Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жан Тяньси (346–406), бастапқы әдептілік аты Гончунгу (公純嘏), кейін Чунгу (純嘏), лақап аты Духуо (獨活), ресми түрде Сипин герцогы Дао (西平悼公), Қытайдың бұрынғы Лян мемлекетінің соңғы билеушісі болды. Ол Чжан Цзюньнің (Чжунчэн герцогы) кіші ұлы болды және 363 жылы немере інісі Чжан Сюаньцзиннен (Цзиндао герцогы) тақты тартып алды. Билік құрған кезінде ол Цзинь әулетіне де, бұрынғы Циньге де қарастырылатын вассалдық мәртебе алды, бірақ ақырында бұрынғы Циньнің толық мойынсұну талабына келіспей, әскери қарсылық көрсетуге тырысты, бірақ сәтті болмады және 376 жылы бұрынғы Лян мемлекеті жойылды. Ол бұрынғы Циньде шенеунік болды (Гуййи маркизі (歸義侯) атағымен), бірақ 383 жылы Фэй өзені шайқасында Циньнің Цзиньді жаулап алу әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін Цзиньге қашып кетті. Джин императорлық үкіметі оның бұрынғы Лянның билеушісі ретіндегі кейбір іс-әрекеттеріне (оның тарланбауы мен дәуір атауын пайдалануы сияқты) наразы болғанмен, оның ата-бабаларының бұрын Цзиньдің вассалы ретінде ұзақ уақыт бойы мойындалғанын ескерді және император Сяову оны Сипин герцогы атағына қайта орнатты. Ол мемлекеті жойылғаннан кейін 30 жыл өткен соң, 406 жылы қайтыс болды.
Zhang Tianxi (; 346–406), original courtesy name Gongchungu (公純嘏), later Chungu (純嘏), nickname Duhuo (獨活), formally Duke Dao of Xiping (西平悼公), was the last ruler of the Chinese state Former Liang. He was the youngest son of Zhang Jun (Duke Zhongcheng), and he seized the throne from his nephew Zhang Xuanjing (Duke Jingdao) in 363. During his reign, he claimed vassal status with regard to both Jin Dynasty and Former Qin, but eventually, under Former Qin pressure to completely submit, he tried to resist militarily, but could not and surrendered in 376, ending Former Liang. He became a Former Qin official (with the title Marquess of Guiyi (歸義侯)), but after Former Qin's failed attempt to conquer Jin in 383 at the Battle of Fei River, he fled to Jin. Although the Jin imperial government was not happy about some of his actions as the ruler of Former Liang (including his vacillation and his use of an era name), it recognized how his ancestors had long formally held out as a Jin vassal, and Emperor Xiaowu restored him to the title of Duke of Xiping. He died in 406, 30 years after his state was destroyed.
Ерте өмір
Жан Тянси 346 жылы, әкесі Жан Жун қайтыс болған жылы дүниеге келді, және оның әкесі қайтыс болғанға дейін немесе кейін туылғаны белгісіз. Оның анасы Жан Жунның кәнизағы Лэди Лю болған (бірақ оның анасының кім екендігі туралы шатасу туралы мақалаға қараңыз). Жан Тянсидің балалық шағы туралы көп мәлімет жоқ, бірақ 354 жылы ағасы Жан Цзуо Цзиньнен ресми түрде бөлінген кезде, Жан Цзуо оны Чаннин графы етіп тағайындады. Кейін, Жан Цзуоның немесе оның немере інісі Жан Сюаньцзиңнің билігі кезінде (Жан Цзуо 355 жылы зорлықпен және еркіндіксіз құлатылғаннан кейін билікке келді), Жан Тянси Цзинь астанасы Цзяньканға сапар шекті. Осы сапарда оның ерекше, үш сөзден тұратын Гонгчунгу әдептілігіне байланысты әзілдер айтылып, ол бастапқы "Гонг" сөзін алып тастап, енді Чунгу деп аталды.
