішінде қолданылатын жаппай қырып-жою қаруы бар деген айыптама. "Dodgy Dossier"-ге плагиатталған және дерлік сөзбе-сөз көшірілген материал – оның "Ирактың қауіпсіздік және барлау желісі: нұсқаулық және талдау" мақаласынан алынған алты абзац. Бұл мақала 2002 жылдың қыркүйек айында "Жетістіктің халықаралық істерді шолуы" (немесе MERIA) журналында жарияланған еді. Тони Блэрдің кеңсесі өз әрекеттері үшін Марашиден кешірім сұрады, бірақ MERIA журналынан емес.

Қорытындылар

Иракта жаппай қырып-жоятын қару-жарақ қоймаларын таба алмау, әсіресе АҚШ-та, үлкен дау-жанжал тудырды. АҚШ президенті Джордж Буш және Ұлыбритания премьер-министрі Тони Блэр соғысқа бару шешімін қорғады, көптеген елдердің, тіпті соғысқа қарсы болғандардың да Саддам Хусейн үкіметі жаппай қырып-жоятын қаруды белсенді түрде жасап жатыр деп сенгенін айтты. Демократиялық ұлттық комитет төрағасы Говард Дин сияқты сыншылар Буш пен Блэр әкімшілігінің соғысқа негіз дайындау үшін дәлелдерді әдейі бұрмалағанын айыптады. Бұл сын-пікірлер 2005 жылы жарияланған 2002 жылдың шілдесінде жазылған Даунинг-стрит меморандумымен күшейді, онда британдық әскери барлау қызметінің бұрынғы басшысы Саддам Хусейнді биліктен ығыстыру саясаты аясында "барлау және фактілерді саясатқа бейімдеуге тырысқандарын" жазды. Даунинг-стрит меморандумы мен "сары торт" уранына қатысты даулар болғанымен, Сенаттың барлау комитеті және Чарльз Робб пен Лоренс Сильберман төрағалық еткен арнайы тағайындалған Ирак барлау комиссиясы жүргізген екітарапты тергеулер барлау талдаушыларына саяси қысым көрсетілгенін растайтын дәлелдер таппады. Annenberg Public Policy Center жүргізген тәуелсіз сараптама Буш әкімшілігінің өкілдерінің қоғамдық хабарламаларында барлау мәліметтерін дұрыс пайдаланбағанын көрсетті. Мысалы, вице-президент Дик Чейнидің 2002 жылдың қыркүйегінде "Meet the Press" бағдарламасында "Біз оның (Саддамның) ядролық қару жасау үшін уран байытуға қажетті жабдықтарды алу үшін сатып алу жүйесін қолданатынын толық анықтықпен білеміз" деген мәлімдемесі сол кездегі барлау қауымдастығының пікірлерімен қарама-қайшы болды. PBS комментаторы Билл Мойерс Ирак соғысына дейін осындай пікірлер айтты және Ирак соғысы туралы ұлттық баспасөз конференциясына дейін Мойерс "осы баспасөз конференциясы барысында ол [президент] кем дегенде он рет 9/11 және әл-Қаиданы Америкаға шабуыл жасамаған елге алдын ала шабуыл жасауды ақтау үшін пайдаланады. Бірақ Ақ үйдің баспасөз қызметі бүгін осы мәлімдемелерге қатысты ешқандай қиын сұрақтар қоймайды" деп болжады. Кейін Мойерс баспасөздің әкімшіліктің соғыс науқанына қатысқанын айыптап, бұқаралық ақпарат құралдары "өздерінің тәуелсіздігі мен күмәндануын жойып, [АҚШ] үкіметімен бірге соғысқа қадам басты" және әкімшіліктің "өзінің үгіттерін жаңалық ретінде таратуға және оларды мақтауға мойынсұнатын баспасөзге мұқтаж екенін" айтты. Сұхбатында ол барлау қауымдастығының президенттен кешірім сұрауы керек екенін қосты. Иракты басып алғаннан кейін, үкіметтің жаппай қырып-жоятын қару өндірісі туралы мәлімдемелерін таратуда баспасөздің роліне де көп көңіл бөлінді. 1998 мен 2003 жылдар аралығында "Нью-Йорк Таймс" және басқа да ықпалды АҚШ газеттері "Ирак бомба жасау бойынша жұмыс істеп жатыр деген хабарлама" және "Ирак құпия бактериялық соғыс әрекетіне күдікті" сияқты тақырыптармен Ирактың қайта қарулану бағдарламалары туралы көптеген мақалалар жариялады. Кейіннен бұл мақалалардың көптеген көздері сенімсіз екені және кейбіреулері Буш әкімшілігімен тығыз байланысы бар ирактық эмигрант Ахмет Чалабимен байланысты екені анықталды. Сонымен қатар, басып алу ядролық қару тарату мүмкіндігін арттырды ма әлде азайтты ма деген пікірталас бар. Мысалы, 2003 жылдың қаңтарында Аль-Какаа базасында МАГАТЭ тарапынан ядролық қарудың бөлшектенетін материалдарын жарытуға пайдаланылатын екі мақсаттағы жарылғыш заттардың жүздеген тоннасы жабық түрде сақталған. Басып алуға бірден бұрын БҰҰ инспекторлары бункердің есіктерін тексерді, бірақ ішіндегі заттарды тексермеді; бункерлерде жабылмаған үлкен желдеткіш шахталары болды. Қазан айына қарай материал жоқ болды. МАГАТЭ материал басып алудан кейін тоналанған болуы мүмкін деп алаңдады, бұл ядролық қару тарату қаупін тудырды. АҚШ 17 наурыздағы спутниктік суреттерді жариялады, онда АҚШ әскерлері аймаққа жеткенге дейін жеткілікті көлемде материалды алып кетуге жететін жүк көліктері көрсетілген. Соңында, шабуылдан кейін ирактық оқ-дәрілерді қауіпсіздендіруге және жоюға жауапты жұмыс тобының майоры Остин Пирсон, жұмыс тобы сайттан шамамен 250 тонна материалды алып тастап, оны жарылғанын немесе басқа оқ-дәрілерді жарылтуға қолданғанын мәлімдеді. Осындай алаңдаулар басқа екі мақсаттағы материалдар, мысалы, жоғары беріктігі алюминий туралы да тудырды; басып алудан бұрын АҚШ оларды Ирактың ядролық қару бағдарламасының дәлелі ретінде көрсетті, ал МАГАТЭ олар рұқсат етілген өнеркәсіптік мақсаттар үшін қолданылып жатыр деп сақтық танытты; соғыстан кейін МАГАТЭ тарату қаупін атап өтті, ал Дюэлфер есебі материалдың металл сынықтары ретінде қолданылуын көрсетті. 2003 жылғы басып алудан кейін жасалған, көтерілісшілер күштерімен салынған химиялық қару зертханалары да табылды. 2004 жылдың 2 тамызында президент Буш "Бүгінгі күнгі біліміммен де Иракқа баруға келісер едім. Мен қабылдаған шешім дұрыс. Саддам Хусейн билікте болмаған әлем жақсырақ" деді.

