Кіріспе

Құс түрлері

Кіші флорикан (Sypheotides indicus), сондай-ақ лих немесе хармор деп те аталады, бастардтар тұқымдасының ең кіші өкілі және Sypheotides туысының жалғыз мүшесі. Ол Үнді субконтинентіне ендемик, биік шөптесі далаларда кездеседі және жазғы жаңбыр маусымында аталықтары жасаған секіріп билеумен танымал. Аталықтың көбею кезеңінде қара және ақ түсті контрастты реңі бар, сондай-ақ мойнының артына қарай созылатын ерекше ұзын бас қауырсындары бар. Бұл бастардтар негізінен жаз айларында Үндістанның солтүстік-батыс және орталық бөліктерінде кездеседі, бірақ қыс айларында Үндістан бойынша кеңірек таралады. Бұл түрдің саны өте азайып барады және Пакистан сияқты ареалының кейбір бөліктерінде жойылған. Оған аң аулау және мекендеу ортасының нашарлауы қауіп төндіреді. Оған ең жақын түр – Бенгал флориканы (Houbarobsis bengalensis), ол ірілеу және ақ тамақ, мойын және ұзын қауырсындары жоқ.

Таксономия және жүйелеу

1782 жылы ағылшын суретшісі Джон Фредерик Миллер өзінің «Icones animalium et plantarum» атты еңбегінде майда флориканның (әйел түрі) қолмен боялған суретін жариялады. Ол «Otis indica» есімді екі атауын берді. Қазір бұл түр 1839 жылы француз табиғаттанушысы Рене Лессон енгізген «Sypheotides» туысына жататын жалғыз түр. Түр монотипті, яғни, ішкі түрлері танылмайды. Кішкентай бөденелердің екі түрі «флорикан» деп аталады. Бұл сөздің голланд тілінен шыққандығы айтылады. Бұрын «Sypheotides» туысына қазіргі «Houbaropsis bengalensis» (немесе Бенгал флориканы) да кірген, екеуі де кішкентай және жыныстық диморфизмнің кері белгілерін көрсеткен. «Sypheotides» туысының табан сүйегі (tarsus) ұзын, ал еркектердің маусымдық түсінің өзгеруі жеке туыстың сақталуына себеп болды. Еркек және әйелдердің түсі бастапқыда екі түрлі деп есептелген, соның нәтижесінде «aurita» және «indica» аттары пайда болды, ал бұл түр бұрын «Otis», «Eupodotis» және «Sypheotis» туыстарына жатқызылған. Латын туысының жынысына байланысты түрдің аяқталуы талқыланды және «indicus» дұрыс деген қорытындыға келді. Денесінің көлденең жағдайы, мөлшері және жерде жүргенде құйрық қауырсындарын тік ұстауы олардың жергілікті аттарының тауыспен байланыстыруына әкелді, кейбір аймақтарда бұл құсқа «шөп тауыс» (мысалы, «khar mor», «tan mor») деген ат берілген. «Likh» атауын Үндістанның солтүстік-батыс аймақтарында қолданады және оны Үндістандағы британдық аңшылар қабылдаған.

Сипаттама

Тұқымдық киімдегі еркектің басы, мойны және төменгі жағы қара түсті. Дегенмен, оның тамағы ақ. Бас екі жағындағы құлақ қауырсындарының артынан шамамен 4 дюймдік, лента тәрізді үш қауырсын өсіп, артқа қарай созылып, иіліп, кепшұқ тәрізді ұштармен аяқталады. Арқасы мен иық қауырсындары V пішіндес белгілермен ақ түсті мозаикалы. Қанат қауырсындары ақ. Тұқымдық маусымнан кейін еркектің қанатында ақ түс болуы мүмкін. Ұрғашысы еркегінен сәл ірілеу. Тұқымдық емес киімдегі ұрғашы және еркектер сары-қоңыр түсті, қара жолақты, бас және мойнында қара белгілер бар. Арқасы қара түсті, жолақты. Мойын мен жоғарғы кеудесі сары-қоңыр, ал жолақтары қарынға қарай азаяды. Еркектердің сыртқы қауырсындары жұқа және ішкі бөлігінде тілімделген. Аяқтары ақшыл сары, ал көзі сары. Жас құстардың мойнында тамаққа жақын U пішіндес белгісі бар.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Бұрын бұл түр Үндістан субконтинентінің көп бөлігінде кеңінен таралған, бірақ Шри-Ланкада кездеспеген. Ол негізінен Үндістанның орталық және батыс бөліктерінде көбейеді. Пакистанның Белуджистан провинциясының Макран жағалауынан тарихи мәліметтер сақталған. Бұл түр жаңбырға жауап ретінде қозғалады деседі, сондықтан олардың кейбір жерлерде кездесуі болжайсыз болуы мүмкін, кейбір маусымдарда күрт көбейіп кетуі мүмкін. Гуджаратта шамамен 500 еркек құс сақиналанды, және олардың ішінде 18-ге жуығы табылды, көбісі сақиналанған жерлерден 50 шақырымдай қашықтықта. Флорикан мекендемелерін шөптесін жерлермен, егістіктермен және кезекпен жайылымдармен араластырып басқару, төмен өнімділік деңгейінде ең жақсы нәтижелер берді.

Мінез-құлық және экология

Бұл жайралар жеке немесе жұптарда қалың шалғынды жерлерде, кейде егістіктерде кездеседі. Жергілікті тайпа аңшылары көбейтін маусымда еркектерді жиі атып алатын, себебі оларды таныстыру оңай болатын. Олардың еті жеуге жақсы, бірақ Бенгал флориканының етінен нашар саналады. Олар басқа жайралардан жылдамрақ ұшады және ұшу кезінде қаз сияқты көрінеді. Әдетте флорикандар таңертеңгі немесе кешкі уақытта жем жейді, бірақ жаңадан келген құстар күні бойы жем жейді. Көбейтін маусымда еркектер шөптен кенеттен секіріп шығып, ерекше қарқыраған немесе соққан дыбыс шығарып, қанаттарын қағып, сәл иіліп түседі. Секірудің ең жоғары нүктесінде мойын артқа иіліп, аяқтары отырғандай бүктеледі. Еркектер белгілі бір демонстрациялық орындарын жақсы көреді, ал осындай демонстрациялық құстарды атудың салдарынан бұрынғыда популяциясы күрт азайған. Лектердегі жер тегіс болып, өсімдік жамылғысы төмен және жақсы көрінуге мүмкіндік береді, ал жиі пайдаланылатын жерлерде таптау іздері байқалады. Аналықтары ұяда қорғаныс көрсетіп, қанаттарын, құйрығын және мойын қауырсындарын жаяды. Аналықтар сыбызғыдай дыбыс шығарып, еркектерді шақырады. Еркектер көршілес еркектерге қатысты агрессивті болады. Ұя жердегі беткей ойыс, 3-4 (1.88 x 1.6 дюйм) жұмыртқа салады. Ұя әдетте қалың шөпте орналасқан. Аналықтары ғана жұмыртқаны жарып, балапандарды күтіп-бағады. Инкубация кезеңі шамамен 21 күнге созылады.