Кіріспе

Британдық оқ-дәрілерді толтыру зауыты

ROF Chorley – Ұлыбритания үкіметіне тиесілі оқ-дәрілерді толтыруға арналған Корольдік қару-жарақ фабрикасы (Толтыру фабрикасы №1). Ол тұрақты Корольдік қару-жарақ фабрикасы ретінде жоспарланған, және екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, басқа ұқсас нысандардан өзгеше, өндіріс үшін ашық қалуы тиіс болған; сондай-ақ ROF Бриджендпен (Толтыру фабрикасы №2) бірге Вулвичтегі Корольдік арсеналдағы Корольдік толтыру фабрикасының орнын алмастыруы жоспарланған. Ол негізінен Экстон ауданында салынған, бірақ ROF Chorley деп аталды. 1980 жылдары Корольдік қару-жарақ фабрикалары жекешелендірілгеннен кейін ол Royal Ordnance plc компаниясының оқ-дәрі бөлімшесінің құрамына кірді, кейіннен BAE Systems Global Combat Systems Munitions өндіріс бөлімшесіне айналды. Chorley зауыты 2005 жылдың шілдесінде жабылды, ал аумақтың көп бөлігі қазір Chorley қаласының шетіндегі Buckshaw Village жаңа елді мекеніне айналды, бірақ көптеген іздер әлі де сақталған. Зауыттың Пэннин тауларының тереңіне, Chorley қаласының үстінен, Хипи ауылында салынған қоймасы болды; BAE әлі де оны пайдалануда, бірақ оның нақты мақсаты әлі ашылмаған.

Ерте тарих

1930 жылдардың соңында, 1939 жылы соғыс басталуға дейін, британ үкіметі қолда бар үш корольдік зауыттың қуатын арттыру және қару-жарақ пен оқ-дәрі өндірісін әуеден бомбалауға ең осал деп саналатын ірі қалалардан және Англияның оңтүстік-шығыс бөлігінен ауыстыру стратегиясын жасады. Осының нәтижесінде, Жабдықтау министрлігі бірнеше Корольдік қару-жарақ фабрикалары мен оларға қосымша фабрикаларды салды. ROF Chorley және ROF Bridgend ең ірі екі толтыру зауыты болды, бірақ олардың екеуі де бітіспей тұрып, Ұлыбритания мен Британ Достастығының оқ-дәріге деген қажеттіліктерін қанағаттандыруға жеткілікті қуаты жоқ екені анық болды. Барлығы екінші дүниежүзілік соғыста 20-ға жуық мемлекеттік толтыру фабрикасы салынды, бірақ олардың ешқайсысы осы екеуінің сияқты үлкен болған жоқ немесе көптеген адамдарды жұмысқа алған жоқ. Қауіпсіздік ең маңызды мәселе болып табылды. Жеке өндіріс ғимараттарының дизайны, стилі және арақашықтығы олардың кең ашық кеңістіктермен немесе, қолданылуына байланысты, шамамен 20 фут (6 метр) биіктіктегі шөптесін төбелермен және өте қалың темірбетон қабырғалармен және көпірлермен бөлінгенін білдірді. Бұл трассаның мақсаты кез келген жарылысты жанындағы ғимараттарға немесе құрылымдарға бағыттаудың орнына, аспанға қарай бұру еді.