Zhang Tianxi was born in 346, the same year that his father Zhang Jun died, and it is not known whether he was born before or after his father's death. His mother was Zhang Jun's concubine Lady Liu (but see her article on confusion about his mother's identity). Not much is known about Zhang Tianxi's early life other than that in 354, when his older brother Zhang Zuo formally broke away from Jin, Zhang Zuo created him the Marquess of Changning. Sometime either during Zhang Zuo's reign or that of his nephew Zhang Xuanjing, who became ruler after the violent and arbitrary Zhang Zuo was overthrown in 355, Zhang Tianxi visited the Jin capital Jiankang, and it was this time that his non standard, three character courtesy name Gongchungu was apparently joked about, so he dropped the initial character "Gong" and made it Chungu.
Чжан Сюаньцзиңнің регенті ретінде
Жас Чжан Сюаньцзин регенттердің кезеңінен өтті. 361 жылы қабілетті регент Сонг Хун қайтыс болды, ал оның орнына ағасы Сонг Ченг (澄) билікке келді. Бірақ сол жылы кейін генерал Чжан Юн (張) жасаған төңкеріспен құлатты. Содан кейін Чжан Юн мен Чжан Тяньси бірлесіп регенттік қызмет атқарды. Чжан Юн регент болғаннан кейін мақтаншы, адалсыз, тәлкеулес болып, шенеуніктерді жиі өлімге кесті, соның салдарынан ақсүйектер мен шенеуніктер қорқынышқа ұшырады. Чжан Тяньсидің көмекшілері Лю Су (劉肅) Чжан Юнды Чжан Цзуомен салыстырып, оған Чжан Юнға қарсы әрекет ету қажеттігін жеткізді. 361 жылы Чжан Тяньси Лю Су мен тағы бір көмекшісі Чжао Байжуды (白駒) Чжан Юнды өлтіруге жіберді, бірақ олар сәтсіз аяқталды. Содан кейін Чжан Юн әскер жинап, Чжан Тяньсиге шабуыл жасады. Бірақ Чжан Тяньси Чжан Юнның әскерін Сонг әулетінің құрметін қорғап жатқанына және Чжан Юнның келесі қадамы патшалық Чжан әулетін қырып салу болмақ екеніне көндірді. Бұл туралы естіген Чжан Юнның әскері оны тастап кетті, ал Чжан Юн өз-өзіне қол жұмсады. Оның руы қырылып, Чжан Тяньси жалғыз регент болды. Чжан Тяньси Цзинь императоры Миннің «Цзяньсин» дәуірінің атауын пайдалануды тоқтатты және оның орнына Цзинь әулетінің қазіргі дәуірінің атауын (сол кезде император Айдың «Шэньпин») қолдана бастады, осылайша Цзиньмен одан да жақын байланысын көрсетті. 363 жылы Чжан Сюаньцзиннің әжесі, Жәке ханшайым Ма және Чжан Тяньсидің үлкен ағасы Чжан Чонхуаның (Дюк Цзиньли) анасы қайтыс болды. Чжан Сюаньцзин анасы Леди Гуоны жәке ханшайым деп құрметтеді. Ол Чжан Тяньсинің тәлкеулес әрекеттерінен алаңдап, жоғары лауазымды шенеунік Чжан Циңмен (張) Чжан Тяньсиді өлтіруге сөз байласты, бірақ жаңалықтар тарап кетті, соның салдарынан Чжан Циң және басқа да қастандық жасаушылар өлім жазасына кесілді. Чжан Сюаньцзин қорқып, тақты Чжан Тяньсиге беруді ұсынды, бірақ Чжан Тяньси бас тартты. Бір айдан кейін ол Лю Суға 13 жасар Чжан Сюаньцзинды өлтіру үшін сарайға әскер кіргізуді бұйырды, бірақ Чжан Сюаньцзин аурудан қайтыс болды деп мәлімдеді. Чжан Тяньси өзі таққа отырды. Ол анасы Леди Люді жәке ханшайым деп құрметтеді және дереу Шипин герцогы ретінде Цзинь комиссиясын іздеді, сондай-ақ 347 жылы Чжан Чонхуа оған патшалық титул бермей тастағандықтан ұсталып тұрған Цзинь елшісі Юй Гуйды (歸) босатты.
