Кіріспе

Орегон штатында марихуананы заңдастыру туралы дауыс беру шарасы. АҚШ-тың Орегон штатындағы Медициналық марихуана заңы 1998 жылы Орегонның 67-ші дауыс беру шарасы арқылы қабылданды, оған дауыс берушілердің 54,6% қолдау көрсетті. Бұл заң штат заңнамасына өзгерістер енгізіп, белгілі бір медициналық жағдайлары бар пациенттерге дәрігердің ұсынымы бойынша марихуананы өсіруге, иеленуге және пайдалануға рұқсат берді. Аталған заң федералды заңнамаға әсер етпейді, ол әлі де марихуананы өсіру мен иеленуге тыйым салады. 2004 жылғы 33-ші шара заңды тарату орталықтарын міндетті ету арқылы кеңейтуге бағытталған, бірақ сайлаушылар оны қабылдамады. 2010 жылғы 74-ші шара пациенттерге лицензияланған және реттелген коммерциялық емес диспансерлер арқылы медициналық марихуанаға қол жеткізуді қамтамасыз ету, медициналық зерттеулерді қаржыландыру, төмен кірісті пациенттерге көмектесу бағдарламасын құру және Орегонның денсаулық сақтау бағдарламаларын қаржыландыруға көмектесу мақсатында болды.

Заңның тарихы мен ерекшеліктері

Бұл заң Орегонды 1996 жылы Калифорнияның 215 ұсынысынан кейін медициналық марихуанаға қатысты қылмыстық жазаларды алып тастаған АҚШ-тағы екінші штат етті. Ол медициналық марихуана қолданушылардың алғашқы штаттық тізілімін құрды. АҚШ федералды үкіметі медициналық марихуананы мойындамағандықтан, бұл заң штаттық заңнамаға ғана әсер етеді. Яғни, АҚШ федералдық жазалары өз күшінде қалады. 1998 жылғы науқаны үшін Орегон штатының мемлекеттік хатшысы берген ресми бюллетень атауы: "Медициналық мақсатта марихуана қолдануға рұқсат беру; рұқсат беру жүйесін орнату" болды. Бұл шара дәрігері ауруды растап, медициналық марихуананың оған көмектесе алатынын куәландырған "ауыр жағдайлары бар" пациенттерге қатысты штаттық қылмыстық жазаларды жойды. Қайсыбір жағдайларға жататыны: кахексия, қатерлі ісік, созылмалы ауырсыну, эпилепсия және ұстамалармен сипатталатын басқа да аурулар, глаукома, ЖИТС/АИДС, көптеген склероз және бұлшық ет спастикасымен сипатталатын басқа да аурулар, сондай-ақ құсу. 1998 жылы пациенттер ең көп жеті марихуана өсімдігін өсіре алатын болды, олардың арасында үштен аспауы керек еді. Олар қолдануға жарамды 4 унциядан аспайтын марихуананы (бір өсімдікке шаққанда және жеке басында) иеленуге рұқсат етілді. Орегон медициналық марихуана бағдарламасы Орегонның әлеуметтік қызметтер департаменті құрамында жұмыс істейді. 2009 жылдың 1 сәуіріне қарай 20 974 пациент тіркелген, ал осы пациенттерге арналған карталарды 10 626 күтуші ұстаған.

Қолдаушылар мен қарсыластар

Бұл шараны қолдаған топтардың ішінде «Орегондықтар медициналық құқықтар үшін» және «Америка азаматтық бостандықтар одағы» болды, олар медициналық марихуананың ауруға шалдыкқан адамдардың ауырсынуын басқару жолы екенін айтты. Ал «Христиандық коалиция», «Орегондықтар қауіпті есірткілерге қарсы» сияқты түрлі топтар бұл шараға қарсы болды, сондай-ақ Мальтнома округінің сол кездегі шерифі Дэн Ноэлл марихуананы заңдастыру қауіпті болады деп мәлімдеді.