The failure to find stockpiles of weapons of mass destruction in Iraq caused considerable controversy, particularly in the United States. US President George W. Bush and Prime Minister of the United Kingdom Tony Blair defended their decision to go to war, alleging that many nations, even those opposed to war, believed that the Saddam Hussein government was actively developing weapons of mass destructions. Critics such as Democratic National Committee Chairman Howard Dean charged that the Bush and Blair administrations deliberately falsified evidence to build a case for war. These criticisms were strengthened with the 2005 release of the so called Downing Street memo, written in July 2002, in which the former head of British Military Intelligence wrote that "the intelligence and facts were being fixed around the policy" of removing Saddam Hussein from power. While the Downing Street memo and the yellowcake uranium scandal lent credence to claims that intelligence was manipulated, two bipartisan investigations, one by the Senate Intelligence Committee and the other by a specially appointed Iraq Intelligence Commission chaired by Charles Robb and Laurence Silberman, found no evidence of political pressure applied to intelligence analysts. An independent assessment by the Annenberg Public Policy Center found that Bush administration officials did misuse intelligence in their public communications. For example, Vice President Dick Cheney's September 2002 statement on Meet the Press that "we do know, with absolute certainty, that he (Saddam) is using his procurement system to acquire the equipment he needs in order to enrich uranium to build a nuclear weapon", was inconsistent with the views of the intelligence community at the time. PBS commentator Bill Moyers had made similar points throughout the lead up to the Iraq War, and prior to a national press conference on the Iraq War Moyers correctly predicted "at least a dozen times during this press conference he [the President] will invoke 9/11 and al Qaeda to justify a preemptive attack on a country that has not attacked America. But the White House press corps will ask no hard questions tonight about those claims." Moyers later also denounced the complicity of the press in the administration's campaign for the war, saying that the media "surrendered its independence and skepticism to join with [the US] government in marching to war", and that the administration "needed a compliant press, to pass on their propaganda as news and cheer them on". He later added in an interview that the intelligence community owed the President an apology. In the aftermath of the invasion, much attention was also paid to the role of the press in promoting government claims concerning weapons of mass destruction production in Iraq. Between 1998 and 2003, The New York Times and other influential US newspapers published numerous articles about suspected Iraqi rearmament programs with headlines like "Iraqi Work Toward A Bomb Reported" and "Iraq Suspected of Secret Germ War Effort". It later turned out that many of the sources for these articles were unreliable, and that some were tied to Ahmed Chalabi, an Iraqi exile with close ties to the Bush administration who was a consistent supporter of an invasion. Some controversy also exists regarding whether the invasion increased or decreased the potential for nuclear proliferation. For example, hundreds of tons of dual use high explosives that could be used to detonate fissile material in a nuclear weapon were sealed by the IAEA at the Al Qa'qaa site in January 2003. Immediately before the invasion, UN Inspectors had checked the locked bunker doors, but not the actual contents; the bunkers also had large ventilation shafts that were not sealed. By October, the material was no longer present. The IAEA expressed concerns that the material might have been looted after the invasion, posing a nuclear proliferation threat. The US released satellite photographs from March 17, showing trucks at the site large enough to remove substantial amounts of material before US forces reached the area in April. Ultimately, Major Austin Pearson of Task Force Bullet, a task force charged with securing and destroying Iraqi ammunition after the invasion, stated that the task force had removed about 250 tons of material from the site and had detonated it or used it to detonate other munitions. Similar concerns were raised about other dual use materials, such as high strength aluminum; before the invasion, the US cited them as evidence for an Iraqi nuclear weapons program, while the IAEA was satisfied that they were being used for permitted industrial uses; after the war, the IAEA emphasized the proliferation concern, while the Duelfer report mentioned the material's use as scrap. Possible chemical weapons laboratories have also been found which were built subsequent to the 2003 invasion, apparently by insurgent forces. On August 2, 2004, President Bush stated "Knowing what I know today we still would have gone on into Iraq The decision I made is the right decision. The world is better off without Saddam Hussein in power."

Ирактың террорлық ұйымдарға қолдау көрсетуі туралы айыптаулар

Ирактың жаппай қырып-жоятын қару жасауда күдік танытумен қатар, басқыншылықты негіздеудің тағы бір себебі Саддам Хусейннің үкіметі мен террористік ұйымдар, әсіресе әл-Қаида арасындағы байланыс болды. Осы тұрғыдан алғанда, Буш әкімшілігі Ирак соғысын терроризмге қарсы күрестің жалғасы ретінде көрсетті. 2003 жылдың 11 ақпанында ФБР директоры Роберт Мюллер Конгресте: «Терроризмді қолдаушы мемлекеттер ретінде тағайындалған Иран, Ирак, Сирия, Судан, Ливия, Куба және Солтүстік Корея АҚШ-та әрекет етуде және американдықтарды нысанаға алған террористік топтарды қолдауды жалғастыруда» деп мәлімдеді. 2004 жылы ЦРУ-ның Керр тобы жасаған қорытындыда, «АҚШ барлау қауымдастығы осындай байланыстарды табу үшін қасақана агрессивті және қайта-қайта іздеу шараларын жүргізгеніне қарамастан, операциялық немесе ынтымақтастық қатынас жоқ деген тұжырымда берік болды» делінген. Бұл нәтижелерге қарамастан, АҚШ вице-президенті Дик Чейни 2003 жылы Иракқа басып кірмес бұрын әл-Қаида мен Саддам Хусейн арасында байланыс бар екенін айта берді, бұл барлау қауымдастығы мен жетекші демократтардың сынына ұшырады. Иракқа басып кірген кезде Мемлекеттік департамент ал-Қаиданың белсенді болған 45 елді, соның ішінде АҚШ-ты да тізімдеді. Ирак солардың қатарында болған жоқ. Бұл мәлімдемелер 2005 жылдың шілдесінде жарияланған «Даунинг-стрит» меморандумымен расталды, онда британдық МИ6 сыртқы барлау қызметінің басшысы Ричард Дирлав «ақпарат пен фактілер Саддам Хусейннің биліктен алыну саясатына сәйкес [АҚШ-тың] түзетулерінен өтті» деп жазған.

Басқа да террористік ұйымдар

Буш әкімшілігі Иракқа шабуыл жасау туралы өз позициясын баяндағанда, Саддам Хусейннің "Әл-Қаидадан" басқа террористік ұйымдармен байланыстарына да сілтеме жасады. Саддам Хусейн қақтығыста қаза тапқан палестиналықтардың отбасыларына қаржылай көмек көрсетті, оның ішінде кейбір жанкешті бомбалаушылардың отбасыларына 25 000 долларға дейін қаржы берді, олардың бір бөлігі ХАМАС сияқты Таяу Шығыстағы радикалды ұйымдармен байланыста болды. 2003 жылғы 5 ақпанда БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде сөйлеген Колин Пауэлл былай деді:

"Саддам Хусейннің басқа исламист террористік ұйымдармен ынтымақтастығының шындығы айқын. Мысалы, ХАМАС 1999 жылы Бағдадта кеңсе ашты, ал Ирак Палестина Ислам Джихады өкілдері қатысқан конференцияларды өткізді. Бұл топтар Израильге қарсы жанкешті шабуылдарды ұйымдастыруда көшбасшылықты қолына алған." 1993 жылғы Әлемдік сауда орталығына жасалған жарылыстан кейін ұсталған Абдул Рахман Ясин бостандыққа шыққаннан кейін Иракқа қашып кетті. Біраз уақыттан кейін ФБР оны жарылыс құрылғысына байланыстыратын дәлелдер тапты. Иракқа шабуылдан кейін, араб тілінен ағылшын тіліне аударылған Ирак үкіметінің ресми құжаттары Саддамның режимі Ясин АҚШ-та тұрған кезде оған ай сайын төлемдер жасағанын көрсетті. Ясин ФБР-дің іздеп отырған террористер тізімінде, және әлі де қашып жүр.

