Манама: Бахрейн астанасының тарихы мен мәдениеті

Кіріспе

Бахрейннің астанасы және ең ірі қаласы Манама (әр. الْمَنَامَة, бахрейн тілінде айтылуы:) – 2020 жылы шамамен 200 000 халқы бар Бахрейннің астанасы. Манама Парсы шығанағындағы маңызды сауда орталығы болып ұзақ жылдар бойы қалып келді, сондықтан мұнда түрлі халықтар өкілдігі бар. Португалия және Парсы елдерінің билігінде болған кезеңдерден кейін, Сауд Арабиясының билеуші әулетінің қысқа мерзімді шабуылынан соң, Оманның ұзақ шабуылынан кейін Бахрейн 1971 жылы британдық гегемониядан кейін тәуелсіз мемлекет ретінде орнықты. Манама мен Мухаррак қалалары 1800 жылдарда бірдей құрылған болса да, Мухаррактың қорғанысқа қолайлы орналасқандығынан оның мәртебесі артып, 1923 жылға дейін Бахрейннің астанасы болды. Манама сауда астанасы болып, Бахрейн аралына кіретін басты қақпа ретінде танылды. 20 ғасырда Бахрейннің мұнай байлығы оның қарқынды өсуіне септігін тигізді, ал 1990 жылдардағы салаларды ұрбақтауға бағытталған күш-жігері Манаманы Таяу Шығыстағы маңызды қаржы орталығына айналдыруға көмектесті. 2012 жылы Араб лигасы Манаманы араб мәдениетінің астанасы деп жариялады, ал 2018 жылы Жаһандану және әлемдік қалаларды зерттеу желісі оны «бета-жаһандық қала» деп таныды.

Этимология

Атау араб тіліндегі الْمَنَامَة (el Menâme) сөзінен шыққан, ол "демалыс орны" немесе "арман орны" деген мағынаны білдіреді.

Қазіргі заманға дейінгі тарих

Бахрейннің солтүстік жағалауында қола дәуірінен бастап адам қонысының іздері табылды. Дилмун өркениеті бұл аймақта б.з.д. 3000 жылы өмір сүрген, Месопотамия, Маган және Инд өркениеті арасындағы маңызды аймақтық сауда орталығы болған. Елдің солтүстік және орталық аймақтарында шамамен 100 000 Дилмун қабір тобы табылды, олардың кейбіреулері 5000 жыл бұрын салынған. Қабірлердің табылуына қарамастан, Дилмун дәуірінде қалалардың қарқынды дамығанын көрсететін нақты дәлелдер жоқ. Халықтың көп бөлігі бірнеше мың адамнан тұратын ауылдық жерлерде өмір сүрген деп саналады. Персия шығанағында сапар шеккен Александр Македонскийдің кеме капитандарының бірі ежелгі ауылдық халықтың көп болғанын растаған. Бахрейннің солтүстігіндегі кең суарналар жүйесі ежелгі бағбандық пен егіншілікті дамытуға көмектескен. Дилмунның сауда желісі шамамен 2000 жылға созылды, содан кейін б.з.д. 700 жылы ассириялықтар аралды бір ғасырдан астам уақытқа бақылауға алды. Одан кейін Вавилон және Әхеменидтердің билігі келді, ал кейін Александр Македонскийдің жаулаулары кезінде гректердің ықпалы артты. Біздің заманымыздың бірінші ғасырында рим жазушысы Плиний Таяу Тайлос туралы жазды, ол Бахрейннің грекше атауы болған. Арал Парфян және Сасанид империяларының билігінде болды, осы кезде Бахрейнде несториандық христиан діні тарала бастады. 410-420 жылдары көршілес Мухаррак аралындағы Аль-Дайрде несториандық епископтық және монастырь құрылды. 628 жылы Бахрейннің ислам дінін қабылдауынан кейін, аймақтағы ең көне мешіттердің бірі – Хамис мешітінің құрылысы жетінші ғасырда басталды. Осы кезеңде Бахрейн ұзақ қашықтыққа теңіз саудасымен айналысқан, Манамада б.з.д. 600-1200 жылдар аралығындағы қытай монеталарының табылуы осыны көрсетеді. 1330 жылы Жарванидтер әулеті тұсында арал Хормуз патшалығының қарауына өтті. Манама қаласы алғаш рет 1345 жылы жазылған қолжазбада есімдерін табады. Бахрейн, әсіресе Манама және жақын орналасқан Билад әл-Қадим елді мекені шиит ғылымының және улемаларды даярлаудың орталығы болды, ол ғасырлар бойы солай болып қала берді. Улемалар мұра іздеу экспедицияларын және қала төңірегіндегі ауылдарда астық өндіруді қаржыландырды. 1521 жылы Бахрейн Парсы шығанағындағы португал империясының билігіне көшті, олар бұрын Хормузды жеңген болатын. Португалдықтар Манаманың шетінде Бахрейн бекінісін салып, аралдағы өздерінің ұстанымын нығайтты. Көптеген көтерілістер мен Парсыдағы Сафавид империясының кеңеюінен кейін португалдықтар Бахрейннен қуылды, ал 1602 жылы Сафавидтер билікті өз қолына алды.