Заңды өзгерту әрекеттері

33-ші шара 2004 жылы бастамашылық петициясы арқылы дауысқа қойылды. Ол заңды кеңейтіп, коммерциялық емес, мемлекеттік лицензиясы бар марихуана диспансерлерін құруға мүмкіндік беретін, олар науқастарға марихуана сата алатын және науқастардың ие бола алатын марихуананың максималды мөлшерін арттыратын болар еді. Диспансерлер мұқтаж науқастарға препаратты тегін беруге міндетті болар еді. Егер шара қабылданғаннан кейін алты ай өткен соң, округте диспансер болмаса, округтік денсаулық сақтау бөліміне диспансер ашуға лицензия берілер еді. Шара сонымен қатар науқасқа рұқсат етілген марихуана мөлшерін де арттырар еді. 33-ші шараны қолдаушылар науқастарға марихуана сатуға тыйым салу олардың емделу үшін қажетті көлемде марихуана алуына кедергі келтіретінін мәлімдеді. Олар бұл шараны сол мәселені шешудің жауапты жолы деп қарады. Кейбір қарсыластар бұл шараны заңдастырудың тығырықтан шығу жолы деп санайтын. Ал кейбіреулері бұл кеңею федералды үкіметтің наразылығын тудырады деп қорқып, олар Орегонның медициналық марихуана бағдарламасын толығымен жабуға тырысады деп ойлады. Дауыс берушілер шараны қабылдамады, оған дауыс бергендердің 42,8% қолдады, 57,2% қарсы болды. 2005 жылы Орегон заң шығарушы органы Сенаттың 1085 заң жобасын қабылдады, ол 2006 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енді. Заң жобасы рұқсат етілген науқастардың ие болатын марихуана мөлшерін жеті өсімдіктен (үш пісіп-жетілгеннен аспайды) және үш унция марихуанадан алты пісіп-жетілген марихуана өсімдігіне, 18 жас өсімдікке және 24 унция пайдалануға болатын марихуанаға дейін арттырды. Заң жобасы сонымен қатар мемлекеттік білікті науқастарға рұқсат етілген мөлшерден асып кеткен жағдайдағы жазаны да өзгертті. Жаңа ережелер науқастарға рұқсат етілген өсімдіктер санын асырған жағдайда сотта медициналық қажеттіліктің "негізді қорғанысын" келтіруге мүмкіндік бермейді. Бірақ шектеулер шегіндегі науқастар мемлекеттік тіркеуге түспесе де, сотта өздерін қорғауға құқылы. 2007 жылғы заң шығару сессиясында Донна Нельсон заң күшін жоюшы органдарға медициналық марихуананы қолдануға тыйым салатын заң жобасын ұсынды. Кевин Манникс, бұрынғы заң шығарушы және губернаторлыққа кандидат, 2008 жылғы жалпы сайлауда сайлаушылардан заңды кері қайтаруды сұраған бастамалық петицияны таратты. Екеуі де сәтті болмады. Медициналық марихуана реформасын жақтаушылар 28-ші бастаманы ұсынды, ол коммерциялық емес диспансерлер арқылы лицензияланған және реттелген медициналық марихуанамен қамтамасыз ету жүйесін құратын. Бұл бастаманың авторы – Орегонның медициналық марихуана заңын жасауға көмектескен Джон Сажо және Миссури университетінің Колумбия заң мектебінде оқып жүргенде марихуана заңын реформалаудың табысты шараларын жасаған Энтони Джонсон. Жақтаушылар бұл шараның науқастарға медициналық марихуанамен қамтамасыз ету үшін қажет екенін және алымдар мемлекетке миллиондаған долларлық кіріс әкелетінін айтады. Диспансерлер мен олардың өндірушілері жинаған алымдар медициналық зерттеулерді қаржыландыруға, аз қамтылған науқастарға көмек көрсету бағдарламасын құруға және Орегон денсаулық сақтау жоспары сияқты Орегонның денсаулық сақтау бағдарламаларын қаржыландыруға жұмсалады. Пациенттер құқықтары жөніндегі коалиция 2010 жылдың 11 қаңтарында Орегонның мемлекеттік хатшысына 61 000-нан астам қол жинап тапсырды, ал 2010 жылдың қараша айында дауыс беруге жарамды болу үшін 82 769 жарамды қол қажет болды. Oregon Green Free, Voter Power және Southern Oregon NORML сияқты пациенттер құқықтары жөніндегі коалицияның мүшелері бастаманы дауысқа қою үшін жеткілікті қол жинады. 2010 жылдың 2 тамызында Орегонның мемлекеттік хатшысы коммерциялық емес диспансерлік ұсыныстың қарашадағы дауыс беру бюллетенінде 74-ші шараның 59-беті ретінде жарияланатынын мәлімдеді. 74-ші шара Орегон штатында үлкен танымалдыққа ие болды және Орегон демократиялық партиясының қолдауын алды, бұл медициналық марихуанаға Орегонда бұрынғыдан гөрі көп қолдау көрсетті. 74-ші шараны қолдау үшін 11 Орегон дауыс берушілерінің памфлеттеріне аргументтер ұсынылды. Аргументтерді бұрынғы Портленд полициясының бастығы және мэрі Том Поттер, зейнеткер Орегон Жоғарғы сотының судьясы Бетти Робертс, бұрынғы федералды прокурор Кристин Олсон, сондай-ақ бірнеше дәрігерлер мен медбикелер, оның ішінде Орегонның медициналық марихуана заңын жасауға бастама көтерген доктор Ричард Байер ұсынды. Progressive Reform of Oregon (Pro Oregon), жаңа 501 (c)(4) федералды коммерциялық емес ұйым, 74-ші шараны қолдауға шақыратын алғашқы жарнаманы шығарды. Pro Oregon марихуана соғысын аяқтауға және заң алдындағы бостандық пен теңдікті қамтамасыз ететін саясатты жүзеге асыруға арналған.