Сайт

Бұл нысан кең көлемді жер асты қоймаларымен, жанғыш оқиғалардан қорғаныс жүйесімен және жолдар, тас жолдар мен теміржолдар арқылы байланыстырылған жеке ғимараттармен салынған. Экстон мен Лейленд қаласы арасында салынған бұл нысанның 9 мильдік (шамамен 14,5 километрлік) периметрі бар, ол жекешелендіруге дейін болашақта Қорғаныс министрлігі полициясы (MOD Police) күшіне айналатын күзетшілермен қорғалған. Жекешелендіруден кейін олардың орнына жеке қауіпсіздік күзетшілері қойылды. Лондон, Мидленд және Шотландия темір жолы, Манчестер Викториядан Престонға дейін, Болтон және Экстон түйісі арқылы, Чорли мен Лейленд станцияларымен, ROF нысанын екі аймаққа бөлді. Кішігірім аймақ – темір жол мен Экстон-Лейн арасында орналасқан әкімшілік аймақ. Зауыттың бас әкімшілік кеңсесі осы жерде орналасқан. Сонымен қатар, онда сынақ зертханалары, медициналық орталық, Қорғаныс министрлігі полициясы және негізгі асхана ғимараты болды. Бұл үлкен асхана сахнамен жабдықталған және соғыс кезінде ENSA концерттері мен басқа да ойын-сауық шаралары үшін пайдаланылды. Нысанның үлкен бөлігі темір жолдың солтүстігінде орналасқан және ол жарылғыш заттарды немесе оқ-дәрілерді толтырудың негізгі орны болды. ROF Chorley-дің жеке темір жол станциясы, ROF Halt болды, ол соңғы рет 1965 жылдың 27 қыркүйегінде пайдаланылды. Темір жол желісі, әсіресе станциясы, ROF-тан әр жағынан биіктігі 20 фут (6 метр) кірпіштен тұрғызылған шекара қабырғаларымен бөлінген. Станциядан нысанға көпір арқылы да жетуге болады. 2002 жылы темір жол станциясы мен платформалар бұзылды, өйткені бұрынғы ROF жері тұрғын үйлер салу үшін жүйелі түрде тегістелді. 2011 жылдың 3 қазанында ашылған жаңа Buckshaw Parkway темір жол станциясы ескі станция орнына жақын салынған. Оң жақтағы сурет 2001 жылдың қаңтар айында түсірілген. Онда негізгі платформалардың екі жағында да бұрыштармен жабдықталған екі платформаның беттері көрсетілген. Екі нысанды байланыстыратын негізгі ішкі жол – Орталық жол, темір жол желісін екі жағынан жаяу жүргіншілерге арналған жолдары бар тік көпір арқылы кесіп өтеді. Жарылғыш заттар орналасқан аймаққа жеке кіреберістер болды; олардың бірі Лейленд қақпасы деп аталды. Жекешелендіруден кейін темір жол желісі арқылы өтетін жол аз пайдаланылды және екі нысан үшін жеке кіреберістер, яғни Лейленд қақпасы мен Экстон қақпа үйі пайдаланылды.

Екінші дүниежүзілік соғыс өндірісі

1939 жылғы қыркүйекте Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда жаңа зауытта 1000-нан астам өндіріс жұмысшысы жұмыс істеді. 1940 жылғы маусым айына қарай онда жұмыс істейтіндердің саны 15 000-ға жетті. Соғыс жылдарындағы ең жоғары көрсеткіште ROF Chorley-де 28 000-нан астам адам жұмыс істеді. Бұл – таңғажайып сан, өйткені бүкіл Ұлыбританияда 19 000-нан астам жұмысшысы бар оншақты ғана зауыт болды (олардың төртеуі Корольдік Арсенал, ROF Бишоптон, ROF Chorley және ROF Bridgend). ROF Chorley – Барнс Уоллис жобалаған және «Dambusters» шабуылымен әйгіттелген секіретін бомбалардың толтырылған орны, ал үлкен сыйымдылықтағы авиабомбаларды толтырудың негізгі орны ROF Glascoed болды. Зауыттың жалпы құны 13,140,000 фунт стерлингті құрады. Зауытты әуе шабуылына қарсы артиллерия қорғады. Бір кезде қаруды және пиллбоксты орналастырған артиллериялық позиция 2017 жылы Уитл-ле-Вудс маңындағы Лукас Гриннен табылып, жаңа тұрғын үйлер салу барысында қайта жаңартылды. Зауыт 1940 және 1944 жылдары бірнеше рет немістердің нысанасына айналды, бірақ ауылдық жерде орналасқандықтан, немістер негізгі нысананы бомбалаудың орнына, оның төңірегін бомбалады, бірнеше шаруашылықты зардапқа ұшыратты, тіпті бір рет тауық қорасын да бұзды.

