Кіріспе

Жаңа Зеландияның Жоғарғы соты – Жаңа Зеландияның жоғарғы соты. Ол 2016 жылғы Жоғарғы соттар туралы заңға және 2016 жылғы Жоғарғы сот ережелеріне сәйкес, Жаңа Зеландияның бүкіл аумағында әділеттілікті қамтамасыз ету бойынша жалпы құзыретті және жауапты орган. Жаңа Зеландияда 18 Жоғарғы сот кеңсесі және бір дербес тіркеу бөлімі бар. Жоғарғы сот 1841 жылы құрылған. Бұрын ол «Жаңа Зеландияның Жоғарғы соты» деп аталып келген, бірақ 1980 жылы болашақ Жоғарғы сотқа орын беру үшін атауы өзгертілді. Жоғарғы сот – адам өлтіру, 350 000 доллардан асатын азаматтық талаптар және белгілі бір басқа да азаматтық істер сияқты ауыр қылмыстық істер бойынша бірінші инстанция соты. Өзінің апелляциялық функциясын жүзеге асыру кезінде Жоғарғы сот аудандық соттардан, басқа төменгі сатыдағы соттардан және түрлі трибуналдардан келіп түсетін шағымдарды қарастырады.

Құрамы мен орналасуы

Жоғары сотқа Бас судья (сот жүйесінің басшысы) және 55-ке дейін судья (соның ішінде Жоғарғы Сот пен Апелляциялық сот судьялары) кіреді. Соттың әкімшілік басшысы – Жоғарғы соттың бас судьясы. Жоғары соттың көмекші судьялары (бұрын 2004 жылдың мамырына дейін Мастерс деп аталған) көптеген азаматтық істерде соттың алдын ала қарау процестерін қадағалайды және шағын сот шешімдері, компанияларды тарату, банкроттық рәсімдер және басқа да кейбір азаматтық іс түрлерін қарау құқығына ие. Жоғары сот судьялары мен көмекші судьялары Окленд, Веллингтон және Крайстчерч қалаларында орналасқан, сонымен қатар Вангарей, Гамильтон, Роторуа, Тауранга, Гисборн, Нью-Плимут, Нейпир, Ухангуи, Палмерстон-Норт, Нельсон, Бленхайм, Греймут, Тимару, Дунедин және Инверкаргилл қалаларына іссапармен барады. Соттың Мастертон қаласында да тіркеу кеңсесі бар.

Қылмыстық істер

Жоғары сот аудандық соттың құзыретінен асып түсетін ең ауыр қылмыстық құқық бұзушылықтарын қарастырады. Ол 4-санаттағы барлық қылмыстарды, оның ішінде адам өлтіру, қасақана адам өлтіру және мемлекетке опасыздық жасау сияқты қылмыстарды, сондай-ақ айыпталушыға өмір бойы бас бостандығынан айыру немесе алдын ала тергеу изоляторына қамау жазасы тағайындалуы мүмкін кез келген басқа да құқық бұзушылықтарды қарастырады. Жоғары сот судьясы қасақана ауыр дене жарақаттары келтіру, бала ұрлау немесе баланың жыныстық қанағаттандыруын зорлықпен алу сияқты 2- және 3-санаттағы ауыр "протоколдық" құқық бұзушылықтарды аудандық соттан Жоғары сотқа қарау үшін беруге бұйыра алады. Көптеген істер судья мен қазылар алдында тыңдалады, бірақ кейде тек судья алдында да тыңдалуы мүмкін.

Азаматтық істер

Соттың даудағы сомасы 350 000 доллардан аспайтын барлық азаматтық талаптарға және іс жүргізудің белгілі бір түрлеріне қатысты айрықша құзыреті бар. Жоғары сотта ғана басталатын іс-қимылдарға адмиралтейство мәселелері, жерге қатысты белгілі бір өтініштер (мысалы, оны беру немесе шектеулер салу), компаниялар құқығы, оның ішінде тарату, банкроттық, мүлікті басқару және трасттар, сондай-ақ тауарлық белгілер мен патенттерді бұзу жатады. Егер азаматтық талаптардың құны 350 000 доллардан кем болса, Жоғары сот Аудандық сотпен бірдей құзыретке ие болады.

Апелляциялық функция

Аудандық соттың (қазылар алқасымен қаралатын істерден басқа), Отбасы сотының, Жастар сотының және Қоршаған орта сотының, сондай-ақ көптеген әкімшілік трибуналдар мен реттеуші органдардың шешімдеріне Жоғары сотқа шағымдану құқығы бар.

Австралия соттарымен қарым-қатынас

Транс-Тасмандық іс жүргізу туралы 2010 жылғы Заң (Жаңа Зеландия), Транс-Тасмандық іс жүргізу туралы 2010 жылғы Заң (Австралия) және Жоғары Сот қағидаларының 2016 жылғы редакциясы транс-Тасмандық элементі бар азаматтық іс жүргізуді қарастыру процесін оңайлатуға бағытталған. Аталған заңдарға қызмет көрсету, уақытша шаралар қолдану, сот мәжілісін қашықтан өткізу және екінші елдің соттарының үкімдерін орындау сияқты көптеген мәселелер кіреді.