The young Zhang Xuanjing went through a progression of regents. In 361, the capable regent Song Hun died and was replaced by his brother Song Cheng (宋澄), who was then overthrown in a coup later that year by the general Zhang Yong (張邕). Zhang Yong and Zhang Tianxi then served as co regents. After becoming regent, Zhang Yong became arrogant, sexually immoral, and dictatorial, and he often executed officials, causing the nobles and the officials to be fearful. Zhang Tianxi's assistants Liu Su (劉肅), comparing Zhang Yong to Zhang Zuo, persuaded him that he needed to act against Zhang Yong, and later in 361, Zhang Tianxi had Liu Su and another assistant, Zhao Baiju (趙白駒) attempt to assassinate Zhang Yong, but failed. Zhang Yong then gathered his troops and attacked Zhang Tianxi, but Zhang Tianxi persuaded Zhang Yong's troops that he was avenging the Song clan and that Zhang Yong's next move was going to be to slaughtered the royal Zhang clan. Zhang's forces, hearing this, abandoned him, and Zhang Yong committed suicide. His clan was slaughtered, and Zhang Tianxi became sole regent. Zhang Tianxi ended the practice of using Emperor Min of Jin's era name Jianxing and instead started using the current era name of Jin Dynasty (at the time, Emperor Ai's Shengping), to show even greater affinity with Jin. In 363, Princess Dowager Ma, Zhang Xuanjing's grandmother and the mother of Zhang Tianxi's older brother Zhang Chonghua (Duke Jinglie) died, and Zhang Xuanjing honored his mother Lady Guo as princess dowager. She became concerned that Zhang Tianxi was acting dictatorially, and she conspired with the high level official Zhang Qin (張欽) to kill Zhang Tianxi, but the news leaked, and Zhang Qin and other conspirators were put to death. Zhang Xuanjing became fearful and offered to yield the throne to Zhang Tianxi, but Zhang Tianxi refused. A month later, however, he had Liu Su lead soldiers into the palace to assassinate the 13 year old Zhang Xuanjing, but claimed that Zhang Xuanjing died of an illness. Zhang Tianxi took the throne himself. He honored his mother Lady Liu as princess dowager, and he immediately sought out an official Jin commission as the Duke of Xiping, and released the Jin messenger Yu Gui (俞歸), who had been detained by Zhang Chonghua in 347 after offending him by refusing to grant him the Prince of Liang title that he wanted.
Билік
Жан Тяньсидің билігі еріксіздікпен толы болды, өйткені ол Лю Су, Чжао Байджу және басқа да сенімді ізбасарларына, олардың ешқайсысы билікке көтерілген кезде 20 жастан асқан емес, өздері қалағандай билік етуге мүмкіндік берді. (Ол өзі герцог болған кезде 17 жаста еді.) Ол тіпті Лю және Лян Цзинді (梁景) өзінің ұлдары ретінде қабылдады, тіпті олар өзімен бірдей жаста болса да. Тәжірибелі қолбасшылар бұл оқиғаға қатты ренжіді, олар оған ашық қарсы шығуға батылдары бармады, бірақ оған деген адалдығын сезінбеді. 364 жылы бұрынғы Цин императоры Фу Цзянь Чжан Тяньсиге өзі талап еткен Цин атақтарын берді, ал Чжан Тяньси бас тартпады, ол бұрынғы Циннің вассалы ретінде мойынсұнды. 