Кіріспе

Катардағы қала Лусаил (لوسيل) – Катардағы Дохадан кейінгі екінші ірі қала және Катардың экономикалық астанасы, жағалауда, Әл-Дайын муниципалитетінің оңтүстік бөлігінде орналасқан. Лусайл Доха қаласының орталығынан шамамен солтүстікке қарай, Батыс шығанағының лагунасының солтүстігінде, 450 мыңнан астам адамды қабылдауға қабілетті инфрақұрылыммен дамиды. Осы 450 мың адамның ішінде 250 мың немесе одан да аз тұрғын, 190 мың кеңсе қызметкері және 60 мың сауда қызметкері болады деп күтілуде. Бұл сонымен қатар 2021 жылы тұңғыш рет өткен Катар Гран-приі жарысының трассасы орналасқан жер.

Этимология

Лусайл атауы "ал-васаил" деген сөзден шыққан, бұл жергілікті жерде көптеп өсетін өсімдіктің атауы.

Тарих

1908 жылы Дж. Г. Лоример өзінің «Парсы шығанағының газеті» атты еңбегінде Лусайлды тіркеген. Ол былай жазды: Катардың шығыс жағалауындағы Дохадан солтүстікке қарай шамамен 15 шақырым жерде орналасқан ауыл. Ауылдың ішінде, 500 метрдей қашықтықта Жабал Лусайл тауы бар, ол теңізшілерге жақсы танымал жартасты төбешік. Жабал Лусайлдың үстінде бірнеше шақырымнан көрінетін екі қабатты мұнара орналасқан. Таудың етегінде үш құдық бар, біреуі солтүстік, екеуі батыс жақта; олардың суы тым тұзды. Лусайл ауылы Хамаидат тайпасының 50 мықты тас және саздан салынған үйлерінен, сондай-ақ шейіктің жеке күзетшілері болған Маадид тайпасының 2-3 үйінен тұрады. Ауылға 9 жүк қайығы, 2 теңіз кемесі және 3 балық аулау қайығы тиесілі. Малдан 20 жылқы мен 70 түйе бар. Шейіктің үйі ауылдан оңтүстікке қарай 200 метрдей жерде орналасқан: ол 1901 жылы салынған, төрт жақты, биік қабырғалы тас және алебастрдан тұрғызылған ғимарат, оған бірнеше аула, шатырлар және кішкентай мешіт іргелес. Оны сыпайылықпен қамал деп атайды, бірақ онда қару-жарақ жоқ. 1904 жылғы Лоримердің газетінің нұсқасында шейх Жәсімнің 1903 жылы бірнеше одақтас тайпалармен бірге Лусаилге қоныстанғаны айтылған. Шейх Жәсім 1913 жылдың шілде айында қайтыс болып, Лусаилде жерленді. Оның «Негіздеушінің бекінісі» деп аталатын бекінісі оның штаб-пәтері болды және Катардың маңызды мәдени нысаны ретінде танылды. Лусаилде дәстүрлі «мадбаса» деп аталатын құрғақ жеміс сиропын өндіруге арналған құралдардың іздері табылды. Алайда, 1950-1960 жылдарда Катардың қарқынды дамуына байланысты, осы құралдардың көпшілігі тасталып, жойылды, қалғандары санаулы ғана. Дегенмен, шейх Жәсімнің тарихи резиденциясында мадбасаны әлі де көруге болады. Лусайл қаласын дамыту жоспарлары алғаш рет 2005 жылы жарияланды. 2002 жылы Министрлер кабинетінің қаулысы қабылданғаннан кейін, Лусайл және оның маңындағы Әл-Харайж және Джабал Туаилеб аудандары Катарда шетелдіктердің жылжымайтын мүлікке ие болуына рұқсат берілген алғашқы аймақтарға айналды. 2013 жылдың желтоқсанында Qatari Diar компаниясы Лусаилдегі жер участақтарының 80%-дан астамы сатылғанын хабарлады. 2018 жылдың сәуірінде қаланың инфрақұрылымдық жобаларының 80%-дан астамы аяқталғаны мәлім етілді. 2022 жылғы 26 қарашада, ФИФА Әлем чемпионаты кезінде, Лусайл стадионынан шамамен 3,5 шақырым қашықтықтағы Кетейфан аралының солтүстігінде салынып жатқан ғимаратта ірі өрт шықты. Төтенше жағдайлар қызметі үш қоймадағы өртті тоқтатып, ешкім зардап шеккен жоқ. 2023 жылдың наурыз айында Лусаилде Біріккен Ұлттар Ұйымының үйі ашылды. Бұл ғимарат елдегі Біріккен Ұлттар Ұйымының бас кеңсесі ретінде Қатар үкіметі мен БҰҰ арасындағы серіктестікті нығайтуға көмектеседі.