There is evidence of human settlement on the northern coastline of Bahrain dating back to the Bronze Age. The Dilmun civilisation inhabited the area in 3000 BC, serving as a key regional trading hub between Mesopotamia, Magan and the Indus Valley civilisation. Approximately 100,000 Dilmun burial mounds were found across the north and central regions of the country, some originating 5,000 years ago. Despite the discovery of the mounds, there is no significant evidence to suggest heavy urbanisation took place during the Dilmun era. It is believed that the majority of the population lived in rural areas, numbering several thousand. Evidence of an ancient large rural population was confirmed by one of Alexander the Great's ship captains, during voyages in the Persian Gulf. A vast system of aqueducts in northern Bahrain helped facilitate ancient horticulture and agriculture. The commercial network of Dilmun lasted for almost 2,000 years, after which the Assyrians took control of the island in 700 BC for more than a century. This was followed by Babylonian and Achaemenid rule, which later gave way to Greek influence during the time of Alexander the Great's conquests. In the first century AD, the Roman writer Pliny the Elder wrote of Tylos, the Hellenic name of Bahrain in the classical era, and its pearls and cotton fields. The island came under the control of the Parthian and Sassanid empires respectively, by which time Nestorian Christianity started to spread in Bahrain. By 410–420 AD, a Nestorian bishopric and monastery was established in Al Dair, on the neighbouring island of Muharraq. Following the conversion of Bahrain to Islam in 628 AD, work on one of the earliest mosques in the region, the Khamis Mosque, began as early as the seventh century AD. During this time, Bahrain was engaged in long distance marine trading, evident from the discovery of Chinese coins dating between 600 and 1200 AD, in Manama. In 1330, under the Jarwanid dynasty, the island became a tributary of the Kingdom of Hormuz. The town of Manama was mentioned by name for the first time in a manuscript dating to 1345 AD. Bahrain, particularly Manama and the nearby settlement of Bilad Al Qadeem, became a centre of Shia scholarship and training for the ulema, it would remain so for centuries. The ulema would help fund pearling expeditions and finance grain production in the rural areas surrounding the city. In 1521, Bahrain fell to the expanding Portuguese Empire in the Persian Gulf, having already defeated Hormuz. The Portuguese consolidated their hold on the island by constructing the Bahrain Fort, on the outskirts of Manama. After numerous revolts and an expanding Safavid empire in Persia, the Portuguese were expelled from Bahrain and the Safavids took control in 1602.