Соғыстан кейінгі өндіріс

1945 және Корея соғысы арасындағы тыныш кезеңде ROF Chorley, ROF Bridgwater және ROF Glascoed сияқты, Airey екі қабатты құрастырылған бетон үйлерге арналған бетон бөлшектерін өндірді. ROF Chorley сонымен қатар теміржол үшін бетонды тіреулер және киім-кешек те өндірді. 1990 жылдардың ортасына дейін, қауіпсіздік мақсатында, британдық Ordnance Survey карталары ROF нысандарын көрсетпеді және олардың құрылысына дейінгі жағдайды көрсетті. 1970 жылдардан бері тараған әңгімеге сәйкес, Орталық Ланкаширдің жаңа қаласының орталығы осы "бос" жерге салынуы жоспарланған, бірақ жоспарлаушылар бұл жер Қорғаныс министрлігіне тиесілі және жоғары қуатты жарылғыш заттарды сақтауға лицензиясы бар екенін анықтады. Карталардың жаңа басылымдарында ғимараттардың, жолдардың және теміржол байланыстарының толық мәліметтері көрсетіліп, олар жай ғана "Зауыт" деп белгіленген.

Жекешелендіру

Жекешелендіруден кейін Royal Ordnance plc штаб-пәтері ROF Chorley-ге көшірілді және бұрынғы қоймадан жасалған "әкімшілік алаңында" жаңа кеңсе ғимаратына орналастырылды. Дегенмен, Royal Ordnance plc-нің ресми тіркелген кеңсесі Лондонда қалды. Жекешелендіруден кейін шамамен жиырма жыл бойы бұл орын Корольдік орнаменттер Чорли, немесе RO Defence, Chorley деп белгілі болды; бірақ кейіннен атын жоғалтып, ақырында BAE Systems Land Systems нысанына, содан кейін BAE Systems Land and Armaments нысанына айналды. Штаб-пәтер функциясы Чорлиден BAE Systems Filton нысанына көшірілді.

Жүгірту және жабу

1990 жылдардың басында бүкіл нысан үшін ұзақ мерзімді стратегия жасалды, ол нысанның жарылғыш заттар аймағының маңызды бөлігін жою және залалсыздандыруды, сондай-ақ оны басқа мақсаттарда пайдалануды – көбінесе тұрғын үй салуды қамтиды. Нысанның бір бөлігі артық деп жарияланды, ал ғимараттарды жарылғыш заттардан тазарту үшін өртеді. Нысанның сақталған бөлігінде жарылғыш заттармен жұмыс істеуге қатысты жұмыстар жүргізілді, бірақ ол да 2007 жылы жабылды. 2000 жылы Корольдік қару-жарақ бас кеңсесі BAE Systems компаниясының Бристольдегі Фильтонға, ал кейінірек Монмутширдегі Гласкойдқа көшірілді. Бұл қалдық жердің көп бөлігі ғимараттардан толығымен тазаланды және оның үлкен бөлігі жаңа Бакшоу ауылын салуға пайдаланылды. Жердің бір бөлігі жеңіл өнеркәсіптік пайдалану үшін де дамытылды. Бұрынғы бас әкімшілік кеңсесі ересектерге арналған колледжге айналдырылып, Раншоу колледжінің Экстон-Лейн учаскесінің бір бөлігі болды. Алайда, ол 2022 жылы Ланкашир полициясына Chorley полиция бөлімінің жаңа орны болу үшін сатылды. Орталық жол әлі де бар, бірақ көпірдің жабыны ауыстырылды және жол жаңартылды; қазір ол Орталық даңғылы деп аталады. 2009 жылы BAE Systems компаниясы ҰҚО-мен (Қорғаныс министрлігімен) жасасқан келісімшарт аяқталғанын мәлімдегеннен кейін бұрынғы ROF Heapey қызметтен шығарылды. Нысан жарылғыш заттарды тасымалдау және сақтау саласындағы маман Redcliffe International компаниясына сатылды және қазіргі уақытта Heapey нысанында 192 тонна жарылғыш заттарды сақтауға лицензиясы бар.