Құдай куәгерлерінің әлем соңына қатысты нанымдары

Кіріспе

Ехоба куәгерлерінің дүние соңы туралы сенімдері – олардың діни сенімдерінің орталық бөлігі болып табылады. Олар Иса Мәсіхтің 1914 жылдан бері көкте патшалық құрып отырғанына сенеді, бұл мерзімнің Киелі кітапта болжамдалғанына сенімді. Олар сондай-ақ, 1919 жылы Чарльз Тейз Расселмен байланысты Библия зерттеушілері Құдайдың өзіне таңдалған халқы болды деп есептейді. Олардың хабарламасын қабылдамай, Құдайға еріксіз бағынудан бас тартатындар Армагеддон кезінде жақын арада жойылмақ, бұл жаңа жерлік қоғамның осы патшалықтың адал қолдаушыларынан құралатынын қамтамасыз етеді. Топтың 1914 жылға байланысты доктриналары – 1879 мен 1924 жылдар аралығында «Күзет мұнарасы» қоғамының басылымдарында 1799, 1874, 1914, 1918 және 1925 жылдарға қатысты бірқатар қатаң мәлімдемелердің мұрасы болып табылады. Осы жылдардың маңыздылығы туралы, соның ішінде Иса Мәсіхтің болуы, «соңғы күндердің» басталуы, дүниелік үкіметтердің құлауы және еврей патриархтарының тірілуі туралы талаптар бірінен соң бірі қабылданбады. 1922 жылы қоғамның бас журналы «Күзет мұнарасы» оның хронологиясын «ең әлсіз буынынан да нашар» деп сипаттады, бірақ хронологиялық байланыстардың «құдайдан шыққан және құдаймен расталған, ешқандай шектеусіз дұрыс» және «даусыз фактілер» екенін де мәлімдеді.

Jehovah's Witnesses beliefs regarding the end of the world

The eschatology of Jehovah's Witnesses is central to their religious beliefs. They believe that Jesus Christ has been ruling in heaven as king since 1914, a date they believe was prophesied in Scripture, and that after that time a period of cleansing occurred, resulting in God's selection of the Bible Students associated with Charles Taze Russell to be his people in 1919. They believe the destruction of those who reject their message and thus willfully refuse to obey God will shortly take place at Armageddon, ensuring that the beginning of the new earthly society will be composed of willing subjects of that kingdom. The group's doctrines surrounding 1914 are the legacy of a series of emphatic claims regarding the years 1799, 1874, 1914, 1918 and 1925 made in the Watch Tower Society's publications between 1879 and 1924. Claims about the significance of those years, including the presence of Jesus Christ, the beginning of the "last days", the destruction of worldly governments and the earthly resurrection of Jewish patriarchs, were successively abandoned. In 1922 the society's principal magazine, Watch Tower, described its chronology as "no stronger than its weakest link", but also claimed the chronological relationships to be "of divine origin and divinely corroborated in a class by itself, absolutely and unqualifiedly correct" and "indisputable facts",

The Watch Tower Society has stated that its early leaders promoted "incomplete, even inaccurate concepts". The Governing Body of Jehovah's Witnesses says that, unlike Old Testament prophets, its interpretations of the Bible are not inspired or infallible. Witness publications say that Bible prophecies can be fully understood only after their fulfillment, citing examples of biblical figures who did not understand the meaning of prophecies they received. Watch Tower publications often cite Proverbs 4:18, "The path of the righteous ones is like the bright light that is getting lighter and lighter until the day is firmly established" (NWT) to support their view that there would be an increase in knowledge during "the time of the end", as mentioned in Daniel 12:4. Jehovah's Witnesses state that this increase in knowledge needs adjustments. Watch Tower publications also say that unfulfilled expectations are partly due to eagerness for God's Kingdom and that they do not call their core beliefs into question.

«Күзет мұнарасы» қоғамы өздерінің алғашқы басшылары «толық емес, тіпті дәл емес ұғымдарды» таратуға тырысқанын айтты. Ехоба куәгерлерінің Басқарушы кеңесі, Ескі өсиеттегі пайғамбарлардан айырмашылығы, олардың Библияға жасаған түсіндірмелері шабыттандырылмаған және қатесіз емес екенін мәлімдейді. Куәгерлердің басылымдары Библиялық болжамдарды олар орындалғаннан кейін ғана толық түсінуге болатынын көрсетеді, осыған байланысты, алған болжамдарының мағынасын түсінбеген Библиялық тұлғалардың мысалдары келтіріледі. «Күзет мұнарасы» басылымдары жиі Нақыл сөздер 4:18-ді келтіреді: «Адалдардың жолы – жарқырап, күн шыққанша көрінетін нұр» (ЖСЖ), бұл «соңғы заман» кезінде білімнің артуына қатысты Даниял 12:4-те айтылған пікірді қолдайды. Ехоба куәгерлері білімнің осы өсуіне түзетулер қажет екенін айтады. «Күзет мұнарасы» басылымдарында орындалмаған үміттердің себебі Құдайдың Патшалығына деген құлшыныс екені және олардың негізгі сенімдеріне күмән келтірмейтіні айтылады.