366 жылы ол бұрынғы Циньмен шекараға елшілерін жіберіп, мемлекеттер арасындағы қарым-қатынастың аяқталғанын жариялады. Сол жылы Ли Ян (李), Лонгси қолбасшылығын (隴西, қазіргі Дингси, Ганьсу) басып алған және бұрынғы Циньның вассалы болған, бірақ бұрынғы Лянмен байланысын сақтаған, ресми түрде тәуелсіздік жариялады және бұрынғы Циньмен және бұрынғы Лянмен қарым-қатынасын үзді, оның айналасындағы қолбасшылықтарды басып алды. 367 жылдың басында Чжан Тяньси Лиге жеке шабуыл жасап, одан бірнеше қалаларды басып алды. Ли қорқып, бұрынғы Циньден көмек сұрап кешірім сұрады. Бұрынғы Цинь премьер-министрі Ван Мэн Лидің астанасы Фуханды (枹罕, қазіргі Линься Хуэй автономиялық префектурасы, Гансу) босатуға тырысқан күшке басшылық етті, ал Ван мен Чжанның күштері Фуханда тұраққа жетті. Ванның ұсынысы бойынша, Чжанға Лидің адамдарын тұтқындап, өз иелігіне қайтару, ал Ванға Лиді шығысқа алып кету рұқсат етіледі. Чжан Тяньси келісті, және бұрынғы Циньмен үлкен қақтығыстың алдын алды. 371 жылы Фу Цзянь бұрынғы Янды жойғаннан кейін, Лиан Шу (梁殊) және Ян Фу (閻負) хабаршыларын бұрынғы Лианға жіберді, сонымен бірге бұрын тұтқындалған бұрынғы Лиан генерал Инь Жу (陰據) және Ван Мэннің хаты. Бұрынғы Циньнің күш көрсетуінен таңғалған Чжан Тяньси қорқып кетті және кешірім сұрады, қайтадан өзін бұрынғы Циньдің вассалы ретінде ұсынды. Алайда сол жылдың соңында бұрынғы Цинь өз шекарасында үлкен әскерлер орналастырғандықтан қорқып, ол астана Гузанның (姑臧, қазіргі Уувей, Ганьсу) батысына құрбандық үстелін салдырды және өзінің қол астындағыларына өзіне де, Цинге де ант берді, содан кейін ең басты Цинь генералы Хуан Вэнге бірге бұрынғы Циньге шабуыл жасауға өтініш жасады. Хуанның реакциясы белгісіз, бірақ іс жүзінде ешқандай науқан жүргізілген жоқ. Алайда, бұрынғы Циньнің қатерлі әсерінен Чжан Тяньси бұрынғыдан гөрі ішімдікке және әйелдерге деген құмарлығы арта түсті, ол мемлекеттік міндеттерді елемеді. Сондай-ақ, ол өзінің бірінші мұрагері Чжан Дахуайды (張大懷) құлатып, сүйікті кәнизагы Консорт Цзяоның ұлы Чжан Дайуды (張大豫) мұрагер етті. Бірде ол ауырып қалған кезде, өзінің екі сүйікті кәнизагы Юань мен Сюэге өзінің оларға қаншалықты жақсы көретінін есте ұстаулары керектігін айтты. Ол қатты ауырып, өлім аузында жатқандай көрінген кезде олар өз-өздеріне қол жұмсады. Кейін ол ауруынан айығып, құрметпен жерледі. 376 жылы Фу Цзянь Цзянсиді басып алуға немесе қорқытып, толық мойынсұнуға тырысуға шешім қабылдады. Ол генерал Гу Чан (苟萇) басқарған 130 000 адамнан тұратын үлкен күш жіберді, бірақ күштің алдында Ян мен Лянгті қайтадан Чан Цзяньсиді толықтай мойынсұнуға және бұрынғы Цинь астанасы Чанъаньға ресми сапармен баруға көндіруге жіберді. Жан Тянси, егер Чанъанға барса, ешқашан босатылмайтынына сеніп, қарсылық көрсетуге шешім қабылдады және ол Ян мен Лянгты қатыгездікпен өлтірді. Ол өз қызметкерлеріне оларға жебе атуды бұйырды, "Егер сіз оларды ұта алмасаңыз, онда сіз менің жүрегіммен бірдей емес екеніңізді көрсетесіз" деп мәлімдеді. Ол тәжірибелі генерал Ма Цзяньды (馬建) қарсылық көрсетуге жіберді, бірақ Чжан Тяньсидің билігіне риза болмаған Ма бұрынғы Цин күштеріне берілді. Чжан Тяньси жіберген басқа әскерлердің барлығы бұрынғы Лян әскерлерімен жеңілді, ал соңғысы Чан Джу (常據) қолбасшылығында жойылды. Жан Тяньси өзі қарсылық көрсету үшін әскерді басқарды, бірақ Гузаньдан кетуге тырысқаннан кейін көтерілістер басталды. Ол қорқып, Гузанға қайтып келді де, берілді. Бұрынғы Лянгтың ақыры келді.
