Кіріспе

Рандаццо – Италияның оңтүстігіндегі Сицилия аймағындағы Катания метрополитен қаласының қаласы және коммунасы. Ол Этна тауының солтүстік етегінде, Катаниядан солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Бұл Этна тауының шыңына ең жақын қала, және одан тауға көтерілуге болады.

Этимология

"Рандаццо" атауы араб тіліндегі "Randalūs" терминінен туындаған деп саналады, ол "бекітілген орын" немесе "қорған" дегенді білдіреді. Бұл атау қаланың стратегиялық орналасуын және бекінілген елді мекен ретіндегі тарихи маңыздылығын көрсетеді. 9-шы мен 11-ші ғасырлар аралығында Сицилияда болған араб әмірлігі кезінде, Сицилиядағы көптеген жер аттары араб тілінің ықпалына ішкіріп, өзгерді. Рандаццо, аймақтағы басқа да бірнеше қалалар сияқты, осы кезеңде өзінің атын алды. Уақыт өте келе, арабша "Randalūs" термині қала нормандықтар, Анжуліктер және одан кейінгі билікке өткенде, қазіргі "Randazzo" атауына айналды. Жер аттарының этимологиясы тарих барысында тілдік өзгерістерге, мәдени сіңіруге және уақыттың өтуіне байланысты өзгеріп, дамуы мүмкін. Жер аттарының нақты этимологиясы кейде пікірталас пен түсіндіруге түсуі мүмкін, сондай-ақ балама теориялар да болуы мүмкін. Дегенмен, Рандаццо атауының араб текті екендігі ғалымдар мен тарихшылар тарапынан кеңінен қабылданады.

Тарих

Рандаццо – Италияның Сицилияның солтүстік-шығысындағы Катания провинциясында орналасқан қала. Рандаццо тарихы аймақтың және Сицилия аралының жалпы тарихи дамуымен тығыз байланысты. Рандаццоның тамыры ежелгі заманға дейін жетеді, ал аймақтағы адам қоныстарының іздері тарихқа дейінгі кезеңге дейін барады. Қаланың Этна аймағындағы стратегиялық орналасуы оны тарих бойында сауда және ауыл шаруашылығының маңызды орталығына айналдырды. Рим дәуірінде Рандаццо Рим империясының құрамына кірді және ауыл шаруашылығы өнімдерін, әсіресе шарап пен астық өндірісінің ірі орталығы болды. Римдіктер аймақтағы инфрақұрылымды және ауыл шаруашылығы әдістерін дамытып, оның гүлденуіне үлкен үлес қосты. Орта ғасырларда Рандаццо түрлі биліктердің ықпалында болды, олардың ішінде Византия империясы, Араб Сицилиясының әмірлігі және Норман Сицилия патшалығы бар. 9 ғасырда келген арабтар аймақта маңызды мәдени және сәулеттік із қалдырды. Норман дәуірінде қала өсу және даму кезеңін бастан өткерді. Роджер I басқарған нормандықтар Сицилияны жаулап алып, 12 ғасырда Сицилия патшалығын құрды. Рандаццо нормандық билік кезінде корольдік резиденция және басқару орталығы қызметін атқарды. Нормандықтар ауыл шаруашылығын дамытуға көмектесіп, жаңа технологияларды енгізді, нәтижесінде аймақта жүзімдіктер мен бау-бақшалар кеңейді. Орта ғасырлар мен Ренессанс кезеңдерінде Рандаццо Анжуйлер, Арагондықтар және Бурбондар сияқты түрлі биліктердің ықпалына ішкі тартылды. Әрбір билік қаланың сәулетіне, мәдениетіне және дәстүрлеріне өзінің ерекше белгісін қалдырды. Соңғы жылдары Рандаццо, Сицилияның басқа аймақтары сияқты, экономикалық және әлеуметтік қиындықтарға тап болды. Ауылдық жерлерден қалаларға және басқа елдерге көші-қон кейбір аймақтарда халық санының азаюына және экономикалық белсенділіктің төмендеуіне әкелді. Бүгінде Рандаццо жақсы сақталған ортағасырлық сәулетімен, әсіресе әсем норман қамалымен, шіркеулермен және тарихи орталығымен танымал. Сонымен қатар, ол Этна тауының табиғи сұлулығына жол ашады – бұл белсенді вулкан аймақтың көрікті жері болып табылады. Рандаццо тарихы Сицилияның күрделі тарихи қабаттарын көрсетеді, ежелгі цивилизациялардың, араб және нормандық шапқыншылықтарының, сондай-ақ кейінгі билік еткен күштердің ықпалына толы. Бұл аралдың бай мәдени мұрасының және халқының төзімділігінің куәсі.