География

Қала шекарасы шығыста Парсы шығанағынан, батыста Аль-Хор жағалау жолынан және Дохадағы Ritz Carlton қонақ үйінің шамамен солтүстігінен өтеді. Қала шекарасына Аль Эгла ауданы кірмейді, онда Доха гольф клубы орналасқан. Алғашқы Лусаил қаласынан оңтүстікке қарай орналасқан екі жақын елді мекен – Әл-Харайж және Джабал Туаилеб (Түлкі төбелері) Лусаилге дербес аудандар ретінде қосылды. Жоба басталған кезде бұл жерлерде адам тұрмаған. Аймақта даму басталғанға дейін бір Ооредоу станциясы, цемент фабрикасы және үш ферма болған, олардың біреуі әлі де пайдаланылып келген. Жастар аймақты көбінесе ойын-сауық үшін жолдан тыс жүруге пайдаланған, ал кейде сабхаларға (тұзды далаларға) қоқыс тастаған. Қаланың солтүстігінде бірнеше тасталған балықшылар ауылдары орналасқан. Аймақтағы жер асты суларының сапасы нашар. Қаланың Парсы шығанағымен шекарасында жер асты суларының деңгейі теңіз деңгейінен 1 метр жоғары және шығыстан батысқа қарай ағып өтеді. Шығыс жағында тұздылық деңгейі ең жоғары – 40 ppt, ал батыс бөлігінде – 18 ppt; бұл деңгейлер тұтынуға немесе ауыл шаруашылығында пайдалануға тым жоғары. Жер асты суларының жоғары тұздылығына байланысты, бұл аймақта тек тұзға төзімді және құрғақшылыққа шыдайтын өсімдіктер өседі. Географиялық сараптама қала шегінде 25 түрлі өсімдік табылды, олардың барлығы түбір аралда кеңінен таралған. Жергілікті шаруашылықта ұсталатын иттер мен түйелерді есептемегенде, бастапқы экологиялық салдарын бағалау кезінде аймақта сүтқоректілер тіркелмеген. Дегенмен, жыландар мен кесірткелердің бірнеше түрі табылды, соның ішінде Катарда кең таралған тікенді құйрықты кесіртке. Аймақта, әсіресе лайлы жерлерде, құстардың тоғыз түрі кездесетіні анықталды.

Аудандар

Лусайл қаланың бас жоспарының құрамында 19 белгіленген ауданды қамтиды. Қаланың білім беру нұсқауларында балабақшадан бастап орта білімге дейінгі оқушыларға арналған, кең аумақты мектеп ашылатыны көзделген.

Су жағалауындағы тұрғын үй ауданы

Бұл жерде Лусайлдің жағалауына панорамалық көрініс ашылатын көп қабатты тұрғын үйлер салынуда. Мұнда екі мектеп ашу жоспарлануда. 2013 жылдың шілде айында Energy City компаниясының бас директоры Хешам Аль Эмади энергия саласына қатысы жоқ компаниялардың кеңсе алаңына көптеген сұраныстарының нәтижесінде қала көп функциялы кешенге айналатынын мәлімдеді.