Zhang Tianxi's reign was regarded as one that was filled by arbitrariness, as he apparently allowed Liu Su, Zhao Baiju, and other trusted followers, none of whom was older than 20 years at the time of his ascension, govern as they wished. (He himself was 17 when he became duke.) He even formally adopted Liu and Liang Jing (梁景) as his own sons, even though they were around the same age as he. The experienced generals were largely offended at this development, and they did not dare to openly defy him but did not have sense of loyalty to him. In 364, Fu Jiān, the emperor of Former Qin, conferred on Zhang Tianxi the same Jin conferred titles that he had claimed, and Zhang Tianxi did not refuse, implicitly submitting as a vassal to Former Qin. Late in 366, however, he sent messengers to the borders with Former Qin, declaring an end to the states' relations. Later that year, Li Yan (李儼), a warlord who had occupied Longxi Commandery (隴西, roughly modern Dingxi, Gansu) and become a Former Qin vassal but who had also maintained contact with Former Liang, formally declared independence and cut off relations with Former Qin and Former Liang, occupying the commanderies around him. In early 367, Zhang Tianxi personally attacked Li and took a number of cities from him. Li became fearful and apologized to Former Qin, seeking assistance. The Former Qin prime minister Wang Meng led a force to try to relieve Li's capital Fuhan (枹罕, in modern Linxia Hui Autonomous Prefecture, Gansu), and Wang and Zhang's forces came to a stalemate at Fuhan. Wang proposed a compromise—that Zhang would be allowed to capture Li's people and bring them back to his domain, while Wang would be allowed to carry Li east. Zhang Tianxi accepted, and a major confrontation with Former Qin was averted. In 371, after having destroyed Former Yan in 370, Fu Jiān sent messengers Liang Shu (梁殊) and Yan Fu (閻負) to Former Liang, along with the previously captured Former Liang general Yin Ju (陰據) and a letter from Wang Meng, in which Wang tried to intimidate Zhang Tianxi into submission. Impressed with Former Qin's show of force, Zhang Tianxi became fearful and apologized, again submitting himself as a Former Qin vassal. Later that year, however, fearful that Former Qin had based large number of troops at his borders, he built an altar west of the capital Guzang (姑臧, in modern Wuwei, Gansu) and had his subordinates pledge an oath both to himself and to Jin, and then tried to petition the paramount Jin general Huan Wen to jointly attack Former Qin with him. Huan's reaction is unknown, but no campaign was actually carried out. Under Former Qin threat, however, Zhang Tianxi became more obsessed with drinking and women than before, ignoring the duties of state. He also deposed his first heir apparent, Zhang Dahuai (張大懷) and made the son of his favorite concubine Consort Jiao, Zhang Dayu (張大豫), heir apparent. During one illness, he told two other favorite concubines, Consorts Yuan and Xue, that they should remember how much he favored them. When he fell very ill and appeared to be on the verge of death, they therefore committed suicide. He later recovered and buried them with honor. In 376, Fu Jiān decided to try to conquer or to intimidate Zhang Tianxi into complete submission. He sent a major force of 130,000 men, commanded by the general Gou Chang (苟萇) to head toward Zhang Tianxi's domain, but ahead of the force sent Yan and Liang again to try to persuade Zhang Tianxi to completely submit and visit the Former Qin capital Chang'an for an official visit. Zhang Tianxi, believing that he would never be released if he went to Chang'an, decided to resist, and he cruelly executed Yan and Liang by ordering his officials to fire arrows at them, declaring, "If you cannot hit them, then you are showing you are not of the same heart as mine." He sent the experienced general Ma Jian (馬建) to resist, but Ma, who had already been unhappy about Zhang Tianxi's rule, surrendered to Former Qin forces. The other armies that Zhang Tianxi sent were all defeated by Former Liang forces, and the last one commanded by Chang Ju (常據) was annihilated. Zhang Tianxi himself tried to lead an army to resist, but uprisings in Guzang started as soon as he tried to leave Guzang. He became fearful and returned to Guzang and then surrendered. Former Liang was at its end.