География

Рандаццо – Италияның Сицилия аймағының солтүстік-шығысындағы Катания провинциясында орналасқан қала. Ол Еуропадағы ең ірі белсенді жанартау – Этна тауының солтүстік беткейінде жатыр. Рандаццоның географиялық ерекшелігі – Этна тауына және оны қоршаған жанартаулық ландшафтқа жақын орналасуы. Қала Неброди және Пелоритани тауларының табиғи сұлулығымен оралып жатқан аңғарда орналасқан. Неброди таулары Рандаццоның батысына қарай созылып, ал Пелоритани таулары солтүстік-шығысқа қарай жатыр. Бұл таулы аймақтар қалаға көркем фон құрады және жаяу серуендеу, табиғат жолдарында саяхаттау сияқты көңіл көтеру мүмкіндіктерін ұсынады. Этна тауы өзінің ерекше конустық пішінімен Рандаццо аймағында ең биік нүкте болып табылады. Жанартаудың беткейлері жүзімдіктер мен жеміс бақтарын қоса алғанда, жасыл өсімдіктерге толы. Құнарлы жанартаулық топырақ егіс шаруашылығына қолайлы, ал аймақ жүзім, цитрус жемістері және зәйтүн өндірісімен мәшһүр. Рандаццоның географиялық жағдайы оның климатына да әсер етеді. Қалада Жерорта теңізі климаты басым, яғни жазы ыстық және құрғақ, ал қысы жаңбырлы және жұмсақ болады. Дегенмен, Этна тауына жақындығының арқасында, биіктікке және жергілікті жағдайларға байланысты температура мен жауын-шашын мөлшерінің өзгеруіне байланысты микроклиматтар байқалады. Рандаццо төңірегінде лава ағындары мен жанартаулық тау жыныстары көптеп кездеседі, бұл Этна тауының жанартаулық қызметінің геологиялық мұрасын көрсетеді. Бұл ерекшеліктер, сондай-ақ айналасындағы табиғи ландшафттар Рандаццоны табиғатқа, геологияға және ашық ауадағы саяхаттауға қызығушылық танытқан туристер үшін тартымды орынға айналдырады. Жалпы алғанда, Рандаццоның географиясы Этна тауының етегінде орналасқандығымен және Неброди мен Пелоритани тауларына жақындығымен анықталады. Жанартаулық құбылыстардың, құнарлы топырақтың және әсем таулардың үйлесімі қаланың ерекше атмосферасын және табиғи сұлулығын құрайды.

Адамдар

Доменико Спадафора (1450–1521), рим-католик діни қызметкері, уағыздаушылар орденінің толық құқықты мүшесі, 1921 жылы Папа Бенедикт XV-тің қасиеттілікке көтеруімен марапатталған.

Көлік

Рандаццо екі станциямен қызмет көрсетеді: бірі Ferrovia Circumetnea желісінде, Giarre және Катания қалаларымен байланысады; екіншісі Trenitalia негізгі стансасында орналасқан, бұрын Таормина және Мессина қалаларымен байланысқан, бірақ қазір тоқтап тұр.