Көрер көзге жамандық жоқ: Терроризмге қарсы CIA соғысындағы сарбаздың шын әңгімесі

Кіріспе

«Зардап Көрмеу: Терроризмге қарсы ЦРУ соғысындағы қатардағы сарбаздың шын оқиғасы» – Роберт Бейердің 2003 жылғы естеліктері, ол операциялар дирекциясында бұрынғы ЦРУ қызметкері болған. Бейер АҚШ және Еуропадағы өмірінен бастап, әлем бойынша ЦРУ-дағы тәжірибесін сипаттайды. Естеліктердің шамамен екі бөлігі Бейердің ЦРУ-дағы екі онжылдық (1976–1997) мансабының әртүрлі эпизодтарына арналған, ал соңғы бөлігі Вашингтонда кездесетін сыбайлас жемқорлық пен беймәлімдік салдарынан туындаған күмәнділікті көрсетеді. Оқиғаның басты мәселесі – Бейердің 1983 жылы Ливанның Бейрут қаласындағы АҚШ елшілігіне жасалған жарылыстың кінәлілерін анықтауға деген құштарлығы. Бейердің естеліктерінде оның осы құпияны шешу жолы баяндалған. Естеліктердің негізгі тақырыбы – 1970-80 жылдардағы АҚШ-тың сыртқы саясатына белсенді араласуынан туындаған саяси сәтсіздіктерден кейін Вашингтонның сыртқы саясатында дипломатиялық сезімталдықтың артуына байланысты ЦРУ-ның өзінің тиімділігін жоғалтуы туралы оның көзқарасы. Бейер ЦРУ-ның адам өмірін сақтап қалатын немесе құтқаратын тиімді адамдық барлау ресурсынан, спутникке тәуелді, саяси бағытталған және орталықтандырылған үкіметтің бір бөлігіне қалай деградацияға ұшырағанын сипаттайды. Баер кітапта талқылайтын басқа тақырыптар: Иран революциялық гвардиясының антиамерикандық террористік қызметке қатысу деңгейі, ең көп танымал 1983 жылғы Бейрут казармасындағы жарылыс (300-ден астам адам қаза тапты), бірақ террористік операциялардың көптеген түрлеріне қатысқан деген күдік. Баер сонымен қатар, ЦРУ-ның 11 қыркүйекке жасалған шабуылдарды болжаудағы сәтсіздігі туралы жазады. Бейердің оқиғасы ЦРУ-ның шабуылдарға дейін Таяу Шығыста пайдалы агенттері болмауына қалай келгенін нақты көрсетеді. Ол ЦРУ-ның 1990 жылдардың ортасында ЦРУ офицері Олдрич Эймстің жасаған опасыздығынан және ЦРУ-ның көптеген операцияларына қайырсыздан зардап келтірмес бұрын, тыңшыны анықтамауы туралы айтады. Естеліктердің соңғы бөлімі Бейердің Вашингтондағы мұнай саясатымен байланысты тәжірибесіне және саяси тұрғыдан бейімделген және стратегиялық тұрғыдан бейхабар американдық үкіметтің мұнай күн тәртібіне кең қолдау көрсетуіне арналған. Бір сәтте Бейер бұрынғы кеңестік блок елдеріне мұнай келісіміне қатысуға ынталандыру үшін американдық күрделі қорғаныс қаруын сатуға рұқсат сұрағанда таңғалады, ал сол ел жақында өз аумағында американдық дипломатты өлтіруді тергеуді тоқтатқан. Баер өзінің танымал мұнай бизнесмені Роджер Тамразбен байланысын және Вашингтон саясатына араласқан кезеңінен алған қиын жағдайларын еске алады. «Сириана» (2005) фильмі кітап негізінде түсірілген.

See No Evil: The True Story of a Ground Soldier in the CIA's War Against Terrorism is a 2003 memoir by Robert Baer, a former CIA case officer in the Directorate of Operations. Baer begins with his upbringing in the United States and Europe and continues with a tour of his CIA experiences across the globe. Approximately the first two thirds of the memoir focus on the various experiences of Baer's two decade (1976–1997) career at the CIA, while the last third depicts the growing cynicism brought on by the corruption and obliviousness encountered in Washington. One of the main focal points of the story is Baer's obsession with uncovering the perpetrators of the unsolved 1983 United States Embassy bombing in Beirut, Lebanon. Baer's memoir describes his own solution of the mystery. The overall theme around which the memoir is built is his view of the CIA losing its prowess due to increasing diplomatic sensitivity in Washington's foreign policies in the aftermath of political fiascoes from active American involvement in foreign politics in the 1970s and 1980s. Baer describes how he believes the CIA steadily degenerated from a potent human intelligence resource that often saved or spared lives, to a people shy, satellite obsessed, and politically oriented branch of a centralized government. Other topics Baer discusses in the book include: the extent to which the Iranian Revolutionary Guard has been involved in anti American terrorist activity, most publicly in the 1983 Beirut barracks bombing (a death toll of over 300), but allegedly in a far more diverse range of terrorist operations. Baer also writes about how he believes the CIA failed in forecasting the September 11 attacks on America. Baer's story clearly lays out how the CIA came to the point of not even having a useful agent in the Middle East in the period leading up to the attacks. He goes on to describe the loss of effectiveness of the CIA in the mid 1990s, in the wake of the catastrophic treason of CIA officer Aldrich Ames, and the CIA's failure to identify the mole before lethal damage had been done to many of their operations worldwide. The final section of the memoir deals with Baer's experience with oil politics in Washington, and the extended reach granted to oil's agenda by the politically fixated and strategically oblivious American government. At one point, Baer is stunned at being asked to approve the sale of a sophisticated American defense weapon to a former Soviet bloc country as an incentive for participating in an oil deal, while that same country had recently obstructed the investigation of the murder of an American diplomat on their soil. Baer recalls his unwilling association with infamous oil businessman Roger Tamraz and the uneasy realities he extracts from his period of involvement in Washington politics. The film Syriana (2005) was loosely based on the book.