Ерте заманғы тарих

Сафавиттер Манаманы назардан тыс қалдырып, жақын орналасқан Билад әл-Қадим қаласын провинциялық астана етіп белгіледі. Бұл қала сонымен қатар парсы губернаторының және аралдардың шейх әл-Исламының резиденциясы болды. Шейх әл-Ислам лауазымы орталық Сафави үкіметінің қарауында болды, сондықтан кандидаттарды Исфахан сарайлары мұқият тексерді. Сафави дәуірінде аралдар он екі шиит ғилым орталығы болып қала берді, материктік Парсы үшін дін қызметкерлерін дайындады. Сонымен қатар, Бахрейннің солтүстік аймағындағы құрма мен жеміс бақтарының көптігіне байланысты ауыл шаруашылығы гүлденді. Португалдық саяхатшы Педро Тейшейра арпа мен бидай сияқты егістердің кеңінен өсірілуін атап өтті. Бахрейн экспортына, әсіресе інжу-маржанға парсы нарығының ашылуы аралдардың экспорттық экономикасын жандандырды. Экспортталған Бахрейн інжу-маржанының жылдық кірісі 600 000 дукатқа жетті, оны шамамен 2000 перл-дуу жинады. Бахрейннің ауыл шаруашылығы байлығына шиит шаруаларының 1537 жылы Осман империясы басып алған Катиф пен әл-Хасадан діни қуғыннан қашып келуі де үлкен үлес қосты. 1736 жылдан кейін Надир шах Манаманың оңтүстік шетінде (вероятно Диван бекінісі) бекініс салды. 18 ғасырдың соңында Парсы шығанағындағы парсылық билік әлсіреген. Осы кезде Бахрейн архипелагы Парсының бір бөлігі болған Бушер әмірлігіне тәуелді болды. 1783 жылы Бани Утба тайпалық одағы Бахрейнге шапқышылық жасап, резидент губернатор Наср әл-Мадхкурды қуды. Нәтижесінде Әл-Халифа әулеті елдің билеушісі болды және Бушермен және Парсы/Иранмен барлық саяси байланыстар үзілді. Әхмет ибн Мұхаммед ибн Халифа (кейіннен Ахмет әл-Фатих, яғни "Ахмет Жеңімпаз" аталды) Бахрейннің алғашқы хакимі болды. 19 ғасырдағы саяси тұрақсыздық Манама экономикасына зиян келтірді. 1800 жылы Омандықтардың, ал 1810-1811 жылдары уахабилердің шапқышылығы, сондай-ақ 1842 жылы Бахрейннің билеушілері арасындағы азаматтық соғыс қаланы ірі шайқас алаңына айналдырды. Тұрақсыздық Манамадағы сауданы тоқтатты, қала порты жабылды, көптеген саудагерлер Кувейтке және Парсы жағалауына қашып кетті. 1862 жылы Манамаға келген ағылшын ғалымы Уильям Гиффорд Палгрейв қалада қираған тас ғимараттардың аз ғана саны бар екенін, ал пейзаж кедей балықшылар мен інжу-маржан терушілердің шатырларымен басылған екенін сипаттады. 19 ғасырдың ағылшын бейбітшілігі британдықтардың сауда жолдарына, әсіресе Британдық Раджға жақын жолдарға бақылауын күшейтті. Персия шығанағы аймағындағы қарақшылыққа жауап ретінде британдықтар соғыс кемелерін орналастырды және сол кездегі Персия шығанағы мемлекеттерінің көпшілігін (Бахрейнді қоса алғанда) 1820 жылғы Жалпы теңіз шартына қол қоюға мәжбүр етті, ол қарақшылық пен құлдыққа тыйым салды. 1861 жылы Ұлыбритания мен Бахрейн арасында мәңгілік бейбітшілік және достық туралы келісімге қол қойылды, ол Бахрейннің қорғауын британдықтарға тапсырды, ал британдықтар Бахрейннің сыртқы істерін бақылауға алды. 1869 жылы Иса ибн Әли Әл-Халифаның Бахрейн хакимі болып сайлануымен Манама Персия шығанағындағы британдық қызметтің орталығына айналды, бірақ оның мүдделері бастапқыда тек коммерциялық болды. 1873 жылға қарай сауда толығымен қалпына келді және елдің інжу-маржан экспортынан түскен табысы 1873 жылдан 1900 жылға дейін жеті есеге өсті. Британдықтарды жергілікті агенттер өкілдік етті, көбінесе парсылар немесе хувала сияқты азшылықтардан, олар үнемі Британдық Үндістанға және Бушердегі британдық саяси резиденцияға хабарластырып отырды. 1900 жылы британдық саяси резиденция (жергілікті жерде بيت الدولة деп аталады) салынғаннан кейін туған агенттің лауазымы британдық саяси агенттің орнына ауыстырылды, бұл Манамадағы Ұлыбританияның беделін одан әрі нығайтты.