Терроризмге қарсы талаптар

Саддам Хусейн үкіметінің «Әл-Қаида» ұйымымен байланысы бар екенін мәлімдеумен қатар, АҚШ үкіметі және соғысты қолдаған басқа да тараптар терроризмге қарсы күрестің бір құралы ретінде Ирактағы қатысуды жалғастыруды талап етті. АҚШ президенті Джордж Буш Ирак соғысын «терроризмге қарсы соғыстың орталық майданы» деп жиі сипаттады. 2003 жылғы 6 наурызда өткен баспасөз конференциясында Буш былай деді: «Ирак – терроризмге қарсы соғыстың бір бөлігі. Ирак – террористік байланыстары бар, бай, террористерді оқытатын, қаруландыратын ел. Америкалық азаматтарымыздың жаңа терроризмге қарсы соғыста тек «Әл-Қаида» террористерін ғана емес, жаппай қырып-жоятын қаруды да жоюымыз керек екенін түсінуі қажет». Бірқатар барлау мамандары Ирак соғысының АҚШ-та ешқандай террористік актілер болмаса да, терроризмді күшейткенін мәлімдеді. 2004 жылы Лондонның консервативті Халықаралық стратегиялық зерттеулер институты Иракты басып алудың джихадистер үшін «жаһандық жалдауға ыңғайлы алғышарт» болғанын, ал басып алу «Әл-Қаиданы» белсендіргенін және «инсургенттік зорлық-зомбылықты күшейткенін» тұжырымдады. Терроризмге қарсы күрес сарапшысы Рохан Гунаратна Иракқа жасалған шабуылды Таяу Шығыста терроризмді күшейткен «қасіретті қателік» деп атады. АҚШ Ұлттық барлау кеңесі 2005 жылғы қаңтардағы есебінде Ирак соғысының террористердің жаңа буынына өнімді орта болғанын көрсетті; ұлтаралық қауіп-қатерлер жөніндегі ұлттық барлау қызметінің қызметкері Дэвид Лоу есепте Ирак соғысы террористерге «жаттығу алаңын, жалдау алаңын, техникалық білімдерін арттыру мүмкіндігін» ұсынғанын, тіпті ең жақсы жағдайда, уақыт өте келе, онда өлтірілмеген джихадистердің үйлеріне, қайда болса да, қайтып, басқа елдерге таралатындығын» атап өтті. Кеңес төрағасы Роберт Л. Хатчингс: «Қазіргі уақытта Ирак халықаралық террористік әрекеттерге магнит болып табылады» деді. 2006 жылғы Ұлттық барлау есебі АҚШ-тың барлық 16 барлау мекемесінің сарапты бағасын көрсетіп, «Ирак қақтығысы джихадистер үшін «қасиетті мақсатқа» айналды, бұл АҚШ-тың мұсылман әлеміне араласуына терең наразылық туғызып, жаһандық джихадистік қозғалысты қолдаушылардың қатарын кеңейтті» деп тұжырымдады. «Әл-Қаида» жетекшілері де Ирак соғысын өздерінің жауынгерлік және операциялық күш-жігеріне пайдалы деп жариялады, бұл әлемдегі джихадистерге Американың исламмен соғыста екенін дәлелдеп, жаңа буын джихадистерге американдық күштерге шабуыл жасау үшін жаттығу алаңын ұсынды. 2003 жылғы қазан айында Усама бен Ладен: «Жақсы жаңалыққа қуаныңыз: Америка Тигр мен Евфрат батпақтарына батып қалды. Буш, Ирак пен оның мұнайы арқылы, оңай олжаға айналды. Құдайға шүкір, ол қазір ұятты жағдайға түсіп отыр, ал Америка бүкіл әлемнің көз алдында құлып жатыр» деді. Осы пікірді қолдап, «Әл-Қаида» командирі Сейф әл-Адл Ирактағы соғысқа қуанып: «Америкалықтар жемге жем болып, біздің тұзағымызға түсті» деп мақтанды. 2006 жылғы қазан айында АҚШ әскері Зарқауидің қаза тапқан жерінен табылған, «Әл-Қаида» жетекшісі Атиях Абд әл-Рахманнан деген хатты жариялады, онда «Әл-Қаида» соғысты өз мақсаттарына пайдалы деп санайтыны көрсетілген.

In addition to claiming that the Saddam Hussein government had ties to al Qaeda, the US government and other supporters of the war argued for continued involvement in Iraq as a means to combat terrorism. U. S President George W. Bush regularly described the Iraq War as the "central front in the war on terror". In a press conference held on 6 March 2003, Bush argued: "Iraq is a part of the war on terror. Iraq is a country that has got terrorist ties, it's a country with wealth, it's a country that trains terrorists, a country that could arm terrorists. And our fellow Americans must understand, in this new war against terror, that we not only must chase down al Qaeda terrorists, we must deal with weapons of mass destruction as well." A few intelligence experts claimed that the Iraq War actually increased terrorism, even though no acts of terrorism occurred in the US. London's conservative International Institute for Strategic Studies concluded in 2004 that the occupation of Iraq had become "a potent global recruitment pretext" for jihadists and that the invasion "galvanized" al Qaeda and "perversely inspired insurgent violence" there. Counter terrorism expert Rohan Gunaratna called the invasion of Iraq a "fatal mistake" that greatly increased terrorism in the Middle East. The US National Intelligence Council concluded in a January 2005 report that the war in Iraq had become a breeding ground for a new generation of terrorists; David B. Low, the national intelligence officer for transnational threats, indicated that the report concluded that the war in Iraq provided terrorists with "a training ground, a recruitment ground, the opportunity for enhancing technical skills here is even, under the best scenario, over time, the likelihood that some of the jihadists who are not killed there will, in a sense, go home, wherever home is, and will therefore disperse to various other countries." The Council's Chairman Robert L. Hutchings said, "At the moment, Iraq is a magnet for international terrorist activity." And the 2006 National Intelligence Estimate outlined the considered judgment of all 16 US intelligence agencies, held that "The Iraq conflict has become the 'cause celebre' for jihadists, breeding a deep resentment of US involvement in the Muslim world and cultivating supporters for the global jihadist movement." Al Qaeda leaders also publicly cited the Iraq War as a boon to their recruiting and operational efforts, providing both evidence to jihadists worldwide that America is at war with Islam, and the training ground for a new generation of jihadists to practice attacks on American forces. In October 2003, Osama bin Laden announced: "Be glad of the good news: America is mired in the swamps of the Tigris and Euphrates. Bush is, through Iraq and its oil, easy prey. Here is he now, thank God, in an embarrassing situation and here is America today being ruined before the eyes of the whole world." Echoing this sentiment, al Qaeda commander Seif al Adl gloated about the war in Iraq, indicating, "The Americans took the bait and fell into our trap." A letter thought to be from al Qaeda leader Atiyah Abd al Rahman found in Iraq among the rubble where al Zarqawi was killed and released by the US military in October 2006, indicated that al Qaeda perceived the war as beneficial to its goals:

Адам құқықтары

АҚШ Иракқа шабуыл жасаудың бірнеше себептерінің бірі ретінде Саддам Хусейннің адам құқықтарын бұзуына қатысты БҰҰ-ның айыптауын келтірді. АҚШ пен Ұлыбританияның Ирактағы жаппай қырып-жою қарулары туралы дәлелдері әлсірегенде, Буш әкімшілігі Конгресс Иракқа қатысты қабылдаған қарарда айтылған басқа мәселелерге көбірек назар аудара бастады, мысалы, Саддам Хусейн үкіметінің адам құқықтарын бұзуы әскери араласуды ақтау үшін пайдаланылды. Саддам Хусейн үкіметінің өз халқының адам құқықтарын үнемі және қатал түрде бұзғаны күмәнсіз. Саддам Хусейн билік құрған жиырма жылдан астам уақыт ішінде мыңдаған ирактық азаматтарды азаптап өлтірді, соның ішінде 1980-жылдардың ортасында солтүстік Иракта мыңдаған күрдтерді газбен өлтірді, 1991 жылғы Персы шығанағы соғысынан кейін шииттер мен күрдтердің көтерілісін аяусыз басып таңбалады, сондай-ақ Оңтүстік Ирактағы батпақ арабтарын 15 жыл бойы қысымға алып, жер аударды. 2003 жылғы Мемлекеттік Жолдауында президент Буш Саддам үкіметінің балаларды азаптап, ата-аналарының көзінше мойындау алу, электр тогымен соғу, ыстық темірмен күйдіру, теріге қышқыл тамшылату, электр дрелімен мүшелерді кесу, тілдерді кесу және зорлау сияқты әрекеттерін атап өтті. Көптеген сыншылар, бірлескен қарарда қайта-қайта айтылғанға қарамастан, адам құқықтары соғысты ақтау үшін басты себеп болған жоқ және ол жаппай қырып-жою қарулары және Саддам Хусейннің терроризммен байланысы туралы дәлелдер күмәнді болғаннан кейін ғана маңыздырақ болды деп мәлімдеді. Мысалы, 2003 жылдың 29 шілдесінде Сенаттың Сыртқы қатынастар комитетінің отырысында қорғаныс министрінің орынбасары Пол Вулфовиц өзінің куәлігінің көп бөлігін Саддам Хусейннің адам құқықтарына қатысты мәселелерге арнады, бұл Сенатор Линкольн Чафиге (R-RI) "соғысқа дейінгі айларда жаппай қырып-жою қарулары, жаппай қырып-жою қарулары, жаппай қырып-жою қарулары туралы үнемі естілді. Ал, министр Вулфовиц, бүгін таңертең шамамен бір сағатқа созылған куәлігіңізде жаппай қырып-жою қарулары туралы бір рет ғана айттыңыз, және ол да ойдан туған сөз болды" деген шағым жасауға себеп болды. Human Rights Watch және Amnesty International сияқты жетекші адам құқықтары ұйымдары, тіпті адам құқықтары мәселесі басқыншылықтың негізгі себебі болған жағдайда да, әскери араласу гуманитарлық тұрғыдан ақталуы мүмкін емес деп мәлімдеді. Human Rights Watch ұйымының өкілі Кен Рот 2004 жылы Саддам Хусейннің адам құқықтарына қатысты жағымсыз әрекеттеріне қарамастан, "Ирактағы қазалардың саны ерекше болғандықтан, мұндай араласуды ақтауға жеткіліксіз" деп жазды. Соғысты сынға тартқандар АҚШ пен Еуропаның 1980-жылдары Саддам Хусейн режимін қолдағанын, оның адам құқықтарын ең нашар бұзған кезеңін, осылайша әскери араласудың гуманитарлық мақсатта болғаны туралы мәлімдемелерге күмән тудырғанын айтты. АҚШ пен Еуропа Иран-Ирак соғысы кезінде Саддам Хусейн үкіметінің ирандық әскерлерге және күрд көтерілісшілеріне химиялық қару қолданғанын толық біліп, едәуір әскери және қаржылық қолдау көрсетті. АҚШ көмегінің басты мақсаты 1983 жылдан кейін Ирактың жеңіліске ұшырауына жол бермеу болды. Осыған байланысты, адам құқықтарын ақтау ретінде пайдалануды сынға алған Колумбия университетінің құқық профессоры Майкл Дорф, Буш президенттік науқанында АҚШ әскери күшін гуманитарлық мақсаттар үшін пайдалануды қатты сынағанын атап өтті. Басқалары гуманитарлық себептермен әскери араласу Иракта неге ақталады, бірақ адам құқықтары бұзылған басқа елдерде, мысалы, Дарфурда неге ақталмайды деп сұрақ қойды. БҰҰ хартасының 39-бабына сәйкес, бұл шешімді қабылдау үшін Қауіпсіздік Кеңесі жауапты. Санкциялардың күйреуі Ирак соғысының бір себебі ретінде келтірілді. Санкциялардың салдарынан туған қазалардың үлкен санын мойындап, Уолтер Рассел Мид санкция режимін жалғастырудан гөрі мұндай соғысқа қолдау көрсетуді дұрыс деп санайды, өйткені "қоршаудың әр жылы – жаңа Персы шығанағы соғысы". Алайда экономист Майкл Спагат "жаппай қырып-жою қарулары туралы мәлімдемелер сияқты, санкциялар салдарынан жарты миллионнан астам баланың қаза болғаны туралы пікірдің де қате болуы мүмкін" деп мәлімдеді.

The US cited the United Nations condemnation of Saddam Hussein's human rights abuses as one of several reasons for the Iraq invasion. As evidence supporting US and British claims about Iraqi weapons of mass destructions weakened, the Bush administration began to focus more upon the other issues that Congress had articulated within the Iraq Resolution, such as human rights violations of the Saddam Hussein government as justification for military intervention. That the Saddam Hussein government consistently and violently violated the human rights of its people is in little doubt. During his more than twenty year rule, Saddam Hussein tortured and killed thousands of Iraqi citizens, including gassing and killing thousands of Kurds in northern Iraq during the mid 1980s, brutally repressing Shia and Kurdish uprisings following the 1991 Gulf War, and a fifteen year campaign of repression and displacement of the Marsh Arabs in Southern Iraq. In the 2003 State of the Union Address, President Bush mentioned Saddam's government practices of obtaining confessions by torturing children while their parents are made to watch, electric shock, burning with hot irons, dripping acid on the skin, mutilation with electric drills, cutting out tongues, and rape. Many critics have argued, despite its repeated mention in the Joint Resolution, that human rights was never a principal justification for the war, and that it became prominent only after evidence concerning weapons of mass destructions and Saddam Hussein's links to terrorism became discredited. For example, during a July 29, 2003, hearing of the Senate Foreign Relations Committee, then Deputy Secretary of Defense Paul Wolfowitz spent the majority of his testimony discussing Saddam Hussein's human rights record, causing Senator Lincoln Chafee (R RI) to complain that "in the months leading up to the war it was a steady drum beat of weapons of mass destruction, weapons of mass destruction, weapons of mass destruction. And, Secretary Wolfowitz, in your almost hour long testimony here this morning, onceonly once did you mention weapons of mass destruction, and that was an ad lib." Leading human rights groups such as Human Rights Watch and Amnesty International further argued that even had human rights concerns been a central rationale for the invasion, military intervention would not have been justifiable on humanitarian grounds. As Human Rights Watch's Ken Roth wrote in 2004, despite Saddam Hussein's horrific human rights record, "the killing in Iraq at the time was not of the exceptional nature that would justify such intervention". More broadly, war critics have argued that the US and Europe supported the Saddam Hussein regime during the 1980s, a period of some of his worst human rights abuses, thus casting doubt on the sincerity of claims that military intervention was for humanitarian purposes. The US and Europe provided considerable military and financial support during the Iran–Iraq war with full knowledge that the Saddam Hussein government was regularly using chemical weapons on Iranian soldiers and Kurdish insurgents. US aid was aimed primarily to prevent Iraqi defeat after 1983. Following along this line, critics of the use of human rights as a rationale, such as Columbia University Law Professor Michael Dorf, have pointed out that during his first campaign for president Bush was highly critical of using US military might for humanitarian ends. Others questioned why military intervention for humanitarian reasons would supposedly have been justified in Iraq but not in other countries with even worse human rights violations, such as Darfur. By UN Charter article 39, the responsibility for this determination lies with the Security Council. cited the breakdown of the sanctions as one rationale for the Iraq war. Accepting a controversial large estimate of casualties due to sanctions, Walter Russell Mead argued on behalf of such a war as a better alternative than continuing the sanctions regime, since "Each year of containment is a new Gulf War." However, economist Michael Spagat "argue[s] that the contention that sanctions had caused the deaths of more than half a million children is [as were weapons of mass destruction claims] very likely to be wrong".