Қазіргі сенімдер

Ехоба куәгерлері қазіргі дүниелік қоғамның немесе "әлем жүйесінің" Құдайдың үкімімен жақындап келе жатқан аяқталуын, одан құтқарылғандардың аман қалуын үйретеді. Бұл үкім Аян кітабындағы "сатылған әйел" – Ұлы Вавилон деп аталатын жалған діннен басталады. Олар бұл атауды басқа барлық діндерге қолданады. Олар қазір нақты бір күнді күтпейді, бірақ түрлі оқиғалар осы "әлем жүйесінің" аяқталуына, содан кейін Армагеддонға алып келеді деп сенеді. Армагеддон – Құдайдың жер бетіндегі барлық биліктерді жоюы. Армагеддоннан кейін Құдай өзінің көктегі Патшалығын жерге де кеңейтеді. Олар Армагеддоннан кейін, Жохан 5:28, 29-ға сүйенген жазбалар бойынша, өлгендер бірте-бірте қайта тіріліп, мың жылға созылатын "сот күніне" келеді деп сенеді. Бұл сот олардың қайта тірілгеннен кейінгі істеріне, бұрынғы істеріне емес, қаралады. Мың жылдың соңында Шайтан кемел адамзатты жаңылыстыру үшін қайтадан келтіріледі. Нәтижесінде, толық сынақтан өткен, даңқталған адамзат туындайды.

Иса Мәсіхтің осында болуы

Күзет мұнарасы қоғамының басылымдары Иса Мәсіхтің көзге көрінбейтін түрде 1914 жылдың қазан айында көкте патшалық құрып, билік ете бастағанын үйретеді. Олар Мәсіхтің көктегі билігінің басталуы адамзат үшін бастапқыда нашар көрінетінін айтады, себебі ол Шайтанның көктен жерге қуылуымен басталады. Аян 12-де айтылғандай, бұл оқиға адамзатқа қысқа мерзімді "қайғы-қасірет" әкеледі. Мәсіх Шайтанның жердегі ұйымын жойып, Шайтанды тұңғиыққа тастап, Исаны Құдайдың тағайындаған патшасы ретінде жер бетінде билік ететін Құдайдың Патшалығын орнату арқылы бұл қайғы-қасірет аяқталады. Олар грекше "парусия" сөзінің "келу" деп аударудың орнына, көрінбейтін, ұзаққа созылған "болмыстың" дұрыс түсініктемесі екенін санайды, ол тек бірқатар "белгілер" арқылы сезіледі. Куәгерлер 1914 жылдың маңыздылығы туралы сенімдерін Күзет мұнарасы қоғамының Киелі кітап хронологиясын түсіндіруіне негіздейді, бұл түсіндірме Бабыл тұтқыны мен Иерусалимнің қирауы б.з.д. 607 жылы болды деген тұжырымға байланысты. Осыдан олар Даниял кітабының 4-тарауы б.з.д. 607 жылдан 1914 жылға дейінгі 2520 жылдық кезең туралы пайғамбарлық айтады деген қорытындыға келеді. Олар бұл кезеңді Лұқа 21:24-тен алынған "елдер уақыты" немесе "халықтардың белгіленген уақыты" деп түсіндіреді. Олар Бабыл әскері Иерусалимді басып алғанда, Дәуіттен тараған патшалар әулеті үзілгенін, содан бері Құдайдың тағы "тапталғанын" және Иса 1914 жылдың қазан айында билік ете бастағанға дейін осылай болғанын есептейді. Олар Армагеддон соғысынан кейін Иса жер бетінде 1000 жыл патшалық ететінін, содан кейін барлық билікті Яхвеге қайтаратынын үйретеді.

"Соңғы күндердің" белгісі

Ехоба куәгерлері 1914 жылдың қазан айынан бері адамзаттың соғыстар, аурулар, ашаршылық, жер сілкіністері және моральдық құлдыраумен сипатталатын, "соңғы күндер" деп аталатын аса ауыр кезеңде өмір сүріп жатқанын үйретеді. Олар өз уағыздауларын осы белгінің бір бөлігі деп есептейді және көбінесе Матай 24:14-тегі мәтінге сілтеме жасайды: «Бұл Патшалық туралы жақсы жаңалық барлық елдерге куәлік беру үшін бүкіл дүниеге жарияланады, содан кейін соңы келеді». (MKJV)

Олар 1914 жылдың тамызындағы Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуы, 1918 жылдың мамырындағы испан қызбасы, 1939 жылғы Екінші дүниежүзілік соғыс, 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі террористік шабуылдар және соңғы кезде пайда болған COVID-19 пандемиясы сияқты қазіргі әлемдегі түрлі апаттардың осы сенімдерін растайтынын мәлімдейді.

Дінге қатысты үкім

Ехоба куәгерлері 1918 жылы Мәсіхтің өзін христиан деп жариялаған әлемдік діндердің барлығын сотқа тартқанына және он сегіз айдан кейін Мәсіхтің өкілі деп үміттене білген топтар мен діндердің ішінде тек "Киелі кітап зерттеушілері" – Ехоба куәгерлерінің пайда болуы Құдайдың қанағаттануына жеткеніне сенеді. "Күзет мұнарасы" қоғамының жарияланымдарында әлемдік басқа діндер Құдайды бұрмалап көрсетіп, әлемді жеккөрушілікке толы еткендігі айтылады. Олар Аян кітабының 17:3–6 аяттарында айтылған "Ұлы Вавилон" мен "сатылықтардың анасы" – "жалған діннің әлемдік империясы" екенін көрсетеді.

