Кіріспе

Күрд тілдеріндегі әдебиет – Күрд әдебиеті () – күрд тілдерінде жазылған әдебиет. Күрд тіліндегі әдеби шығармалар алты негізгі тілдің әрқайсысында жазылған: заза, горани, курманджи, сорани, лаки және оңтүстік күрд тілінде. 9 ғасырдағы Ярсани дінінің ғалымы, ақын Балул – горани күрд тілінде жазған алғашқы белгілі ақын. Сонымен қатар, Хаккари аймағынан шыққан Әли Харири (1009–1079) – курманджи күрд тілінде жазған алғашқы танымал ақындардың бірі.

Зазаки - Горани әдебиеті

Гурани тіліндегі белгілі ақындар мен жазушылар: Меле Перишан (1356–1431), Шейх Мустафа Тахтаи, Мистефа Бесарани (1642–1701), Мұхаммед Кандулайи (17 ғасырдың соңы), Хана Кубади (1700–1759), Шейда Аврами (1784–1852) және Мастуре Ардалан (1805–1848). Зазаки және Горани тілдері, бүгінде Ирак, Түркия және Иран Күрдістаны деп аталатын аймақтардың көп бөлігінде әдеби тілдер болған, Солтүстік-Батыс Иран тілдерінің Заза-Горани тармағына жатады.

Соран әдебиеті

Курманжи тілінен айырмашылығы, сорани тілінде 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басына дейін әдеби туындылар көп болған жоқ. Налыдан бұрын көптеген ақындар сорани тілінде жазғанмен, сорани тілі жазуда маңызды диалектіге айналған тек одан кейін ғана. Налы – осы диалектте диван жазған тұңғыш ақын. Салим және Курди сияқты басқалар да 19-шы ғасырдың басында сорани тілінде жазды. Орталық Күрдістанның Кой Санжақ аймағынан шыққан Хажи Кадир Кой (1817–1897) және Шейх Реза Талабани (1835–1909) да Налыдан кейін сорани диалектісінде туындылар жазды. Сорани және Курманжи диалектілерінің өте жақын болуы сорани әдебиетінің кеш дамуының себептерінің бірі ретінде қарастырылады, сондай-ақ 15-ші мен 19-шы ғасырларда Курманжи диалектісінде бай әдеби дәстүр болғандығы да осыған себеп болды. Бұдан өзге, Горани диалектісінің әдеби тіл ретінде болуы және оның Ярсанизм және Ардалан әулетімен байланысы сорани тілінде мәтіндер жазылмауының тағы бір себебі болды.

Діни

Мишефа Реш, Езиди (Езиди) күрдтерінің діни кітабы. (француз тілінде) Ол шейх Ади ибн Мусафирдің, езидтердің қасиетті пайғамбарының туған інісі шейх Хасан (1195 ж.т.) жазған деп саналады. Дегенмен, бұл кітаптың 20 ғасырда езид емес күрдтер тарапынан жазылғаны туралы да пікірлер бар. Серенкам, Ярсан кітабы.