Мұнайды негіз ретінде көрсететін мәлімдемелер

Буштың қаржы министрі Пол О'Нилл Буштың Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің алғашқы екі отырысында Иракқа шабуыл жасау мәселесі талқыланғанын айтты. Оған "Саддамнан кейінгі Ирак жоспары" деген тақырыптағы материал ұсынылды, онда Ирактың мұнай байлығын бөлу көзделген. 2001 жылдың 5 наурызында Пентагон "Ирак мұнай кен орындары келісімшарттарына шетелдік үміткерлер" деп аталатын құжатты жариялады. 2003 жылдың шілдесінде Польшаның сыртқы істер министрі Влодзимиер Цимошевич: "Польшаның мұнай компанияларының тауар көздеріне қол жеткізуіне деген ниетімізді жасырмадық" деді. Бұл мәлімдеме поляк фирмалары тобы "Халлибертонның" еншілес компаниясы "Келлог, Браун энд Рут" компаниясымен келісімге келгеннен кейін жасалды. Цимошевич Ирактың мұнай кен орындарына қол жеткізу "біздің басты мақсатымыз" екенін мәлімдеді. BBC журналисі Грегори Паласт аты-жөні жарияланбаған "ішкі ақпарат көздеріне" сілтеме жасай отырып, АҚШ "Ирактың барлық мұнай кен орындарын сатуға шақырған" және 11 қыркүйекке дейін Иракта төңкеріс жасауды жоспарлағанын хабарлады. 2003-2007 жылдар аралығында CENTCOM қолбасшысы болған генерал Джон Абизайд Ирак соғысы туралы: "Біріншіден, Таяу Шығыстағы ахуалды түсіну өте маңызды, және бұл, әрине, мұнайға байланысты, мұнайдың үлесі зор және оны жоққа шығаруға болмайды" деді. 2008 жылғы президенттік сайлауда республикашыл кандидат Джон Маккейн Ирак соғысының АҚШ-тың шетелдік мұнайға тәуелділігімен байланысты екенін айтқан сөздерін түсіндіруге мәжбүр болды. "Достарым, біз талқылайтын энергетикалық саясатты ұсынамын, ол біздің Таяу Шығыстан мұнай импорттауымызды тоқтатып, жас жігіттеріміз бен қыздарымызды қайтадан Таяу Шығыстағы қақтығыстарға аттандыру қажеттігін болдырмайды", - деді Маккейн. Сөздерін нақтылау үшін Маккейн "қайта" деген сөздің дұрыс түсінілмегенін түсіндірді; "Мен ұлттық қауіпсіздік үшін шетелдік мұнайға тәуелділікті жоюды қалаймын, сөзімнің мәні осы", - деді ол. Көптеген сыншылар әкімшілік қызметкерлерінің энергетикалық компаниялармен бұрынғы байланыстарына назар аударды. Джордж Буш пен Дик Чейни бұрын мұнай және мұнай саласындағы компаниялардың бас директорлары болған, мысалы, Arbusto, Harken Energy, Spectrum 7 және Halliburton. 2003 жылы Иракқа шабуыл жасалмас бұрын және тіпті Терроризмге қарсы соғыстан бұрын әкімшілік кабинет мүшелерінің (ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі Кондолиза Райс, Chevron-ның бұрынғы директоры, және сауда министрі Дональд Эванс, Том Браунның бұрынғы басшысы) жеке сектордағы байланыстары энергетикалық саясатқа қатысты олардың шешімдеріне әсер ете ме деген алаңдаушылық тудырды. Соғысқа дейін ЦРУ Ирактың мұнай өндірісі мен заңсыз мұнай сатуын Ирактың қаржыландырудың басты құралы деп қарады. ЦРУ-дың 2002 жылғы қазандағы "Ирактың жаппай қырып-жою қарулары бағдарламалары" тақырыбындағы құпия емес ақ парағының бірінші бетінде "Негізгі қорытындылар, Ирактың жаппай қырып-жою қарулары бағдарламалары" деген тақырыпта: "Ирактың мұнайды заңсыз сату қабілетінің артуы Бағдадтың жаппай қырып-жою қаруларын қаржыландыру мүмкіндіктерін арттырады" деп жазылған.

Bush's Treasury Secretary Paul O'Neill said that Bush's first two National Security Council meetings discussed invading Iraq. He was given briefing materials entitled "Plan for post Saddam Iraq", which envisioned dividing up Iraq's oil wealth. A Pentagon document dated March 5, 2001, was titled "Foreign Suitors for Iraqi Oilfield contracts", and included a map of potential areas for exploration. In July 2003, Polish foreign minister, Włodzimierz Cimoszewicz, said "We have never hidden our desire for Polish oil companies to finally have access to sources of commodities." This remark came after a group of Polish firms had signed a deal with Kellogg, Brown and Root, a subsidiary of Halliburton. Cimoszewicz stated that access to Iraq's oilfields "is our ultimate objective". One report by BBC journalist Gregory Palast citing unnamed "insiders" alleged that the US "called for the sell off of all of Iraq's oil fields" and planned for a coup d'état in Iraq long before September 11. General John Abizaid, CENTCOM commander from 2003 to 2007, said of the Iraq war: "first of all I think it's really important to understand the dynamics that are going on in the Middle East, and of course it's about oil, it's very much about oil and we can't really deny that". 2008 Republican Presidential Candidate John McCain was forced to clarify his comments suggesting the Iraq war involved US reliance on foreign oil. "My friends, I will have an energy policy that we will be talking about, which will eliminate our dependence on oil from the Middle East that will prevent us from having ever to send our young men and women into conflict again in the Middle East", McCain said. To clarify his comments, McCain explained that "the word 'again' was misconstrued; I want us to remove our dependency on foreign oil for national security reasons, and that's all I mean." Many critics have focused upon administration officials' past relationships with energy corporations. Both George W. Bush and Dick Cheney were formerly CEOs of oil and oil related companies such as Arbusto, Harken Energy, Spectrum 7, and Halliburton. Before the 2003 invasion of Iraq and even before the War on Terror, the administration had prompted anxiety over whether the private sector ties of cabinet members (including National Security Advisor Condoleezza Rice, former director of Chevron, and Commerce Secretary Donald Evans, former head of Tom Brown Inc.) would affect their judgment on energy policy. Prior to the war, the CIA saw Iraqi oil production and illicit oil sales as Iraq's key method of financing. The CIA's October 2002 unclassified white paper on "Iraq's Weapons of Mass Destruction Programs" states on page one under the "Key Judgments, Iraq's Weapons of Mass Destruction Programs" heading that "Iraq's growing ability to sell oil illicitly increases Baghdad's capabilities to finance weapons of mass destruction programs".