Соңғы, ұлы сынақ кезінде, басқа барлық діндер Ехобаның басшылығымен Біріккен Ұлттар Ұйымының "ессіз" мүше елдері тарапынан жойылмақ. Куәгерлердің жарияланымдары Біріккен Ұлттарды Аян кітабының 17:12, 13 аяттарындағы "он патшаның" өздерінің "күші мен билігін" тапсырған "адамзат" деп сипаттайды.

Эсхатологияның тарихы

Күзет мұнарасы қоғамының эсхатологиялық ілімдері Чарлз Тейз Расселдің ең алғашқы жазбаларына негізделген, бірақ содан бері маңызды өзгерістерге ұшырады. Көптеген өзгерістер 1874, 1914, 1918 және 1925 жылдарына байланысты көзқарастардың өзгеруін көрсетеді.

Алғашқы күтулер (1871-1881)

Нельсон Х. Барбурдың ізбасарлары болған Екінші адвентистер 1873 жылы, ал кейіннен 1874 жылы Мәсіхтің айқын және керемет оралуын күтті. Олар басқа адвентистік топтармен келісіп, "соңғы күндер" деп аталатын "соңғы заманның" 1799 жылы басталғанын айтты. 1874 жылғы көңілі қалудан кейін көп ұзамай Барбурдың тобы Мәсіхтің 1874 жылы жерге көрінбей оралғанына шешім келдірді. Барбур 1875 жылы шығарылатын "Таң хабаршысы" журналындағы жазбаларында эсхатологиялық көзқарастарын баяндап, 1874, 1878, 1881 және 1914 жылдарын байланыстырды. "Егін жинау" 1874 жылдан 1878 жылдың көктеміне дейін жалғасуы керек еді, соңында "жанды қасиеттілердің көкке көтерілуімен" аяқталады. 1877 жылы Барбур мен Расселл Барбурдың бұрынғы тұжырымдамаларын қайталайтын «Үш әлем және осы дүниенің егіні» атты кітапты бірлесіп жариялады. Онда 1874 жылы Мәсіхтің көзге көрінбей оралуы, 1875 жылы қасиеттілердің қайта тірілуі жарияланды, сондай-ақ 1878 жылы «егін жинаудың» аяқталуы және қасиеттілердің жұмаққа көтерілуі, ал 1914 жылы «ашу күнінің» соңғы аяқталуы болжалды. 1874 жыл адамзат тарихының 6000 жылдығының аяқталуы және Мәсіхтің сот ісін бастауы деп есептелді. 1878 жылды қасиеттілердің көтерілу жылы ретінде таңдау Мәсіхтің қызметіндегі 3½ жылдық кезеңді оның келуінен кейінгі ұқсас «егін жинау» кезеңімен теңестіретін параллель дәуірлерді қолдануға негізделді. Расселл олардың «біршама көңілі қалғанын» мойындады, бірақ «егін жинау жеті жылға созылатын» қосымша 3½ жылдық кезең болады деп шешті. «Таң хабаршысы» журналының кезекті нөмірлері 1881 жылдың күзін «Егін жинаудың» аяқталуы және шіркеудің жұмаққа көтерілуінің ықтимал уақыты деп көрсетті. Расселл доктриналық айырмашылықтарға байланысты Барбурдан бөлініп, 1879 жылдың шілдесінде «Сион мұнарасы» басылымын шығара бастады.

Гизаның Ұлы пирамидасы (18761928)