The Safavids, sidelining Manama, designated the nearby town of Bilad Al Qadeem as the provincial capital. The town was also the seat of the Persian governor and the Shaikh al Islam of the islands. The position of Shaikh al Islam lay under the jurisdiction of the central Safavid government and as such, candidates were carefully vetted by the Isfahan courts. During the Safavid era, the islands continued to be a centre for Twelver Shi'ism scholarship, producing clerics for use in mainland Persia. Additionally, the rich agricultural northern region of Bahrain continued to flourish due to an abundance of date palm farms and orchards. The Portuguese traveler Pedro Teixeira commented on the extensive cultivation of crops like barley and wheat. The opening of Persian markets to Bahraini exports, especially pearls, boosted the islands' export economy. The yearly income of exported Bahraini pearls was 600,000 ducats, collected by around 2,000 pearling dhows. Another factor that contributed to Bahrain's agricultural wealth was the migration of Shia cultivators from Ottoman occupied Qatif and al Hasa, fearing religious persecution, in 1537. Sometime after 1736, Nader Shah constructed a fort on the southern outskirts of Manama (likely the Diwan Fort). Persian control over the Persian Gulf waned during the later half of the 18th century. At this time, Bahrain archipelago was a dependency of the emirate of Bushehr, itself a part of Persia. In 1783, the Bani Utbah tribal confederation invaded Bahrain and expelled the resident governor Nasr Al Madhkur. As a result, the Al Khalifa family became the rulers of the country, and all political relations with Bushehr and Persia/Iran were terminated. Ahmed ibn Muhammad ibn Khalifa (later called Ahmed al Fateh, lit. "Ahmed the conqueror") become the dynasty's first Hakim of Bahrain. Political instability in the 19th century had disastrous effects on Manama's economy; Invasions by the Omanis in 1800 and by the Wahhabis in 1810–11, in addition to a civil war in 1842 between Bahrain's co rulers saw the town being a major battleground. The instability paralysed commercial trade in Manama; the town's port was closed, most merchants fled abroad to Kuwait and the Persian coast until hostilities ceased. The English scholar William Gifford Palgrave, on a visit to Manama in 1862, described the town as having a few ruined stone buildings, with a landscape dominated with the huts of poor fishermen and pearl divers. The Pax Britannica of the 19th century resulted in British consolidation of trade routes, particularly those close to the British Raj. In response to piracy in the Persian Gulf region, the British deployed warships and forced much of the Persian Gulf States at the time (including Bahrain) to sign the General Maritime Treaty of 1820, which prohibited piracy and slavery. In 1861, the Perpetual Truce of Peace and Friendship was signed between Britain and Bahrain, which placed the British in charge of defending Bahrain in exchange for British control over Bahraini foreign affairs. With the ascension of Isa ibn Ali Al Khalifa as the Hakim of Bahrain in 1869, Manama became the centre of British activity in the Persian Gulf, though its interests were initially strictly commercial. Trading recovered fully by 1873 and the country's earnings from pearl exports increased by sevenfold between 1873 and 1900. Representing the British were native agents, usually from minorities such as Persians or Huwala who regularly reported back to British India and the British political residency in Bushehr. The position of native agent was later replaced by a British political agent, following the construction of the British political residency (locally referred to in بيت الدولة) in 1900, which further solidified Britain's position in Manama.