Жеке мұнай бизнесі

Ирак әлемдегі дәлелденген мұнай қорының бес үлкен көлеміне ие, ол құрайды, ал іздеу жұмыстарының артуы оларды одан да кеңейтуі күтілуде. Салыстыру үшін, әлемдегі дәлелденген мұнайдың ең ірі көзі болып табылатын Венесуэланың дәлелденген мұнай қоры бар.

Мұнайдың стратегиялық маңызы

Мұнай бүкіл әлемде зор экономикалық және саяси ықпалға ие, бірақ саяси және экономикалық ықпал арасындағы шекара әрқашан анық емес. Мұнайдың ұлттық қауіпсіздікке маңызы басқа тауарларға ұқсамайды: Ирак соғысын сынға алғандар АҚШ-тың лауазымды тұлғалары мен жеке сектор өкілдері 2001 жылы Джеймс Бейкер III атындағы қоғамдық саясат институты мен Сыртқы қатынастар кеңесі «Стратегиялық энергетикалық саясат: XXI ғасырдағы сын-қатерлер» атты есеп дайындаған кезде, осындай өзара қолдау көрсету қарым-қатынасын жоспарлап отырғанын айтады. Бұл есеп Калифорния штатындағы электр қуатының тоқтауы және отын бағасының өсуі сияқты энергетикалық дағдарыстардың ұзақ мерзімді қаупін сипаттайды, бұл дағдарыстар сол кезде Калифорния штатының жағдайына нұқсан келтірді. Есепте АҚШ-тың Иракқа қатысты әскери, энергетикалық, экономикалық және саяси саясатын жан-жақты қарау ұсынылды, «Орта Шығыс және басқа аймақтардағы американдыққа қарсылықты азайту және ақырында Ирактың мұнай кен орындарына инвестициялау шектеулерін жеңілдету үшін жағдай жасау» мақсатында. Есептің шұғыл үні Chevron компаниясының бас директоры Кеннет Т. Деррдің екі жыл бұрын Калифорниядағы Commonwealth клубында сөйлеген сөзінен өзгеше болды, ол Калифорниядағы электр энергиясы дағдарысынан бұрын: «Сізді таң қалдыруы мүмкін, Ирак мұнай мен газдың үлкен қорына ие болғанына қарамастан, Chevron компаниясының оған қол жеткізуі маған өте маңызды. Мен Иракқа қатысты енгізілген санкцияларға толыққанды келісемін» деді.

Вольфовиц тобы

АҚШ Ауғанстанға басып кіргеннен кейін The Guardian газеті Иракқа басып кіру және Басра маңындағы мұнай қорларын басып алып, түскен қаражатты оңтүстік және солтүстік Ирактағы оппозицияны қаржыландыру жоспары туралы хабарлады. Кейін АҚШ барлау қауымдастығы бұл мәлімдемелерге сенімсіздік білдіріп, Иракқа шабуыл жасау жоспары жоқ екенін мәлімдеді. 2001 жылдың 14 қазанында The Guardian газетінде мынадай жазылды:
"Қорғаныс министрінің орынбасары Пол Вольфовицтің атымен "Вольфовицтің тобы" деп аталатын топ, кеше әуе күшін қолдану және американдық жер әскерлерімен Оңтүстік Иракты басып алып, Лондонға орналасқан ирактық оппозициялық топты жаңа үкіметтің басына келтіруді көздейтін стратегияның негізін қалады. Жоспар бойынша американдық әскерлер Оңтүстік-Шығыс Ирактағы Басра маңындағы мұнай кен орындарын басып алып, сол мұнайды Оңтүстіктегі ирактық оппозицияны және Солтүстіктегі күрдтерді қаржыландыру үшін сатуға тиіс, деді бір жоғары лауазымды шенеунік."

Мұнай доллары соғысы

Петродоллар соғысы термині АҚШ долларын мұнай саудасын жүзеге асырудың стандартты тәсілі ретінде халықаралық қолдануды – Ирак, Иран және Венесуэла сияқты елдерге қарсы зорлықпен әскери араласу арқылы күшпен жүзеге асырылатын экономикалық империализмнің бір түрі және әлемдік саясаттың басты қозғаушы күші ретінде қарастырады. Бұл терминді Уильям Р. Кларк енгізген, ол осы атпен кітап жазған. «Мұнай валютасы соғысы» деген тіркес кейде осы мағынада қолданылады. Шындығында, халықаралық мұнай саудасында доллардың қолданылуы АҚШ долларына деген жалпы сұранысты өте аз мөлшерде ғана арттырады, ал доллардың маңызды халықаралық резервтік валюта ретіндегі жалпы статусы АҚШ экономикасына көп пайда әкелмейді, тіпті кейбір зиян келтіруі мүмкін.

Таяу Шығыста ұзақ мерзімді әскери қатысуды құру

АҚШ-тың Иракта соғыстан кейінгі жаңғырту жоспарлау және басқаруын басқарған генерал Джей Гарнер 2004 жылы National Journal журналына берген сұхбатында АҚШ-тың Иракты оккупациялауын Филиппин моделімен салыстырды: "20-шы ғасырдың басындағы Филиппинге көз жүгіртіп қараңыз: ол теңіз күштері үшін көмір станциясы болды, және бұл бізге Тынық мұхитында күшті қатысуды сақтауға мүмкіндік берді. Ирактағы жағдай да сондай болады, келесі он жылдықтарда ол бізге Таяу Шығыста күшті қатысуды қамтамасыз ететін көмір станциясы болады", "Біз қазірдің өзінде ең маңызды іс - (Ирак билігімен) база құру құқығын алуды бастауымыз керек", "Олар көп уақытқа созылса екен деймін. Сонымен қатар, біз солтүстікте де, оңтүстікте де база құру құқығына ие боламыз, кем дегенде бір бригаданы сақтап қаламыз", - деп қосты Гарнер. Сондай-ақ, төтенше шығындар заңнамасына қоса берілген Палатаның баяндамасында бұл қаражаттың "әдетте тұрақты базалармен байланысты болатын мөлшерде" екендігі айтылды.

Басқа да айыптаулар

Набиль Шаат BBC-ге берген сұхбатында, Палестина басшысы Махмуд Аббаспен өткен кеңестің хаттамасына сәйкес, Буш: "Құдай маған әл-Қаиданы жоюға шабыт берді, сондықтан мен оны жойдым. Мен Саддамға шабуыл жасауға шабыттандым, солай істедім", - деген. Haaretz газеті де хаттаманың ұқсас аудармасын ұсынды. "Вашингтон Пост" газетінің араб тіліндегі маманы сол транскриптті аударғанда, Буш Құдай оған "Ирактағы зұлымдыққа тоқтау салуға" шабыт берді деп айтқан. 2003 жылы Франция президенті Жак Ширак берген сұхбатында, президент Джордж Буш одан Иракқа әскер жіберіп, "Апокалипсис кітабындағы Шайтанның қызметкерлері" – Гог пен Магогты тоқтатуды сұрағанын мәлімдеді. Ширактың сөзінше, американдық көшбасшы олардың "ортақ дініне" (христиандыққа) сілтеме жасап, оған: "Гог пен Магог Таяу Шығыста әрекет етуде. Киелі кітаптағы болжамдар орындалуда. Бұл қақтығыс Құдайдың қалауымен болып жатыр, ол осы қақтығысты өзінің халқының жауларын жаңа дәуір басталар алдында жою үшін пайдалануды қалайды", - деген.

Ирақтың құпия іс-әрекеттері туралы айтылған

Дэвид Харрисон "Телеграф" газетінде 2000 жылдың 27 қарашасында Ресей президенті Владимир Путиннің Саддамның ирак режиміне батыстық нысаналарды өлтіру үшін қаскөйлерді ұсынғанын көрсететін құпия құжаттарды тапқанын айтты.