Джон Тейлор мен Чарльз Пьяцци Смиттың пирамидалогиялық теорияларының ықпалымен, Нельсон Барбур мен Чарльз Расселл Ғизаның Ұлы пирамидасында 1874 және 1914 жылдарға сілтеме жасайтын «пирамидалық дюймдер» түріндегі пайғамбарлық өлшемдер бар екенін үйретті. Расселл Ұлы пирамиданы «Құдайдың тас куәсі және пайғамбары» деп қарастырды. Смит Расселлдің Ұлы пирамида туралы қолжазбасын жариялау алдында қарап шықты. Расселл оған және шотланд жазушысы Роберт Мензиеске «Ұлы пирамида – Ехобаның «Куәсі», және ол табиғат ғылымы сияқты, Құдайдың шындығына куә болатын маңызды куәгер» деген пікірдің негізін қалауда алғыс айтты. Ұлы пирамиданың ішіндегі өлшемдерден алынған пайғамбарлық күндер, Киелі кітаптың түсіндірмелерімен үйлесімді деп есептелді. Расселл 1914 жылы «Жаратылыстың фотодрамасы» атты фильмі мен түсті слайдтар жинағына Ұлы пирамиданы қосты, бұл пирамиданың Ескі өсиеттегі дін қызметкері және патша Мелхиседек салғанын ұсынды. «Жазбаларды зерттеулердің» бірінші томының арнайы басылымы да жарық көрді, ол «Замандардың құдайлық жоспары және Ұлы пирамиданың куәландыратын дәлелі» деп аталды. Расселлдің тілегіне сәйкес, оның Пенсильвания штатының Питтсбург қаласындағы қабірінде 2 метр биіктіктегі пирамиданың көшірмесі орнатылды, оның төбесі «Мысырдың Ұлы пирамидасының төбесінен үлгі алынып, Христиандықтың символы болды». Расселлдің Ұлы пирамидаға қатысты түсіндірмелері оның қозғалысының көрнекті мүшелері Джон мен Мортон Эдгардың жазбаларымен қолдау тапты. Расселл алғаш 1874 жылдың 3416 пирамидалық дюйм өлшемінен шығарылғанын айтқан, бірақ 1910 жылғы басылымда бұл өлшем 1915 жылға қарай түзетілді. Эдгарлар өлшемді түзету мен күнді өзгертудің себебі Смит жасаған қателіктер екенін мәлімдеді. 1920 жылдардың басында 1914 жылға жасалған пирамидалық болжамдардың мағынасы «ескі жаман тәртіп 1914 жылы жойыла бастады» деп қайта түсіндірілді. 1924 жылы «Алтын ғасыр» журналының бір санында Ұлы пирамида «Ғылыми Киелі кітап» деп аталды және Ұлы пирамиданың ішіндегі Ұлы галереядағы өлшемдер 1874, 1914 және 1925 жылдарын растағанын қосты. Сол сияқты, 1924 жылы жарық көрген «Жәннатқа апаратын жол» атты басылым Ұлы пирамиданы «Тас Киелі кітап» деп атап, былай деп қорытындылады: «Нұхтың ұлы, Құдайдың адал қызметшісі Шем оның құрылысына жетекшілік еткен болуы мүмкін. Онда геометриялық, географиялық, астрономиялық және математикалық ғылымның ең терең құпиялары ашылған. Пирамидада да Құдайдың Киелі кітаптағы жоспары бейнеленген. Онда Израиль ұлдарының Мысырдан көшіп шығу күні, Исаның туған және қайтыс болған күні көрсетілген. Ол француз революциясын 1789 жылға, ал Ұлы дүниежүзілік соғысты 1914 жылға, сондай-ақ тағы көптеген оқиғаларды көрсетеді. Ол Мұса пайғамбар Киелі кітаптың бір бөлігін жазғанға дейін бес жүз жылдан астам уақыт бұрын салынған. Ол сол кездегі даналықтан әлдеқайда жоғары, сондықтан оны салушы адам болмауы керек. Оның Киелі кітаптың ілімдерімен үйлесімділігі Құдайдың оны жобалағанын дәлелдейді». 1928 жылы Ұлы пирамидада Киелі кітаптың уақыт белгісінің пайғамбарлық жоспары бар деген сенім жоққа шығарылды және Пирамида «Шайтанның басшылығымен» салынған деп есептелді.

Influenced by the pyramidology theories of John Taylor and Charles Piazzi Smyth, Nelson Barbour and Charles Russell taught that the Great Pyramid of Giza contained prophetic measurements in "pyramid inches" that pointed to both 1874 and 1914. Russell viewed the Great Pyramid as "God's Stone Witness and Prophet". Smyth reviewed Russell's manuscript on the Great Pyramid before publication. Russell credited him and Scottish writer Robert Menzies for the view "that the Great Pyramid is Jehovah's 'Witness', and that it was as important a witness to divine truth as to natural science." Prophetic dates derived from the measurements inside the Great Pyramid were seen as complementary to biblical interpretations. Russell included the Great Pyramid as part of his film and color slide production The Photo Drama of Creation in 1914, suggesting that the Great Pyramid was built by the Old Testament king priest Melchizedek. A special edition of the first volume of Studies in the Scriptures was also published, which was re titled The Divine Plan of the Ages and the Corroborative Testimony of the Great Pyramid. In accordance with Russell's wishes, a 7 feet (2 m) high replica of a pyramid was erected at his gravesite in Pittsburgh, Pennsylvania with its capstone "patterned after the capstone of the Great Pyramid of Egypt, symbolic of the Christ." Russell's interpretations of the Great Pyramid were supported by the writings of John and Morton Edgar who were prominent members of his movement. Russell had first stated that 1874 was derived from a measurement of 3416 pyramid inches, but the measurement was revised in the 1910 edition to to point to 1915. The Edgars claimed that the revision in measurement and change in date was a result of errors made by Smyth. In the early 1920s, the significance of the pyramidological predictions for 1914 were re interpreted to mean that "the old evil order began to pass away in 1914." In 1924, an issue of Golden Age referred to the Great Pyramid as "the Scientific Bible" and added that measurements on the Grand Gallery inside the Great Pyramid confirmed the dates 1874, 1914 and 1925. Similarly, the 1924 publication The Way to Paradise refers to the Great Pyramid as "the Bible in Stone" and concludes:
It is quite probable that Shem, son of Noah, a faithful servant of God, was in charge of its construction. In it have been discovered some of the deepest secrets of geometrical, geographical, astronomical, and mathematical science. The pyramid also outlines in its own peculiar way the same plan of God that we find in the Bible, and it dated beforehand some of the most notable events that have occurred in the history of mankind. It gives the date of the exodus of the Children of Israel from Egypt, and the date of birth and death of Jesus. It gives the date of the French revolution as 1789, and the great World War as 1914, besides many more. It was built over five hundred years before Moses wrote any part of the Bible. It is so far in advance of the wisdom of that day that no man could have been the architect. Its harmony with the Bible teachings prove that God designed it. In 1928, the belief that the Great Pyramid contained a prophetic blueprint of biblical chronology was rejected, and the Pyramid was seen as built "under the direction of Satan the Devil."