Қазіргі тарих

1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, Британдық Радж Манаманы Месопотамия науқаны кезінде әскери база ретінде пайдаланды. Аймақтағы мұнайдың болуына байланысты Буширдегі британдық саяси агенттігі Хакиммен мұнай келісімін жасасты, ол бес жылға мұнайды барлау мен пайдалануды тыйымдады. 1919 жылы Бахрейн 1913 жылы қабылданған Бахрейн жарлығы бойынша Британ империясына ресми түрде шетелдік императорлық аумақ ретінде қосылды. Жарлық резиденттік саяси агентке кеңейтілген өкілеттіктер берді және Бахрейнды Бушир резиденциясының, демек Британдық Радж басшылығына қойды. Британдықтар 1920 жылдары Бахрейнде бірқатар әкімшілік реформаларды жүргізді (бұл қадам тайпа басшыларының қарсылығына ұшырады), оның барысында ескірген Хаким Иса ибн Әли Әл-Халифа өзінің реформашыл ұлы Хамад ибн Иса Әл-Халифаның пайдасына тақтан басқауға мәжбүр болды. 1919 жылы Манамада муниципалдық үкімет құрылды, 1923 жылы Кеден кеңсесі қайта ұйымдастырылып, ағылшын бизнесменінің бақылауына берілді, ал 1924 жылы маржан өнеркәсібі реформаланды. Кеден кеңсесінен түсетін табыс жаңадан құрылған мемлекеттік қазынаға түсті. 1923 жылы алғаш рет азаматтық соттар құрылды, содан кейін 1924 жылы Жер тіркеу департаменті құрылды. Чарльз Белгрейв 1926 жылы британдықтар тарапынан корольдің қаржылық кеңесшісі ретінде реформаларды жүргізу және әкімшілік басқару үшін тағайындалды. Кейін ол мемлекеттік полицияны ұйымдастырды және үкіметтің қаржы және жер департаменттерін басқарды. 1927 жылы жапондық өсірілген маржандардың әлемдік нарыққа енуінен елдің маржан экономикасы құлдырады. 1929-1931 жылдар аралығында маржан кәсіпкерлері табысының үштен екісінен астамын жоғалтты. Ұлы депрессияның күшеюімен Бахрейннің көптеген ірі бизнесмендері, дүкен иелері және маржан терушілер қарызға батты. 1932 жылы мұнайдың табылуы және 1934 жылы мұнай экспортының басталуы елге геосаяси маңыздылық сыйлады. Таяу Шығыстағы мұнаймен қамтамасыз ету, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыстың алдында, британдықтар үшін басымдыққа ие болды. Мұнайдың табылуы 1930 жылдары маржан өнеркәсібінің банкрот болған дайверлерін жұмысқа орналастыруға әкелді, нәтижесінде маржан өнеркәсібі жойылды. Соғыс кезінде ел Ұлыбритания мен Үндістан арасындағы стратегиялық әуе базасы ретінде қызмет етті, сондай-ақ RAF Muharraq және Джуффайрдағы теңіз базасын орналастырды. 1940 жылы Бахрейн итальян әуе күштері тарапынан бомбаланды. 1947 жылы соғыс аяқталғаннан кейін және Үндістанның тәуелсіздік алғаннан кейін, Парсы шығанағындағы британдық резиденция Буширден Манамаға көшірілді. Таяу Шығыста араб ұлтшылдығының күшеюі және 1956 жылғы Суэц дағдарысының нәтижесінде Манамада Ұлттық одақ комитеті ұйымдастырған британдықтарға қарсы тәртіпсіздіктер болды. NUC бейбіт демонстрацияларды жақтағанмен, еуропалықтарға (әсіресе британдықтарға) тиесілі ғимараттар мен кәсіпорындар, сондай-ақ қаланың негізгі католик шіркеуі мен жанармай құю станциялары өртке тоғыстырылды. Британдық саяси резиденция алдында өткен демонстрациялар Чарльз Белгрейвті жұмыстан босатуды талап етті, ол келесі жылы Сыртқы істер министрлігінің тікелей араласуымен жұмыстан босатылды. NUC-ге қарсы шаралар ұйымның таратылуына әкелді. 1965 жылдың наурыз айында тағы бір британдықтарға қарсы көтеріліс болды, бірақ оны араб ұлтшылдары емес, тәуелсіздікке ұмтылған студенттер жетекшілік етті. 1968 жылы британдықтар 1971 жылға дейін Бахрейннен кететінін жариялады. Жаңадан тәуелсіздік алған Бахрейн мемлекеті Манаманы астанасы деп белгіледі. Тәуелсіздік алғаннан кейін Манама қаланың қарқынды урбанизациялануымен және көршілес ауылдар мен елді мекендердің біртұтас қалалық аймаққа бірігуімен сипатталды, оған Адлия және Салмания сияқты жаңа аудандар енді. Құрылыс шабуылы Үндістан субконтинентінен көптеген шетелдіктерді тартты және 1981 жылға қарай шетелдіктер Бахрейн азаматтарынан екі есе көп болды. Қаланың солтүстік-шығысындағы Дипломатиялық ауданның құрылысы елдің экономикасын мұнайдан әртараптандыруға, табысты қаржы индустриясын пайдалану арқылы көмектесті. 1986 жылы аудандағы қаржы институттарының саны 187-ге жетті. Құрылыс үшін жарамды жердің тапшылығы жерді қайта меңгеруге әкелді. Діни белсенділік Манамадан Бану Джамра, Дираз және Билад Аль Кадимнің қала маңындағы аудандарына көшті, бұл аудандар 1990 жылдардағы көтерілістегі тәртіпсіздіктердің ошағы болды, ол сайланған парламентті қайта орнатуды талап етті. 2001 жылы король Хамад ибн Иса Әл-Халифа ұсынған Ұлттық іс-қимыл хартасы Бахрейн азаматтары тарапынан бекітілді. Харта ондаған жылдардағы алғашқы парламенттік және муниципалдық сайлауларды өткізуге әкелді. 2006 және 2010 жылдардағы кезекті сайлаулар ислами партиялардың – Аль-Вефак, Аль-Менбар және Аль-Асала, сондай-ақ тәуелсіз кандидаттардың сайлануына әкелді. 2011 жылы бір айға созылған көтеріліс ГСС күштерінің араласуына және үш айлық төтенше жағдай режимінің жариялануына әкелді. Бахрейн тәуелсіз тергеу комиссиясы 2011 жылғы оқиғалар туралы 500 беттік баяндама жариялады.