Бұрынғы Лянның құлдырауынан кейін
Фу Цзянь Чжан Тяньсиді құтқарды және оған Гуйи маркизі лауазымын беріп, орта деңгейдегі үкіметтік қызметке тағайындады. (Шолу басталмас бұрын Фу Цзянь Чанъаньда Чжан үшін сарай салуды бастады, және Чжан қарсылық көрсеткен кезде сарай толыққанды аяқталған еді.) 383 жылы Чжан Фу Цзяньге қызмет етіп жатқанда, бұрынғы Цинь әскері Цзиньді жоюға тырысып, Фэй өзені шайқасында Цзинь әскерінен жеңіліске ұшырады. Чжан осы мүмкіндікті пайдаланып, тұтқынға алынған Цзинь генералдары Чжу Сюй (朱序) және Сюй Юаньси (徐元喜)мен бірге Цзиньге қашып кетті. (Оның ұлы Чжан Даю, онымен бірге қашуға үлкермеді, кейіннен бұрынғы Ляңды қайта құруға тырысты, бірақ 387 жылы Кейінгі Ляңның негізін қалаушы Лю Гуаннан жеңіліп, қаза тапты.) Цзинь императоры Сяову оны орта деңгейдегі лауазымға тағайындап, ата-бабаларының адалдығын еске алып, Сипин герцогы атағын қайта берді. Ол әдеби дағдыларымен танымал болды, бірақ Цзинь шенеуніктері оны мемлекетін жоғалтқаны және бұрынғы Циньге тұтқынға түскені үшін сыйлаған жоқ. Бір кезде оның психикалық денсаулығы нашарлай бастады (мүмкін Альцгеймер ауруы немесе басқа да сананы әсер ететін аурулар) және маңызды лауазымдарға тағайындалған жоқ. Император Аньның туысы Сима Юаньсян билікке келген кезде (шамамен 390 жылдары) ол Чжанды жиі шақырып, оны мазақтап, бірақ Чжанның кедейлігін ескеріп, округ әкімі етіп тағайындады. Кейін, Хуан Сюань Сима Юаньсянды құлатып, Чжанның әулетінің әскери беделін пайдалануды қалап, Чжанға Лян провинциясының (涼州, қазіргі орталық және батыс Ганьсу, бұрынғы Ляңның иелігі, бірақ сол кезде Цзинь оны бақылаған жоқ) губернаторы лауазымын берді. Чжан 406 жылы қайтыс болды.
Fu Jiān spared Zhang Tianxi and gave him a mid level government post, creating him the Marquess of Guiyi. (Before the campaign started, Fu Jiān had also started building a mansion for Zhang in Chang'an, and by the time that Zhang surrendered, the mansion was complete.) In 383, Zhang was attending to Fu Jiān when Former Qin forces, trying to destroy Jin, was defeated by Jin forces at the Battle of Fei River. Zhang took this opportunity to flee to Jin along with the captured Jin generals Zhu Xu (朱序) and Xu Yuanxi (徐元喜). (His son Zhang Dayu, who was unable to flee with him, later tried to reestablish Former Liang, but was defeated and killed by Later Liang's founder Lü Guang in 387.) Emperor Xiaowu of Jin made him a mid level official and restored him to the title of Duke of Xiping, remembering his ancestors' loyalty. He became known for his literary skills, but the Jin officials largely disrespected him for losing his state and being captured by Former Qin. At some point, his mental state began to deteriorate (perhaps under Alzheimer's disease or some other illness that afflicted the mind) and was no longer given important posts. By the time that Sima Yuanxian, the cousin of Emperor An, was in power (about 390s) he often summoned Zhang to make fun of him, but did consider Zhang's poverty and made him a commandery governor. Later, after Huan Xuan overthrew Sima Yuanxian, he wanted to use Zhang's family reputation for military purposes, and he gave Zhang the title of governor of Liang Province (涼州, modern central and western Gansu, Former Liang's domain, but which Jin did not control at the time). Zhang died in 406.