Су жағалауындағы сауда ауданы

"Сиф Лусайл" деп белгілі су жағалауындағы коммерциялық аудан, сауда орталықтары мен басқа да коммерциялық мекемелердің орталығы болады. Бұл аудандағы жердің бір бөлігі тұрғын үйлер мен кеңселер үшін бөлінген. Қала құрылысшылары осы аудан үшін екі балабақша салуды жоспарлаған. 2013 жылы шенеуніктер 2014 жылы салынып жатқан тұрғын үй кешендері алғашқы тұрғындарын қабылдайтынын мәлімдеді. 2015 жылы бұл ауданда 5-7 қабаттан тұратын 9200 пәтер бар екені хабарланды. Көптеген ғимараттар қатарлық мұраны көрсететін дәстүрлі архитектуралық элементтермен салынды. Сол жылы электрмен жабдықтау, сумен қамтамасыз ету және көшелердің инфрақұрылымының көп бөлігі аяқталды. Бұл ауданда, оның ішінде Айжарқын саябағы сияқты, көптеген саябақтар бар. Болашақта 3-18 жас аралығындағы балаларға арналған, шамамен белгілі бір аумақты қамтитын мектеп салу жоспарлануда.

Катар Энергия ауданы

Бұл аудан Катардың бас энергия компаниясы QatarEnergy-ге қызмет көрсетеді және жаңа QP штаб-пәтерін қабылдайды. Көлікті Лусайл жеңіл рельсті көлігі (LRT) және оған жақын орналасқан Аль-Хор жағалау жолы жеңілдетеді. Тағы бір тартымды орын – кеңсе кеңістіктерін қамтитын Маринаның екі мұнарасы. Сауда сұранысын негізінен Лусайл Марина сауда орталығы қанағаттандырады, ол белгілі бір аумақты қамтиды. Бұл жерде ұлдарға арналған және қыздарға арналған жеке бастауыш мектептер салу жоспарлануда, сондай-ақ қонақүйлер де салынады. Ктайфан аралының Оңтүстігі үш аралдан тұрады. Мұнда болашақта сәнді виллалар, теңіз жағалауындағы мариналар мен базарлар салынады. Осы ауданда үш балабақша ашу жоспарлануда. 1,1 миллион шаршы метрлік жобада Катар Ұлттық Банкі, Катар Орталық Банкі және Катар Инвестициялық Агенттігінің бас кеңселерімен қатар, Qatari Diar сияқты бірнеше ірі халықаралық ұйымдар да орналасқан. Lusail Plaza Towers Foster & Partners компаниясымен жобаланған.

Лусайл теңіз айлағының аркасы

Лусайл Марина Аркасы – Марина алмасуында орналасқан биік мүсін.

Аль-Вахда аркалары

Эрик Беренс жобалаған Аль-Вахда аркалары биік тұр. Ол Лусайл тас жолының басында орналасқан, ал оның дизайны Катардың өткен шағындағы маржан іздеушілері қолданған торды бейнелеу мақсатында жасалған. Құрылысы 2020 жылы аяқталды, және бұл құрылым екі көлбеу аркадан және оларды жалғастыратын тордан тұрады.