Following the outbreak of World War I in 1914, the British Raj used Manama as a military base of operations during the Mesopotamian campaign. Prompted by the presence of oil in the region, the British political agency in Bushire concluded an oil agreement with the Hakim to prohibit the exploration and exploitation of oil for a five year period. In 1919, Bahrain was officially integrated into the British empire as an overseas imperial territory following the Bahrain order in council decree, issued in 1913. The decree gave the resident political agent greater powers and placed Bahrain under the residency of Bushire and therefore under the governance of the British Raj. The British pressured a series of administrative reforms in Bahrain during the 1920s (a move met with opposition from tribal leaders), during which the aging Hakim Isa ibn Ali Al Khalifa was forced to abdicate in favour of his reform minded son Hamad ibn Isa Al Khalifa. A municipal government was established in Manama in 1919, the Customs office was reorganised in 1923 and placed under the supervision of an English businessman, the pearling industry was later reformed in 1924. Earnings from the customs office would be kept in the newly created state treasury. Civil courts were established for the first time in 1923, followed by the establishment of the Department of Land Registration in 1924. Charles Belgrave, from the Colonial office, was appointed in 1926 by the British to carry on further reforms and manage administration as a financial advisor to the King. He later organised the State Police and was in charge of the Finance and Land departments of the government. In 1927, the country's pearling economy collapsed due to the introduction of Japanese cultured pearls in the world market. It is estimated that between 1929 and 1931, pearling entrepreneurs lost more than two thirds of their income. Further aggravated by the Great Depression, many leading Bahraini businessmen, shopkeepers, and pearl divers fell into debt. With the discovery of oil in 1932 and the subsequent production of oil exports in 1934, the country gained a greater significance in geopolitics. The security of oil supplies in the Middle East was a priority of the British, especially in the run up to the Second World War. The discovery of oil led to gradual employment of bankrupt divers from the pearling industry in the 1930s, eventually causing the pearling industry to disappear. During the war, the country served as a strategic airbase between Britain and India as well as hosting RAF Muharraq and a naval base in Juffair. Bahrain was bombed by the Italian Air Force in 1940. In 1947, following the end of the war and subsequent Indian independence, the British residency of the Persian Gulf moved to Manama from Bushire. Following the rise of Arab nationalism across the Middle East and sparked by the Suez Crisis in 1956, anti British unrest broke out in Manama, organised by the National Union Committee. Though the NUC advocated peaceful demonstrations, buildings and enterprises belonging to Europeans (the British in particular) as well as the main Catholic church in the city and petrol stations, were targeted and set ablaze. Demonstrations held in front of the British political residency called for the dismissal of Charles Belgrave, who was later dismissed by the direct intervention of the Foreign Office the following year. A subsequent crackdown on the NUC led to the dissolution of the body. Another anti British uprising erupted in March 1965, though predominately led by students aspiring for independence rather than by Arab nationalists. In 1968, the British announced their withdrawal from Bahrain by 1971. The newly independent State of Bahrain designated Manama as the capital city. Post independence Manama was characterised by the rapid urbanisation of the city and the swallowing up of neighboring villages and hamlets into a single urbanised area, incorporating new neighbourhoods such as Adliya and Salmaniya. The construction boom attracted large numbers of foreigners from the Indian subcontinent and by 1981, foreigners outnumbered Bahrainis two to one. The construction of the Diplomatic Area district in the city's northeast helped facilitate diversification of the country's economy from oil by exploiting the lucrative financial industry. Financial institutions in the district numbered 187 by 1986. The scarcity of land suitable for construction led to land reclamation. Religious activism migrated from Manama to the suburban districts of Bani Jamra, Diraz and Bilad Al Qadeem, hotspots of unrest in the 1990s uprising that called for the reinstatement of an elected parliament. In 2001, the National Action Charter, presented by King Hamad bin Isa al Khalifa was approved by Bahrainis. The charter led to the first parliamentary and municipal elections in decades. Further elections in 2006 and 2010 led to the election of Islamist parties, Al Wefaq, Al Menbar, and Al Asalah, as well as independent candidates. In 2011, a month long uprising led to the intervention of GCC forces and the proclamation of a three month state of emergency. The Bahrain Independent Commission of Inquiry published a 500 page report on the events of 2011.

Үкімет

Тарихи тұрғыдан алғанда, Манама қазіргі Манама суы мен Манама бекінісімен (қазіргі Ішкі істер министрлігі) шектелген. Бірақ қала қазір көптеген жаңа қала маңындағы құрылыстарды, сондай-ақ қаланың өсуіне байланысты кеңейген ескі көрші ауылдарды да қамтиды. Бүгінде Манаманы құрайтын аудандар:

Манама Бахрейннің бес губернаторлығының бірі – Астана губернаторлығының құрамына кіреді. 2002 жылға дейін ол Әл-Манамах муниципалитетіне қарасты болды. Губернаторлықтар ішінде кеңестер жұмыс істейді; 2006 жылы Астана губернаторлығында сегіз сайлау округінде дауыс берілді.