"Қазір өмір сүріп жатқан миллиондаған адам ешқашан өлмейді!" (1918-1925)

1920 жылға жасалған болжамдар сол жыл жеткенге дейін жаңа уақыт санауының пайдасына қабылданбады. 1918–1919 жылдары «Құлақ мұнарасы» қоғамының екінші президенті Джозеф Франклин Рутерфорд «Қазір тірілердің миллиондаған адамдары ешқашан өлмейді!» деген тақырыпта әлемдік дәріс оқу сериясын бастады, кейіннен ол кітапша түрінде жарияланды. Онда 1914 жылдың маңызы қайта қаралып, ол «соңғы күндердің» басталуы ретінде түсіндірілді. Ол 1925 жылға қатысты жаңа болжамдарды қамтыды, оның ішінде Киелі кітаптағы ататектер Ыбырайым, Ысқақ және Яқубтың, сондай-ақ «князьдер» деп аталған Ескі өсиеттегі басқа да тұлғалардың қайта тірілуі болды. Олардың қайта оралуы жаңа дәуірдің басталуын білдіретін еді, сол кезде сол уақытта тірі болған миллиондаған адам мәңгілік өмір сүре алатын болар еді. Кітапта 1925 жыл «Құдайдың бекітуімен белгіленген» жылдардың бірі екені айтылды. «Құлақ мұнарасы» журналы 1925 жылға қатысты уақыт санауының дәлелдері 1914 жылға қарағанда күштірек екенін мәлімдеді, бірақ бұрынғы болжамдарға байланысты көңілі толмағандардың болатынын мойындады және «1925 жылы кейбіреулер күтетін барлық нәрсе сол жылы орындалмауы мүмкін» екенін, ал күтулер «сынақтан өткізу және тазалау құралы» болуы мүмкін екенін ескертті. 1925 жыл да ешқандай оқиғасыз өтіп кеткеннен кейін, кейбір қауымдарда Киелі кітапты зерттеушілердің қатысуы күрт азайды, ал жылдық Еске алу кешірісіне қатысу 1925 жылғы 90 434-тен 1928 жылға қарай 17 380-ге дейін төмендеді.

"Армагеддонның қасындамыз" (19251966)

1920 жылдан 1930 жылға дейін Күзет мұнарасы қоғамы Рутерфордтың басшылығымен осы эсхатологиялық үміттердің сәтсіздігінен кейін хронологиясының көп бөлігін түбегейлі өзгертті. 1920 жылдың шілдесінде «Қораулы мұнара» Исаның 1878 жылы емес, 1914 жылы көкте патшалыққа отырғанын алғаш рет жариялады. 1927 жылғы «Қорық мұнарасында» «әулиелердің» қайта тірілу уақыты 1878 жылдан 1918 жылға ауыстырылды, олардың Христоспен бірге көктегі өмірге рухани жаратылыстар ретінде тірілгені түсіндірілді. 1929 жылы «Соңғы күндердің» басталуы 1799 жылдан 1914 жылға ауыстырылды, ал «Христостың келуінің» 1874 жылдан 1914 жылға ауыстырылуы алғаш рет 1930 жылы көрсетілді. Христостың екінші келуі жерге «көңіл бұру» ретінде жаңадан түсіндірілді, Христос көкте қала береді – бұл жерге нақты оралу туралы бұрынғы ілімнен айырмашылық. «Ұлы Вавилонның» 1878 жылдан 1919 жылға дейінгі үкімі 1930 жылы жарық көрген «Нұр» кітабымен өзгертілді. «Ұлы қиыншылықтың» 1914 жылы басталғаны және 1918 жылы «үзіліске ұшырағаны» – Армагеддонда қайта басталатыны туралы ілім 1969 жылы жоққа шығарылды. 1930 жылы Рутерфорд Калифорниядағы «испандық үйге» көшті, оны Бет-Сарим деп атады, яғни «Принцтер үйі». Ол бұл үйді Армагеддонға дейін қайта тірілуі күтілген ежелгі кітаптық «принцтерге» сенімділікпен тапсырды. Рутерфорд қысты Бет-Саримде өткізді және 1942 жылдың қаңтар айында онда қайтыс болды. Ежелгі өсиеттегі «принцтердің» Армагеддонға дейін қайта тіріледі деген сенім 1950 жылы тасталды. 1930 жылдардың ортасы мен 1940 жылдардың басында Күзет мұнарасы қоғамының жарияланымдары Армагеддонның жақындап келе жатқанын, «айлар» ішінде және «бірден» болатынын баса көрсетті. Жарияланымдарда жаңа мүшелерге «Армагеддон алдында» үйленбеуге және бала тумауға кеңес берілді. 1943 жылы жас куәгерлерге мынадай кеңес берілді: «Армагеддоннан аман өтіп, жер бетін адал ұрпақпен толтыруға Құдайдың тапсырмасын алған Иеміздің 'басқа қойлары' үшін қиыншылық пен Армагеддонның жойылғаннан кейін іс-әрекет етуі жақсы және даналық болар еді». Бұл көзқарас 1950 жылы жоққа шығарылды.