Спорт

Қала сыртында 2004 жылдан бері жыл сайын Катар мотоциклдер Гран-присі өткізілетін Лосайл халықаралық трассасы орналасқан. 2007 жылдан бері ол MotoGP әлем чемпионатының ашылу кезеңі болып табылады, ал 2008 жылы трассаға жарық шамдары орнатылды, осымен күнтізбеде түнде өткізілетін жалғыз жарысқа айналды. 2021 жылдың қараша айында трасса сондай-ақ, күшін жойған Австралия Гран-присінің орнына, Формула-1 Катар Гран-присін қабылдады. Жақында трасса F1-мен 10 жылдық жаңа келісімге қол қойды, яғни 2033 жылға дейін Катар Гран-присі осы трассада өтетін болады. WEC (FIA World Endurance Championship) 2024 жылдан бастап трассада төзімділік жарысын өткізеді. Бұл Лосайлді Таяу Шығыстағы F1, MotoGP және WEC жарыстарын бір маусымда қабылдайтын алғашқы трассаға айналдырады. Бірінші Катар Диар триатлоны 2019 жылдың көктемінде Лусайл қаласының Марина Променадында өтті. Бұл іс-шара қатысушылар мен көрермендерге Лусайл қаласының мүмкіндіктерін тамашалауға мүмкіндік берді. Лусайл спорт аренасы – қаладағы тағы бір спорттық нысан, ол 2015 жылғы ерлер қол добынан әлем чемпионатының ойындарын қабылдады. 318 миллион долларға салынған арена 15 300 көрерменге арналған және 2012 жылы есігін ашты. 88 000-нан астам адам сыйымдылығы бар Лусайл стадионы 2022 жылғы ФИФА Әлем кубогының финалын қабылдады. Стадион дизайны дәстүрлі доу (dhow) қайығының желкенінен шабыттандырылған, себебі қала Доханың солтүстігінде, шығыс жағалауында орналасқан, бұл бұрынғы кезде інжу жемісін жинаушылардың тарихи орталығы болған. ФИФА Әлем кубогынан кейін стадион басқа да спорттық және мәдени шараларды өткізу үшін пайдаланылатын болады. Архитектуралық жоба авторлары – MANICA Architecture және Foster and Partners. Лусайл қаласындағы университеттердің қатарында Лусайл университеті бар.

Өнеркәсіп

Лусаилде энергиямен байланысы жоқ көптеген компаниялардың бас кеңселері орналасқан. Қонақ үй операторы және құрылысшысы "Катара Хоспиталити" компаниясы, сондай-ақ "Қатар Диар" жылжымайтын мүлік инвестициялық компаниясы және оның еншілес компаниялары, мысалы, "Lusail Real Estate Development Company" және "Marafeq Qatar" коммуналдық компаниясы да осы қалада орналасқан. "Қатар Диар" 2005 жылы Лусаил қаласын дамыту жобасын іске қосуға жауапты болды. "SMEET" бір дайын бетон қоспасын дайындау зауытын ұстап тұрады, "REDCO" дайын бетон зауытына ие, "Qatar Concrete" компаниясының 1 дайын бетон қоспасын дайындау зауыты бар, ал "HBK ReMIX" дайын бетон зауытын басқарады.

Коммуналдық қызметтер

Газ құбыры желісі қалаға синтетикалық табиғи газды (СТГ) тасымалдайтын болады. Ұзындығы белгілі бір шамадан асатын газ құбыры арқылы таратылатын газдың сағатына дейін табиғи газ Лусайл қалалық газ фермасынан жеткізіледі. Электр станцияларына қатысты 66 кВ және 11 кВ электр қосалқы станциялары салынады. Соңғысы жер астындағы арнайы құрылымдарда салынады. 66 кВ қосалқы станциясының материктік Лусайл мен Кетайфан аралдарын байланыстыратын бөліктері теңіз түбінде орнатылып, пайдалы қазбалар туннельдері арқылы жүретін болады.

Жасыл желектер

Лусайлдың аудандарының барлығында көптеген қоғамдық саябақтар орналасқан. Мысалы, Фокс-Хиллс ауданында 33 саябақ шамамен 10,3 гектар жасыл кеңістік ұсынады. Ең ірі саябақтардың бірі – Крессент-парк. Бұл саябақта орманды аймақ, жирафтар бағы, ойын алаңдары, су атқыштары, велосипед жолдары, шағын дүкендер, ескерткіштер және бірнеше спорт алаңдары бар. Сонымен қатар, саябақтарға қарағанда азырақ мүмкіндіктерге ие кішкентай және орташа өлшемді саябақтар, яғни «қалташа бақтар» да бар. Марина ауданында мұндай бақтардың 18-і орналасқан, олардың жалпы ауданы 400 гектардан асады. Сондай-ақ Марина ауданында жағалау бойындағы серуендеу жолдары да бар.