Экономика

Манама – Бахрейн экономикасының орталық нүктесі. Мұнай қорының азаюы және басқа салалардың өсуіне байланысты соңғы жылдары маңызы төмендегенімен, ол әлі де экономиканың негізгі тірегі болып табылады. Ауыр өнеркәсіп (мысалы, алюминий қорыту, кеме жөндеу), банк және қаржы, туризм – соңғы кезде өсім көрсеткен салалардың қатарында. Манама мен оның төңірегінде бірнеше көпұлтты компаниялардың мекемелері мен кеңселер орналасқан. Манамадағы басты сала – қаржы қызметтері, орталық бизнес аймағы (ХҚКО) мен Дипломатиялық аймақта екі жүзден астам қаржы мекемесі мен банк орналасқан. Манама – Парсы шығанағы аймағының қаржы орталығы және ислам банктігінің маңызды орталығы. Сееф маңындағы сауда орталықтарында ірі сауда секторы дамыған, ал Манаманың орталық бөлігін шағын шеберханалар мен саудагерлер алып жатыр. Манама экономикасы 20 ғасырдың басында інжу өндіруге көп тәуелді болды; 1907 жылы інжу өнеркәсібі 917 қайықтан тұрғандығы және 18 000-ға дейін адамды жұмыспен қамтығандығы есептелді. Кеме жасау саласы Манама мен Мухаррак қалаларында да бірнеше жүз адамды жұмыспен қамтыды. 1926 жылы және Ұлы депрессияға дейінгі жылдары інжу өндіруден түскен табыс жылына шамамен 1,5 миллион фунт стерлингке бағаланды. Кедендік баждар мен тарифтер үкімет үшін негізгі кіріс көзі болды. Ұлы депрессияның басталуымен, інжу өнеркәсібінің құлдырауымен және 1932 жылы мұнайдың табылуымен ел экономикасы мұнайға қарай өзгерді. Тарихи тұрғыдан алғанда, Манама портының беделі нашар болған. Британдықтар 1911 жылы порттардың импорт жүйесін «өте нашар – тауарлар ауа райына ұшырады және жеткізілімде үлкен кешігулер болды» деп сипаттаған. Үндістер порттарды күтіп ұстауды бастады және жаңа ресурстар құрылып, жағдай жақсарды. 1920 жылы Манама Бахрейн інжуін экспорттаған маңызды елдердің бірі болды, бұл Үндістаннан келген бу кемелерін тартты. Осы кезеңде олар Үндістаннан және басқа да аймақтық елдерден тауарлар импорттады. Күріш, мата, май, кофе, құрма, шай, темекі, отын және мал импортталды. Экспорттау көлемі шектеулі болды, негізінен інжу, устрица және желкен маталары экспортталды. 1911–12 жылдары Манамаға 52 бу кеме келді, олардың көпшілігі британдық, ал қалғаны түрік-араб кемелері болды.

Manama is the focal point of the Bahraini economy. While petroleum has decreased in importance in recent years due to depleting reserves and growth in other industries, it is still the mainstay of the economy. Heavy industry (e. g. aluminium smelting, ship repair), banking and finance, and tourism are among the industries which have experienced recent growth. Several multinationals have facilities and offices in and around Manama. The primary industry in Manama itself is financial services, with over two hundred financial institutions and banks based in the CBD and the Diplomatic Area. Manama is a financial hub for the Persian Gulf region and a center of Islamic banking. There is also a large retail sector in the shopping malls around Seef, while the center of Manama is dominated by small workshops and traders. Manama's economy in the early 20th century relied heavily on pearling; in 1907, the pearling industry was estimated to include 917 boats providing employment for up to 18,000 people. Shipbuilding also employed several hundred in both Manama and Muharraq. The estimated income earned from pearling in 1926 and subsequent years prior to the Great Depression was £1.5 million annually. Custom duties and tariffs served as the prime source of revenue for the government. With the onset of the Great Depression, the collapse of the pearling industry and the discovery of oil in 1932, the country's economy began to shift towards oil. Historically, the ports at Manama were of poor reputation. The British described the ports importing systems as being "very bad – goods were exposed to the weather and there were long delays in delivery", in 1911. Indians began maintaining the ports and new resources were built on site, improving the situation. As of 1920, Manama was one of the main exporters of Bahrain pearls, attracting steamships from India. During this time, they also imported goods from India and from other regional countries. They imported rice, textiles, ghee, coffee, dates, tea, tobacco, fuel, and livestock. They exported less of a variety, with a focus on pearls, oysters, and sailcloth. For the year of 1911–12, Manama was visited by 52 steamships, the majority being British and the rest Turkish Arabian.

Демография

Манаманың Парсы шығанағындағы аймақтық порты ретіндегі рөлі оны жақсырақ өмір іздеген көшіп-қонған жұмысшылардың тоғысқан жеріне айналдырды. Осының салдарынан Манама мұнайға дейінгі және мұнайдан кейінгі кезеңдерде де көпұлтты қала ретінде сипатталды. 1904 жылы Манама халқының саны 25 000 адамға жететіні болжалды, олардың жартысы Басра, Наджд, әл-Хаса және Ираннан, сондай-ақ Үндістан мен Еуропадан келген шетелдіктер екені есептелді.