Террористік байланыстар

1993 жылы АҚШ-тағы Әлемдік сауда орталығына жасалған бомбалық шабуылдан кейін ұсталған күдікті Абдул Рахман Ясин босатылғаннан кейін Иракқа қашып кетті. Бостандыққа шыққаннан кейін көп ұзамай ФБР оны бомба жасаумен байланыстыратын дәлелдер тапты. Иракқа басып кіргеннен кейін, араб тілінен ағылшын тіліне аударылған ирак үкіметінің ресми құжаттары Саддамның режимі Ясин АҚШ-та тұрған кезінде ай сайын төлем жасағандығын көрсетті. Ясин ФБР-дің іздеп отырған террористер тізімінде, және ол әлі де қашып жүр. Fox News телеарнасы Ирактағы басып кіруден кейін табылған дәлелдер Нью-Йорктегі Пәкістан елшісіне ракетамен жасалған қастандыққа тоқтау салғанын мәлімдеді. Дереккөздің сенімділігі жоқ: date=September 2021. АҚШ үкіметінің өкілдері басып кіргеннен кейін Йемен мен Иордания сол елдердегі Батыс мақсаттарына қарсы ирактық террористік шабуылдарды тоқтатқанын мәлімдеді. АҚШ барлау қызметі тағы 10 елге ирактың құпия агенттерінің шағын топтары ұқсас шабуылдарға дайындалуы мүмкін екені туралы ескертті. Беслан мектебіндегі кешірімсіз оқиғадан кейін, мемлекеттік мектептердің жоспарлары мен дағдарыс жоспарлары ирактық рейд кезінде табылған дискіде сақталды, бұл АҚШ-та алаңдаушылық тудырды. Дискідегі ақпараттың "барлығы интернетте қолжетімді" болды және АҚШ шенеуніктері "ақпаратты кім жүктегені белгісіз екенін және мектептерге қатысты нақты қауіп-қатердің жоқ екенін" айтты.

Сауд Арабиясына қысым жасау

Бұл гипотеза бойынша, Ирактағы әрекеттер АҚШ-тың Сауд Арабиясына қысым көрсету әрекетінің нәтижесінде болды. Әл-Қаидаға қаражаттың көп бөлігі Сауд Арабиясынан, Ауған соғысынан қалған арналар арқылы түсті. АҚШ мұндай қаржылық қолдауды тоқтатуды көздеп, Сауд Арабиясының басшылығын Батыспен ынтымақтастыққа мәжбүрлеуге тырысты. Бірақ Сауд Арабиясының билігі, АҚШ-пен ынтымақтастық жасайтын болса, ислами наразылық туындап, оларды биліктен ығыстыруы мүмкін деп қорқып, бас тартты. Сауд Арабиясын ынтымақтастыққа итеру үшін Иракты басып алу жоспары жасалды. Мұндай қадам АҚШ әскерінің күшін көрсетуге, әскерді Сауд Арабиясына жақын орналастыруға және АҚШ-тың Таяу Шығыста өзін көрсету үшін Сауд Арабиясының одақтастарына қажеттілігі жоқ екенін дәлелдеуге бағытталған болды.

АҚШ-тың әлемдік үстемдігін нығайту үшін АҚШ-тың әскери күшін көрсету

Ахсан Батт Иракқа басып кірудің бір бөлігі 9/11-ден кейін американдық саясаткерлердің АҚШ-тың беделі мен мәртебесін қайта орнату ниетімен туындағанын айтады. Батт 9/11-ге дейін АҚШ халықаралық аренада сөзсіз әлемдік супердержава және гегемон ретінде танылғанын, бірақ 9/11 шабуылдары осы мәртебеге күмән тудырғанын мәлімдейді. Батт Иракқа басып кіру АҚШ-тың әлемдік гегемон екенін және осылай қалуға ниеттенгенін көрсету құралы болды деп санайды. Ауғанстан американдық күшті көрсету үшін тым әлсіз болғандықтан, Иракқа да шабуыл жасалды. Батт сондай-ақ Саддамның Перс шығанағы соғысынан кейін де қарсылық көрсетуімен американдық беделге нұқсан келтіргенін айтады. 2012 жылы өткізілген сауалнама көрсеткендей, халықаралық қатынастар сарапшылары үшін "Жаңа американ ғасырында үстемдік орнату" Буш, Чейни, Рамсфелд және неоконсерваторлардың ең маңызды мотивациясы болып саналды.