From 1920 until 1930, the Watch Tower Society, under Rutherford's leadership, radically changed much of its chronologies after the failure of these eschatological expectations. In July 1920, the Watch Tower first declared that Christ had been enthroned as king in heaven in 1914, not 1878. A 1927 Watch Tower transferred the timing of the resurrection of the "saints" from 1878 to 1918, explaining that they would be raised as spirit creatures to heavenly life to be with Christ there. In 1929, the start of the "Last Days" was changed from 1799 to 1914 and the change of "Christ's Presence" from 1874 to 1914 was first indicated in 1930. Christ's Second Advent was newly explained as a "turning of attention" to the earth, with Christ remaining in heaven—a departure from the earlier teaching of a literal return to earth. The judgment of "Babylon the Great" was changed from 1878 to 1919 with the publication of the book Light in 1930. The teaching that the "great tribulation" had begun in 1914 and was "cut short" in 1918—to be resumed at Armageddon—was discarded in 1969. In 1930, Rutherford took up residence in a "Spanish mansion" in California which he called Beth Sarim, meaning, House of the Princes. It was held in trust for the ancient biblical "princes" who were expected to be resurrected immediately prior to Armageddon. Rutherford spent the winter months at Beth Sarim and died there in January, 1942. The belief that Old Testament "princes" would be resurrected before Armageddon was abandoned in 1950. In the mid 1930s and early 1940s, Watch Tower Society publications placed emphasis on the imminence of Armageddon, said to be "months" away and "immediately before us." Publications urged converts to remain single and childless because it was "immediately before Armageddon." Young Witnesses were counseled in 1943: "It is better and wiser for those of the Lord's 'other sheep' who hope to survive Armageddon and be given the divine mandate to fill the earth with a righteous offspring to defer matters until after the tribulation and destruction of Armageddon is past." This view was discarded in 1950.

"1914 жылғы ұрпақ" (1976 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

1975 жылдан кейін Күзет мұнарасы қоғамы 1914 жылғы оқиғаларды көрген адамдардың ұрпағының бәрі өлмей тұрып, Құдай адамзатқа сот үкімін орындайды деген ілімді әрі қарай баса назарда ұстады. Бұл ілім Мәтін 24:34 («Расында, Мен сендерге айтамын: осы ұрпақ өтпейінше, мұның бәрі орындалады») деген түсіндірмеге негізделген. «Ұрпақ» термині берілген кезеңде өмір сүрген адамдардың ұрпағын «күмәндісіз» білдіреді деп есептелді. Бұл термин 1940 жылдардан бастап Армагеддонның жақындауына қатысты қолданылып келді, сол кезде «бір ұрпақ» шамамен 30-40 жылды қамтиды деген пікір болған. 40 жылдық мерзім өтіп, Армагеддон болмаған соң, «ұрпақ» терминінің мағынасы бірнеше рет өзгерді: 1952 жылы ол алғаш рет 80 жыл немесе одан да ұзақ өмірді білдіреді деп айтылды; 1968 жылы ол 1914 жылы 15 жасқа толғандарға қатысты қолданылды, олар «'соңғы күндер' басталғанда болған оқиғаларды түсініп көруге жеткілікті ересек» деп есептелді (автордың курсиві). 1980 жылы осы «ұрпақтың» басталу күні 20 ғасырға жылжытылды, яғни 1904 жылы туған, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда 10 жасқа толған адамдарға қатысты қолданылды. «Құлағыңнан шыққан сөзді тыңда» кітабында былай делінген: «Олардың санының азаюы – 'заманның соңы' тез жақындап келе жатқанының тағы бір белгісі». 1982 жылдан 1995 жылға дейін «Ойғалыңдар!» журналының ішкі мұқабасында «1914 жылғы ұрпаққа» сілтеме жасалды, ол «Жаратушының 1914 жылғы оқиғаларды көрген ұрпақ жойылғанға дейін бейбіт және қауіпсіз жаңа әлем құру туралы уәдесіне» ишарат жасады. 1985 жылы Куәгерлерге еске салынды: «1914 жылғы ұрпақ өмірінің кешкі уақытына жетті, сондықтан осы пайғамбарлықтың орындалуына уақыт қалмайды». Басқарушы кеңестің бұрынғы мүшесі Реймонд Франц Ехоба куәгерлерінің Басқарушы кеңесінің мүшелері ілімді түбегейлі өзгеше түсіндірумен алмастыруды талқылағанын және 1980 жылы Альберт Шрёдер, Карл Клейн және Грант Сьютер «ұрпақтың» басталуын 1957 жылға жылжуды ұсынғанын, бұл Спутник ұшырылған жылмен сәйкес келеді деді. Оның айтуынша, бұл ұсынысты Басқарушы кеңестің қалған мүшелері қабылдамады. Бұрын «1914 жылғы ұрпақ» ілімі «күмәндісіз» деп сипатталғанына қарамастан, 1995 жылы ол жоққа шығарылды. 70-80 жылдық нақты өмір сүру мерзімі емес, «ұрпақ» терминінің мағынасы «бір тарихи кезеңдегі қазіргі заманда өмір сүріп жатқан адамдар, олардың ерекше белгілерімен» деп өзгертілді, ешқандай нақты уақыт көрсетілмеді. Бұл топ «Мәсіхтің осында екендігінің белгісін көріп, бірақ өздерін түзетпейтін жер бетіндегі халықтар» деп сипатталды. «Оян!» журналының 1995 жылғы 8 қарашадағы басылымынан 1914 жыл туралы айту алынып тасталды. 2008 жылы «ұрпақ» түсінігі тағы да өзгертілді, бұл термин «майдандалған» сенушілерге қатысты қолданылды, олардың кейбіреулері Ұлы сынақ басталғанда әлі де жер бетінде болады. Бұл 1927-1950 жылдар аралығында «1914 жылғы ұрпақ» өшпейді деген сенімге оралу болды. 2010 жылы «ұрпақ» түсінігі тағы да өзгертілді, ол «1914 жылы белгі айқын бола бастаған кезде болған майдандалғандар» және бірінші топтың өмір сүру мерзімімен «қайта қабаттасқан» басқа майдандалған мүшелерді білдіреді. 2015 жылы «ұрпаққа» ең ерте 1992 жылға дейін «майдандалған» барлық адамдар кіреді деп мәлімделді.