Тұрғын үй және баспана

"Лусайл" толық аяқталғаннан кейін, онда 250 мың тұрғынға дейін адам тұруы күтілуде. Алдағы жобалар осы сыйымдылықты 450 мыңға дейін арттыруы мүмкін. Қазіргі таңда қалада 22 қонақ үй жұмыс істеп тұр немесе салынып жатыр. Katara Hospitality компаниясы 2017 жылдың қазан айында Солтүстік Кетайфан аралында су паркі мен төрт жұлдызды қонақ үйден тұратын демалыс орнын салуды жоспарлағанын мәлімдеді. Katara Hospitality компаниясының тағы бір жобасы, "Katara Towers" 2012 жылдың қазан айында 2,2 миллиард риал сомаға іске қосылды. Екі қонақ үй, жоғары сапалы пәтерлер және басқа да инфрақұрылымдармен жабдықталған бұл жоба қысқа мерзімнен кейін тоқтатылды. Компания 2017 жылдың тамызында жобаны қайта іске қосып, 2020 жылы аяқталатынын күтіп отырғанын хабарлады.

Туризм

Катар бірнеше ірі туристік жобаларды іске қосты, оның ішінде Лусайл қалалық кешені де бар. Туризм министрлігі жыл сайын 6-7 миллионға дейін турист келеді деп күтіп отыр, бұл 2022 жылы шетелден келген 2,6 миллион туристен едәуір көп. Place Vendôme сауда орталығы, Katara Towers, Al Maha аралы, Lusail Winter Wonderland, Crescent Park, Lusail Marina, Лусайл жаяу өткелдері және Qetaifan аралдары – Лусайлдың ең маңызды туристік орталықтарының қатарында.

Аль-Маха аралы

Лусайл Қысқы ғажайыптары, Аль-Маха аралының басты тартымдылығы ретінде танылған, 50 түрлі ойын-сауық көлігі бар 93 000 м² ойын-сауық паркі. Онда 150 фут биіктігіндегі айналмалы дөңгелек, 25 отбасылық, 15 балаларға арналған және 10 қызықты аттракцион болады. Сондай-ақ, 395 метрлік американдық тау-кені де бар. Аль-Маха аралында 3000-5000 көрерменге сыятын The Arena концерт алаңы мен жанкүйерлер аймағы да орналасқан.

Көлік

Лусаилде көлік қозғалысын қамтамасыз ету үшін оңтүстікте Дохаға, шығыста және солтүстікте Лусаил тас жолына, ал батыста Әл-Хор тас жолына жалғасатын алты негізгі жол бар. Доха метросының Қызыл желісі Лусаил қаласынан өтеді, бұл тұрғындарға Доха мен Әл-Вакраға қолайлы қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Лусайл станциясы 2019 жылдың 10 желтоқсанында, желідегі алғашқы 13 станса ашылғаннан кейін алты айдан астам соң, тағы үш Қызыл желі станциясымен бірге жұртшылыққа ашылды. Ол Әл-Хор жағалау жолында (сонымен қатар Q1A маршруты деп те аталады) орналасқан және Қызыл желінің соңғы солтүстік станциясы болып табылады. Станцияны қамтамасыз ететін бір метро желісі бар, ол Доха метросының тегін қоректендіруші автобус желісі: М145, ол Умм-Салал муниципалитетіндегі Доха фестиваль қаласына қатынайды. Qatar Rail Лусаил жеңіл рельсті көлігінің (LRT) құрылысына қатысады. 2007 жылдың тамызында жобаланған Лусаил LRT-нің жалпы ұзындығы шамамен болады, оның бір бөлігі жер астында, ал қалғаны жер үстінде салынады. Желі Лусайл негізгі станциясы және Лусайл марина станциясы арқылы Доха метросының Қызыл желісімен байланысады.