Ирак соғысының негіздерін сынға алу

Қоғамдық пікірді өзгертуге жасалған осы күш-жігерге қарамастан, кейбір адамдар, соның ішінде Кофи Аннан, Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы, Лорд Голдсмит, Ұлыбританияның Бас прокуроры және Адам құқықтары жөніндегі бақылау ұйымы, Иракқа басып кіруді халықаралық құқық бұзушылық ретінде қарады, БҰҰ Жарғысын бұзды, әсіресе АҚШ Иракқа басып кіру үшін БҰҰ қолдауын ала алмады. 41 елде халықтың көпшілігі БҰҰ санкциясысыз Иракқа басып кіруді қолдамады, ал жартысы басып кіру ешқандай жағдайда болмауы керек деді. АҚШ халқының 73 пайызы басып кіруді қолдады. Басып кіру кезінде БҰҰ-ның НҰМОВИК инспекторларына бұйрық берілді. Инспекторлар қосымша уақыт сұрады, себебі "жарақсыздандыру, және кез келген жағдайда тексеру бірден бола алмайды". Басып кіруден кейін жаппай қырып-жою қаруларының қоры табылмады, бірақ елдің түкпір-түкпірінен Ирактың Иран-Ирак соғысынан қалған, көбінесе бүлінген 500-ге жуық тасталған химиялық оқ-дәрілер жиналды. Келли ісі британдық үкіметтің британдық барлау қызметінің жалған мәліметтерін жасыруға тырысуы мүмкіндігін көрсетті, оның ашылуы Тони Блэрдің соғысқа қатысуының бастапқы себебін әлсірететін еді. АҚШ Сенатының барлау комитеті Ирак пен "Әл-Қаида" арасындағы байланыс туралы нақты дәлелдер таппады. Президент Джордж Буш "көптеген ақпараттар қате болып шықты" деп мойындады. Иракты зерттеу тобының 2004 жылғы қыркүйектегі соңғы есебінде: "Ескі, тасталған химиялық оқ-дәрілердің аз ғана саны табылған, ISG Ирактың 1991 жылы жарияланбаған химиялық қару қорын біржақты жойғанын бағалайды. Бағдадтың химиялық қару-жарақ өндірісін қайта бастағанына сенімді дәлелдер жоқ, бұл саясат ISG Бағдадтың санкцияларды алып тастау немесе тиімсіз ету қалауымен немесе жаппай қырып-жою қарулары табылған жағдайда оған қарсы күш қолданудан қорқуымен байланысты". 2005 жылғы наурыздағы есепке қосымшада арнайы кеңесші "ISG Ирак пен коалициялық күштер 1991 жылға дейін бұрынғы режим жоғалтып алған немесе дұрыс емес жойған химиялық қарудың аз мөлшерін табуды жалғастыра береді деп бағалайды. ISG бұл қарулардың көп бөлігі Иран-Ирак соғысы кезінде тасталып, ұмытылып, жоғалғанын сендіреді, себебі ондаған мың КВ-жарақтар жиі және тез өзгеріп отыратын майдандарда орналастырылды". (Салыстырмалы түрде, АҚШ Қорғаныс министрлігі 1998 жылы "56 ұшақ, 32 танк және 36 "Джавелин" командалық ұшыру бөлімшелерінің" орналасқан жерлерін анықтай алмады.) ISG сондай-ақ Саддамның жауларына әлсіз көрінбеу үшін, БҰҰ-ның қарарларында талап етілгендей, Ирақты жаппай қырып-жою қаруынан тазартқысы келмегенін айтты. Клэр Шорт 2002 жылдың шілдесінде Ұлыбритания үкіметінің министрлеріне Ұлыбританияның АҚШ-тың Иракқа басып кіруіне қатысуға бел буғанын ескерткенін және "Блэр үкіметінің АҚШ-тың Иракқа басып кіруіне қатысу туралы шешімі тиісті үкіметтік процедураларды айналып өтіп, Ұлыбританияның барлау бөлімдерінің соғысқа қарсылығын елемегенін" мәлімдеді. Тони Блэр президент Джордж Буштың Техастағы ранчосында өткен саммитте жаппай қырып-жою қаруына қатысты баға беру арқылы Саддам Хусейнді құлату үшін әскери іс-қимылдарды қолдауға келісті. Кездесуге тағы үш британдық ресми адам қатысты: қорғаныс министрі Джеф Хун, сыртқы істер министрі Джек Стро және құпия барлау қызметінің (МИ6) басшысы сэр Ричард Дирлоув. Еуропадағы бейбітшілік қозғалысы өте күшті болды, әсіресе Германияда, онда халықтың төрттен үш бөлігі соғысқа қарсы болды. НАТО-ға мүше он ел АҚШ-пен коалицияға қосылмады, ал олардың басшылары Иракқа басып кіруге қарсы ашық мәлімдеме жасады. Бұл басшыларға Германияның Герхард Шредер, Францияның Жак Ширак, Бельгияның Гай Верхофштадт және Түркияның Режеп Тайип Ердоған кірді. АҚШ-тың халыққа деген көзқарасы басып алудың салдарынан күрт өзгерді. Қытай мен Ресей де Иракқа басып кіруге қарсы екендіктерін білдірді. АҚШ үкіметі жоққа шығарған, бірақ зейнеткер генерал Джей Гарнер мойындаған АҚШ-тың басқа мүмкін мақсаттары, Иракта тұрақты АҚШ әскери базаларын құруды, бұл күш көрсету жолы ретінде (АҚШ-тың әскери араласуының сенімді қауіпін туғызу) мұнайға бай Перс шығанағы аймағына және жалпы Таяу Шығысқа. 2004 жылдың ақпан айында Иракта соғыстан кейінгі қалпына келтіруді жоспарлау мен басқаруды басқарған Джей Гарнер АҚШ-тың Иракты басып алуын Филиппин үлгісімен салыстыруға болатынын түсіндірді: "ХХ ғасырдың басында Филиппинге қайта оралайық: олар теңіз флотының көмір станциясы болды, бұл бізге Тынық мұхитында үлкен қатысуды сақтауға мүмкіндік берді....".

Despite these efforts to sway public opinion, the invasion of Iraq was seen by some, including Kofi Annan, the United Nations Secretary General, Lord Goldsmith, the British Attorney General, and Human Rights Watch, as a violation of international law, breaking the UN Charter, especially since the US failed to secure UN support for an invasion of Iraq. In 41 countries the majority of the populace did not support an invasion of Iraq without UN sanction and half said an invasion should not occur under any circumstances. 73 percent of the population of the United States supported an invasion. At the time of the invasion, UNMOVIC inspectors were ordered out by the United Nations. The inspectors requested more time because "disarmament, and at any rate verification, cannot be instant". Following the invasion, no stockpiles of weapons of mass destruction were found, although about 500 abandoned chemical munitions, mostly degraded and left over from Iraq's Iran–Iraq war, were collected from around the country. The Kelly Affair highlighted a possible attempt by the British government to cover up fabrications in British intelligence, the exposure of which would have undermined Tony Blair's original rationale for involvement in the war. The US Senate Select Committee on Intelligence found no substantial evidence of links between Iraq and al Qaeda. President George W. Bush has since admitted that "much of the intelligence turned out to be wrong". The Iraq Survey Group's final report of September 2004 stated, "While a small number of old, abandoned chemical munitions have been discovered, ISG judges that Iraq unilaterally destroyed its undeclared chemical weapons stockpile in 1991. There are no credible indications that Baghdad resumed production of chemical munitions thereafter, a policy ISG attributes to Baghdad's desire to see sanctions lifted, or rendered ineffectual, or its fear of force against it should weapons of mass destruction be discovered." In the March 2005 Addendum to the Report, the Special Advisor furthermore went on to state that "ISG assesses that Iraq and Coalition Forces will continue to discover small numbers of degraded chemical weapons, which the former Regime mislaid or improperly destroyed prior to 1991. ISG believes the bulk of these weapons were likely abandoned, forgotten and lost during the Iran–Iraq war because tens of thousands of CW munitions were forward deployed along frequently and rapidly shifting battlefronts." (For comparison, the US Department of Defense itself was famously unable in 1998 to report the locations of "56 airplanes, 32 tanks and 36 Javelin command launch units".) ISG also believed that Saddam did not want to verifiably disarm Iraq of weapons of mass destruction, as required by UN resolutions, for fear of looking weak to his enemies. Clare Short claims that in July 2002, UK government ministers were warned that Britain was committed to participating in a US invasion of Iraq, and a further allegation was that "the decision by Blair's government to participate in the US invasion of Iraq bypassed proper government procedures and ignored opposition to the war from Britain's intelligence quarters". Tony Blair agreed to back military action to oust Saddam Hussein with an assessment regarding weapons of mass destruction, at a summit at President George W. Bush's Texas ranch. Also present at the meeting were three other British officialsDefence Secretary Geoff Hoon, Foreign Secretary Jack Straw and Secret Intelligence Service (MI6) head Sir Richard Dearlove. In Europe the peace movement was very strong, especially in Germany, where three quarters of the population were opposed to the war. Ten NATO member countries did not join the coalition with the US, and their leaders made public statements in opposition to the invasion of Iraq. These leaders included Gerhard Schröder of Germany, Jacques Chirac of France, Guy Verhofstadt of Belgium, and Recep Tayyip Erdoğan of Turkey. Public perceptions of the US changed dramatically as a consequence of the invasion. China and Russia also expressed their opposition to the invasion of Iraq. Other possible US objectives, denied by the US government but acknowledged by retired US General Jay Garner, included the establishment of permanent US military bases in Iraq as a way of projecting power (creating a credible threat of US military intervention) to the oil rich Persian Gulf region and the Middle East generally. In February 2004, Jay Garner, who was in charge of planning and administering post war reconstruction in Iraq, explained that the US occupation of Iraq was comparable to the Philippine model: "Look back on the Philippines around the turn of the 20th century: they were a coaling station for the navy, and that allowed us to keep a great presence in the Pacific. That's what Iraq is for the next few decades: our coaling station that gives us great presence in the Middle East"; (see also Philippine–American War). Garner was replaced by Paul Bremer after reports came out of his position in SY Coleman, a division of defense contractor L 3 Communications, specializing in missile defense systems. It was believed his role in the company was in contention with his role in Iraq. The House Appropriations Committee said the report accompanying the emergency spending legislation was "of a magnitude normally associated with permanent bases". However, the United States House of Representatives voted in 2006 not to fund any permanent bases in Iraq.