After the passing of 1975, the Watch Tower Society continued to emphasize the teaching that God would execute his judgment on humankind before the generation of people who had witnessed the events of 1914 had all died. This teaching was based on an interpretation of Matthew 24:34 ("Truly I say to you that this generation will by no means pass away until all these things occur"), with the term "a generation" said to refer "beyond question" to a generation living in a given period. The term had been used with regard to the nearness of Armageddon from the 1940s, when the view was that "a generation" covered a period of about 30 to 40 years. As the 40 year deadline passed without Armageddon occurring, the definition of "a generation" underwent a series of changes: in 1952 it was said for the first time to mean an entire lifetime, possibly 80 years or more; in 1968 it was applied to those who had been at least 15 years old in 1914, who were considered to be "old enough to witness with understanding what took place when the 'last days' began" (italics theirs). In 1980 the starting date for that "generation" was brought into the 20th century when the term was applied to those who had been born in 1904 and therefore aged 10 and able simply "to observe" when World War I had begun. The Watchtower commented: "The fact that their number is dwindling is one more indication that 'the conclusion of the system of things' is moving fast toward its end." From 1982 to 1995, the inside cover of Awake! magazine included, in its mission statement, a reference to the "generation of 1914", alluding to "the Creator's promise of a peaceful and secure new world before the generation that saw the events of 1914 passes away." In 1985, Witnesses were reminded: "The 1914 generation is well into the evening of its existence, thus allowing only little time for this prophecy yet to be fulfilled.". Former Governing Body member Raymond Franz claimed members of the Governing Body of Jehovah's Witnesses debated replacing the doctrine with a markedly different interpretation and that in 1980 Albert Schroeder, Karl Klein and Grant Suiter proposed moving the beginning of the "generation" to the year 1957, to coincide with the year Sputnik was launched. He said the proposal was rejected by the rest of the Governing Body. Despite its earlier description as being "beyond question", the "generation of 1914" teaching was discarded in 1995. Rather than a literal lifespan of 70 to 80 years, the definition of "generation" was changed to "contemporary people of a certain historical period, with their identifying characteristics," without reference to any specific amount of time. This class of people was described as "the peoples of earth who see the sign of Christ's presence but fail to mend their ways". Mention of 1914 was dropped from Awake! magazine's mission statement as of November 8, 1995. In 2008, the "generation" teaching was again altered, and the term was used to refer to the "anointed" believers, some of whom would still be alive on earth when the great tribulation begins. This was a return to a belief previously held between 1927 and 1950 when the teaching of the "generation of 1914" not passing away was adopted. In 2010, the teaching of the "generation" was modified again, to refer to "the anointed who were on hand when the sign began to become evident in 1914" and other "anointed" members whose lives "overlap" with the first group. In 2015, it was asserted that the "generation" would include any individuals "anointed" up until 1992 at the earliest.