Дін

Исламның екі негізгі бағыты – шиит және суннит исламдары Манамада ғасырлар бойы қатар өмір сүрді және оларды ерекше этникалық топтар ұсынады. Шиит қауымы жергілікті арабтар – бахарналар, Арабиядан келген хасауилер мен катифилер, сондай-ақ парсы ажамдарынан құралған. Суннит қауымын XVIII ғасырда Бани Утба және Хуваламен бірге көшіп келген араб бедуин тайпалары ұсынады.

Жол желісі

Манама – елдің жол желісінің басты торабы. Қазіргі таңда қаланың жол желісі қаладағы жол жүру жағдайын жақсарту мақсатында қарқынды дамуда. Еліміздің астанасы және ірі қаласы болғандықтан, көптеген мемлекеттік және коммерциялық кеңселер мен мекемелер, сондай-ақ ойын-сауық орталықтары осы қалада орналасқан. Елдің жылдам өсіміне байланысты көлік құралдарының саны күрт артып келеді. Манаманың ескі аудандарындағы жолдарды кеңейту және астананы елдің басқа да елді мекендерімен байланыстыратын ұлттық желіні дамыту 1914 жылы алғашқы автомобиль келген кезден бастау алды. 1944 жылы көлік саны 395-ке жеткені, Көлік министрлігі тарапынан реттеледі. Автобус бағыттары Бахрейн және Манама төңірегінде 200 филс (BD0.200) (шамамен $0.50 (USD); £0.30) ең төмен бағасымен жүзеге асырылады.

Әуе көлігі

Бахрейн халықаралық әуежайы жақын орналасқан Мухаррак аралында орналасқан, шаһар ортасынан шамалы қашықтықта. Бұл Таяу Шығыстағы маңызды әуежайлардың бірі. Сауд Арабиясы және Иранның ірі нарықтары арасында Солтүстік Парсы шығанағында стратегиялық түрде орналасқан әуежай, Еуропа, Азия, Африка және Солтүстік Америкадағы маңызды халықаралық бағыттарға қосылатын, өңірлік рейстердің ең кең спектрін және ең жоғары жиілігін ұсынады. Бахрейнде сонымен қатар оңтүстіктегі Сахирде орналасқан Иса әуе базасы деген әскери әуе базасы бар. Бұл Бахрейн қорғаныс күштерінің (БҚК) базасы.

Білім

Құран мектептері 20-ғасырға дейін Бахрейнде білім берудің жалғыз көзі болды; мұндай мектептер негізінен Құранды оқуға арналған. Елде ашылған алғашқы заманауи мектеп 1892 жылы Америкадағы реформаланған шіркеуінің Манамада құрған миссионерлік бастауыш мектебі болды (бір дереккөз бойынша). Мектептің оқу жоспары ағылшын тілі, математика және христиан дінін зерттеуді қамтыды. Елдің жетекші саудагерлері балаларын қаржылық қиындықтарға байланысты 1933 жылы жабылғанға дейін бұл мектепке жіберді. Бірнеше жылдан кейін мектеп Әл-Раджа мектебі деген атпен қайта ашылды және бүгінгі күнге дейін жұмыс істеп келеді. Американдық миссионерлік мектептен басқа, 1910 жылы тағы бір шетелдік жеке мектеп ашылды; Бахрейннің парсы қауымы қаржылаған Әл-Иттихад мектебі. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Батыстың идеялары елде кеңіректе тарады, нәтижесінде 1919 жылы Мухаррак аралында Бахрейннің алғашқы мемлекеттік мектебі – Әл-Хидая Әл-Халифия ұлдар мектебі ашылды. Метео Климат (рекордтық ең жоғары және ең төмен температуралар)

Мәдениет

Елге көптеген шетелдіктер мен шетелдік әсерлер келіп тұрады, халықтың үштен бірінен аспайтын бөлігі шетелден келген. Елде алкогольге рұқсат беріледі, қалада барлар мен түнгі клубтар жұмыс істейді. Бахрейн 2002 жылы әйелдерге сайлауда дауыс беру құқығын алғаш рет берді. Футбол Манамада (және елдің басқа бөліктерінде) ең танымал спорт түрі, Манамадан үш команда Бахрейннің Жоғары лигасына қатысады. Манамадағы маңызды мәдени орындарға Баб Аль Бахрейн және оған іргелес суқ аймағы жатады. 2010 жылдары Манаманың тарихи ядросы Манама суығымен бірге жаңғырту жұмыстарынан өтті, олардың 2020 жылы аяқталуы жоспарланған. Манаманың орталық аудандары елдегі Мұхаррам шерулерінің негізгі орны болып табылады, олар жыл сайын Бахрейннен және Перс шығанағының басқа елдерінен жүздеген мың адамды тартады.