Иерусалимнің құлауы

Ехоба куәгерлері Иерусалимді бабылдықтар б.з.д. 607 жылы жойғанын және оның дәл жетпіс жыл бойы толығымен қоныстан бос болғанын мәлімдейді. Бұл дата олардың 1914 жылдың қазанында Мәсіхтің патшалық билікке келуін таңдау үшін өте маңызды – б.з.д. 607 жылдың қазанынан бастап 2520 жыл өткен соң. Ехоба куәгерлері емес ғалымдар бұл оқиғаның б.з.д. 607 жылы болғанын қолдамайды; көптеген ғалымдар Иерусалимнің қирауын б.з.д. 587 жылға, яғни жиырма жыл кейінге жатқызады. Ехоба куәгерлері Еремия және Даниял кітаптарында айтылған жетпіс жылдық мерзімдердің яһудилердің Бабылға жер аударылуына қатысты екеніне сенеді. Олар сондай-ақ яһудилердің Бабылдан оралғаннан кейін Иерусалимге жиналуы, яһуди айы Тишрейде (Езра 3:1) жер аударылудың ресми аяқталуын білдіреді деп санайды. «Күзет мұнарасы» қоғамының мәліметінше, б.з.д. 607 жылдың қазаны б.з.д. 537 жылдың Тишрейінен бастап жетпіс жылды кері санау арқылы есептеледі. Бұл Кирдің өзінің билікке келген алғашқы жылында яһудилерді босату туралы жарлығының «б.з.д. 538 жылдың соңында немесе б.з.д. 537 жылдың 4-5 наурызына дейін шығарылған болуы мүмкін» деген сенімге негізделген. Бұрынғы куәгер Карл О. Джонсон «Жаңа бабылдық хронологияның дәстүрлі көзқарасын растайтын он сегіз дәлел келтіреді» («The Gentile Times Reconsidered: Chronology & Christ's Return»). Ол «Күзет мұнарасы» қоғамын өздерінің позициясын нығайту үшін дереккөздерді қасақана бұрмалап көрсеткеніне айыптайды. «Күзет мұнарасы» қоғамы Киелі кітаптың хронологиясы әрқашан да секулярлық деректермен сәйкес келмейтінін және Киелі кітаптың жоғары тұратынын мәлімдейді. Олардың пікірінше, секулярлық тарихшылар б.з.д. 587 жыл туралы қорытындыларды дұрыс емес немесе тұрақсыз тарихи жазбаларға негіздейді, бірақ Кирдің б.з.д. 539 жылы Вавилонды басып алғанын көрсететін дереккөздерді қабылдайды, оның тұрақсыз екенін көрсететін дәлелдердің жоқтығын және оны маңызды дата ретінде пайдалануға болатынын айтады. 2003 жылы семит тілдері лекторы және сол кездегі дін өкілі Рольф Фурули «Ассирия, Бабыл, Мысыр және Парсы хронологиясымен салыстырылған Киелі кітап хронологиясы» (Assyrian, Babylonian, Egyptian, and Persian Chronology Compared with the Chronology of the Bible, Volume 1: Persian Chronology and the Length of the Babylonian Exile of the Jews) кітабында б.з.д. 607 жыл туралы зерттеуін ұсынды, бұл куәгерлердің қорытындыларын қолдайды. Халл университетінің теология профессоры Лестер Л. Грэббе Фурулидің зерттеуі туралы былай деді: «Бізде тағы да зерттеушілердің жұмысын қайта жазуға тырысатын әуесқой бар. Ф. өзінің теорияларын Месопотамия астрономиясы және парсы тарихының мамандарымен сынап көргенін көрсетпейді».

Jehovah's Witnesses assert that Jerusalem was destroyed by the Babylonians in 607 BC and completely uninhabited for exactly seventy years. This date is critical to their selection of October 1914 for the arrival of Christ in kingly power—2520 years after October 607 BC. Non Witness scholars do not support 607 BC for the event; most scholars date the destruction of Jerusalem to within a year of 587 BC, twenty years later. Jehovah's Witnesses believe that periods of seventy years mentioned in the books of Jeremiah and Daniel refer to the Babylonian exile of Jews. They also believe that the gathering of Jews in Jerusalem, shortly after their return from Babylon, officially ended the exile in Jewish month of Tishrei (Ezra 3:1). According to the Watch Tower Society, October 607 BC is derived by counting back seventy years from Tishrei of 537 BC, based on their belief that Cyrus' decree to release the Jews during his first regnal year "may have been made in late 538 B. C. or before March 4–5, 537 B. C." Non Witness sources assign the return to either 538 BC or 537 BC. In The Gentile Times Reconsidered: Chronology & Christ's Return, Carl O. Jonsson, a former Witness, presents eighteen lines of evidence to support the traditional view of neo Babylonian chronology. He accuses the Watch Tower Society of deliberately misquoting sources in an effort to bolster their position. The Watch Tower Society claims that biblical chronology is not always compatible with secular sources, and that the Bible is superior. It claims that secular historians make conclusions about 587 BC based on incorrect or inconsistent historical records, but accepts those sources that identify Cyrus' capture of Babylon in 539 BC, claiming it has no evidence of being inconsistent and hence can be used as a pivotal date. In 2003, Rolf Furuli—a lecturer in Semitic languages and a member of the denomination at the time—presented a study of 607 BC in support of the Witnesses' conclusions in Assyrian, Babylonian, Egyptian, and Persian Chronology Compared with the Chronology of the Bible, Volume 1: Persian Chronology and the Length of the Babylonian Exile of the Jews. Lester L. Grabbe, professor of theology at the University of Hull, said of Furuli's study: "Once again we have an amateur who wants to rewrite scholarship. F. shows little evidence of having put his theories to the test with specialists in Mesopotamian astronomy and Persian history."